Unieważnienie postępowania - art. 93 ust. 1 pkt 6 Pzp

Komentarz do art. 93 ust. 1 pkt 6 Pzp


Przesłanka, o której mowa w art. 93 ust. 1 pkt 6 Pzp zachodzi w sytuacji, jeżeli zachodzą łącznie następujące okoliczności: wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym oraz istotnej zmiany okoliczności nie można było wcześniej przewidzieć.

Wskazane przesłanki muszą mieć charakter trwały i nieprzewidywalny w chwili wszczęcia postępowania. Przesłankę wystąpienia istotnej zmiany okoliczności należy zaliczyć do kategorii przesłanek zobiektywizowanych. Oznacza to, że przy zachowaniu należytej staranność istotnej zmiany okoliczności nie mógł wcześniej zarówno zamawiający, jak również wykonawca. Na zamawiającym ciąży zatem obowiązek wskazania, o jaki interes publiczny chodzi oraz wykazania, że jest on na tyle ważny, że postępowanie musi być unieważnione. Istotnej zmiany okoliczności, której nie można było wcześniej przewidzieć, uzasadniającej unieważnienie postępowania nie może stanowić wzrastające bezrobocie na terenie gminy, powiatu lub województwa.

Naruszeniem interesu publicznego nie będą także zdarzenia powstałe wskutek niedbalstwa zamawiającego. Zamawiający musi także wykazać, że przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wcześniej przewidzieć istotnej zmiany okoliczności powodującej, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, przy czym interes publiczny nie może być utożsamiany z interesem zamawiającego (zob. wyrok Zespołu Arbitrów z dnia 28 stycznia 2005 r., UZP/ZO/0-143/05 oraz wyrok Zespołu Arbitrów z dnia 31 marca 2005 r., UZP/ZO/0-545/05).

Do zastosowania art. 93 ust. 1 pkt 6 Pzp konieczne jest stwierdzenie, że zmiana wystąpiła, a nie powstała jedynie możliwość jej wystąpienia. Przepis ten może dotyczyć sytuacji, gdy na skutek nadzwyczajnych okoliczności, już po wyborze najkorzystniejszej oferty lub wynegocjowaniu warunków zamówienia, wykonanie zamówienia będzie niecelowe lub wiązać się będzie z wyrządzeniem szkody w mieniu publicznym; dotyczy zatem zdarzeń wyjątkowych i może mieć zastosowanie tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach.

Unieważnienie postępowania może nastąpić nawet po wyborze najkorzystniejszej oferty lub wynegocjowaniu warunków zamówienia i powiadomieniu o tym wykonawców. Powołanie się na powyższą przesłankę unieważnienia wymaga od zamawiającego prawidłowego posłużenia się pojęciem „interes publiczny”, który nie musi być tożsamy z interesem zamawiającego. Zamawiający powinien zatem wskazać, jaki interes publiczny wymagał dokonania przez niego unieważnienia postępowania, gdyż tylko w ten sposób będzie bowiem w stanie udowodnić, że przesłanka ta wystąpiła.

Zgodnie z wyrokiem KIO/UZP 76/08 w każdym wypadku zamawiający ma obowiązek wskazać, o jaki interes publiczny chodzi i udowodnić, że jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnienia wykonawców. Zarówno istnienie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym przypadku interesu publicznego nad interes indywidualny podlegać muszą zawsze wnikliwej kontroli (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r., III ARN 49/1993, OSNC 1994, nr 9, poz. 181).


Orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej


Wyrok z dnia 22 lipca 2015 r., KIO 1500/15

Naruszeniem interesu publicznego nie będą zdarzenia powstałe wskutek niedbalstwa czy braku profesjonalizmu zamawiającego

Wskazane przesłanki muszą mieć charakter trwały i nieprzewidywalny w chwili wszczęcia postępowania. Przesłankę wystąpienia istotnej zmiany okoliczności należy zaliczyć do kategorii przesłanek zobiektywizowanych. Oznacza to, że przy zachowaniu należytej staranności istotnej zmiany okoliczności, które wystąpiły w postępowaniu Zamawiający nie mógł wcześniej przewidzieć, ponadto interes publiczny nie może być utożsamiany z interesem Zamawiającego. Na Zamawiającym ciąży zatem obowiązek wskazania, o jaki interes publiczny chodzi oraz wykazania, że jest on na tyle ważny, że postępowanie musi być unieważnione. Naruszeniem interesu publicznego nie będą zdarzenia powstałe wskutek niedbalstwa czy braku profesjonalizmu Zamawiającego. Dla możliwości umorzenia postępowania o udzielenie zamówienia z przesłanki z pkt 6 ww. przepisu art. 93 ust. 1 P.z.p. konieczne jest stwierdzenie, że zmiana wystąpiła, a nie powstała jedynie możliwość jej wystąpienia. Przepis ten może dotyczyć sytuacji, gdy na skutek nadzwyczajnych okoliczności, już po wyborze najkorzystniejszej oferty lub wynegocjowaniu warunków zamówienia, wykonanie zamówienia będzie niecelowe lub wiązać się będzie z wyrządzeniem szkody w mieniu publicznym - dotyczy zatem zdarzeń wyjątkowych i może mieć zastosowanie tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Tym samym zgodnie z tym przepisem postępowanie należy unieważnić w sytuacji kiedy po wszczęciu postępowania zaistnieją pewne nadzwyczajne okoliczności, które mają zasadniczy wpływ na prowadzone postępowanie w całości, bądź na sam przedmiot zamówienia. Istotą obu ww. sytuacji jest zaistnienie jako przesłanki ochrony interesu publicznego. Unieważnienie postępowania może nastąpić ze względu na interes publiczny, którego potrzeba ochrony sprawia, że dalsze prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia byłoby wbrew temu interesowi. Za wyrokiem KIO z dnia 20 lutego 2013 r. sygn. akt KIO 256/13 stwierdzić należy, że przesłanka unieważnienia postępowania, zawarta w art. 93 ust. 1 pkt 6 p.z.p., stanowi wyraz ochrony interesu publicznego (...). Jednak może to odnosić się tylko do sytuacji, gdy na skutek zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności realizacja danego zamówienia byłaby niecelowa lub wiązałaby się z wyrządzeniem szkody w mieniu publicznym. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że Zamawiający dla wykazania spełnienia przesłanek dla unieważnienia postępowania wskazuje przede wszystkim na zmianę przepisów powszechnie obowiązującego prawa, a konkretnie wejścia w życie z dniem 1 lipca 2015 r. ustawy o obligacjach (Dz. U. z 2015 r. poz. 238). Podkreślenia w tym zakresie wymaga w szczególności fakt, że ustawa ta została uchwalona w dniu 15 stycznia 2015 r. i opublikowana w Dzienniku Ustaw w dniu 20 lutego 2015 r. Tym samym poza sporem jest fakt, że treść tej ustawy była (mogła być znana) Zamawiającemu już od daty jej publikacji. Dlatego też jakiekolwiek rozważania iż ustawa mogła nie wejść w życie, czy mogła zostać jeszcze zmieniona przed tą datą - jak podnosił na rozprawie Zamawiający nie mają znaczenia, gdyż przed wszczęciem przedmiotowego postępowania, Zamawiającemu i innym podmiotom były znane planowane od 1 lipca 2015 roku zmiany w ustawie o obligacjach.

Ponadto zmiana okoliczności - jak stwierdził w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 lipca 2011 r. Sąd Okręgowy w W. sygn. akt V Ca 772/11 musi mieć przy tym charakter istotny, a więc znaczący i niebagatelny. W tym przypadku zmiana przepisów była znana Zamawiającemu od kilku miesięcy przed wszczęciem postępowania, a ponadto trudno tą zmianę uznać za zmianę istotną, gdyż w żaden sposób nie została ograniczona możliwość wyboru sposobu finansowania działalności Gminy, gdyż w tym zakresie Zamawiający mógł poza bankiem B. S.A. z siedzibą w W. skorzystać także z usług innych banków czy instytucji finansowych. Trudno nie zauważyć również kwestii iż w tej sprawie Zamawiający postępował nie według własnego wyboru, ale według woli B. Na str. 5 odpowiedzi na odwołanie wskazał iż, cyt." Możliwość zmiany oprocentowania obligacji była tylko negocjowana w relacji z bankiem B. S.A., a nie z każdym innym podmiotem. To wola tego konkretnego kontrahenta miała znaczenie dla decyzji Zamawiającego o zmianie kredytującego i ogłoszeniu postępowania przetargowego. B. S.A. pod rządami „starej” ustawy nie był skłonny do podpisania aneksu, (...) i dalej (...) niezbędnym czynnikiem było zaistnienie po stronie banku woli zawarcia z Gminą K. porozumienia zmieniającego warunki emisji. Zaistnienia takiej woli Zamawiający nie mógł przewidzieć, aż do czasu złożenia przez bank stosownej oferty tj. do dnia 8 czerwca 2015 r.”.

Z powyższego należy wywieść wniosek, że to bank B. nie był skłonny do obniżenia marży od emisji obligacji Zamawiającego. Można domniemywać iż bank nie chciał doprowadzić do zmniejszenia swoich wpływów z tego tytułu. Dopiero sytuacja ogłoszenia przedmiotowego postępowania i fakt złożenia oferty w postępowania doprowadził do sytuacji, że Bank bojąc się utraty dochodów zmienił swoje zdanie w tym zakresie. Zauważenia wymaga także iż Bank czyni to w dniu 8 czerwca 2015 r., a więc także przed dniem 1 lipca 2015 r. tj. wejściem w życie ustawy o obligacjach. Tym samym argumentacja Zamawiającego, że Bank nie mógł tego uczynić wcześniej tj. pomiędzy 20 lutego, a 8 czerwca 2015 r. tj. przed wszczęciem przedmiotowego postępowania, ponieważ nie była zanana sytuacja prawna jaka powstanie po wejściu w życie ustawy o obligacjach, jest nieracjonalna. W tej kwestii zwrócenia uwagi wymaga także fakt, że w aktach sprawy znajduje się Uchwała Rady Gminy K. z dnia 16 kwietnia 2015 r. nr (…) w sprawie wyrażenia zgody na usługę spłaty i restrukturyzacji zobowiązań Gminy (art. 518 § 1 pkt 3 Kodeksu Cywilnego, z której jednoznacznie wynika, że zostaje: wyrażona zgoda na zawarcie umów przejęcia długu Gminy na podstawie art. 518 § 1 pkt 3 Kodeksu cywilnego, przez osobę trzecią wyłonioną w trybie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 907 z późn. zm.), z tytułu zobowiązań wobec B. S.A. wynikających z wyemitowanych obligacji komunalnych, z których zobowiązania główne na dzień przejęcia wierzytelności nie przekroczą 6.960.000 zł.

W paragrafie 4 tejże Uchwały Rada zleca wykonanie tej Uchwały Wójtowi Gminy. Tak więc Wójt Gminy - kierownik Zamawiającego, był nie tylko uprawniony, ale także zobowiązany tym aktem prawa do wyboru wykonawcy we wszczętym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Zarówno w aktach sprawy jak i na stronie internetowej Gminy K. nie odnaleziono Uchwały, która dokonywałaby uchylenia ww. Uchwały Rady Gminy K., tak więc to zobowiązanie nadal wydaje się być aktualne. Dlatego też oceniając powyższe Izba stwierdza, że w sprawie nie zaistniała żadna istotna zmiany okoliczności, których Zamawiający nie mógł przewidzieć przed wszczęciem postępowania lub, aby istniała przeszkoda w kontynuacji przedmiotowego postępowania uzasadniająca unieważnienie przedmiotowego postępowania. To przywiązanie Zamawiającego do woli Banku B. spowodowało, że zaprzestał on poszukiwać innych rozwiązań na usługę spłaty i restrukturyzacji zobowiązań Gminy.

Nie została spełniona także kolejna przesłanka wystąpienia ważnego interesu publicznego, który uzasadniałby unieważnienie tego postępowania. Powołanie się na tą przesłankę unieważnienia wymaga od Zamawiającego prawidłowego posłużenia się pojęciem interesu publicznego, który nie musi być tożsamy z interesem Zamawiającego. Dopiero wykazanie, że wykonanie zamówienia będzie godzić w interes publiczny, może powodować, że zamówienie nie powinno być udzielone. Ponadto nie zawsze interes publiczny musi przeważać nad interesem indywidualnym. Aby taka sytuacja miała miejsce, interes publiczny musi być na tyle istotny, że niezbędne jest jego postawienie przed indywidualnym interesem uczestników postępowania.

Izba dokonując oceny dokumentacji postępowania, odpowiedzi na odwołanie oraz stanowiska Zamawiającego prezentowanego na rozprawie jednoznacznie stwierdziła, że Zamawiający nie udowodnił zaistnienia takiej wagi naruszenia interesu publicznego, która uzasadniałaby unieważnienie postępowania. Wskazanie w odpowiedzi na odwołanie argumentacji, że „na skutek wystąpienia w toku postępowania omówionych powyżej istotnych i niemożliwych do wcześniejszego przewidzenia okoliczności, kontynuowanie postępowania prowadziłoby do nieuzasadnionych wydatków środków publicznych z budżetu Gminy, które są przeznaczane na wykonywanie zadań własnych Gminy związanych z zaspokajaniem potrzeb mieszkańców w zakresie oświaty, opieki społecznej, kultury, porządku publicznego, ochrony środowiska i tym samym godziłoby w interes publiczny” jest na tyle ogólnikowe, że może być przypisane niemalże każdemu postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Ponadto Zamawiający wskazał, że już podpisał - przed rozstrzygnięciem przez KIO przedmiotowego odwołania, umowę z Bankiem w zakresie zmian kosztów emisji obligacji i podał, że w takiej sytuacji wyrok KIO uwzględniający odwołanie," byłby zatem bezapelacyjnie sprzeczny z interesem publicznym i narażałby Zamawiającego na wydatki, które spowodują pogorszenie kondycji finansowej, a w konsekwencji wymuszą obciążenie społeczeństwa tymi kosztami".

Odnosząc się do wskazanego przez Zamawiającego w sposób ogólnikowy interesu publicznego, Izba stwierdza, że gdyby przyjąć tą argumentację jako racjonalną, to można by unieważnić z takich powodów niemalże każde postępowanie, gdyż po złożeniu ofert w postępowaniu wielu uczestników rynku zamówień mogłoby zadeklarować Zamawiającemu wykonanie tego zamówienia za mniejszą cenę, a poczynione oszczędności Zamawiający mógłby zadeklarować na inny społeczny cel.

Podkreślenia wymaga fakt iż stosownie do treści przepisu art. 93 ust. 1 pkt 6 P.z.p. unieważnienie postępowania może nastąpić ze względu na wykazany interes publiczny, taki który sprawia, że dalsze prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia byłoby wbrew temu interesowi. Sam możliwość zaoszczędzenia na wydatkach na realizację przedmiotu zamówienia, nie może być z powodu możliwości przeznaczenia zaoszczędzonych środków na cele społeczne, utożsamiana z wystąpieniem przesłanki interesu publicznego uzasadniającego unieważnienie postępowania. Za wyrokiem Sądu Okręgowego w N. z dnia 22 września 2009 r. sygn. III CA 418/09 stwierdzić należy, że możliwość zmniejszenia wydatków przez zamawiającego na realizacje zamówienia nie świadczy jeszcze o tym, że wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym Nie można automatycznie utożsamiać interesu publicznego z interesem ekonomicznym zamawiającego.

W przedmiotowym postępowaniu Zamawiający argumentował iż unieważnił postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, bo uzyskał oszczędności z tego tytułu i powierzenie obsługi długu Gminy bankowi, pozwoli Gminie na osiągnięcie na przestrzeni kilku lat oszczędności w kwocie około 200 tysięcy złotych, które Gmina będzie mogła przeznaczyć na realizację wszelkiego rodzaju zadań społecznych. Tego rodzaju unieważnianie postępowań przetargowych, należy uznać za niedopuszczalne i sprzeczne z prawem.

Odnosząc się do możliwości zakończenia wszczętego postępowania o udzielenie zamówienia jego unieważnieniem, Izba podkreśla, że punktem wyjścia przy ocenie całości unormowań dotyczących zamówień publicznych pozostaje zasada lojalności, oznaczająca iż Zamawiający wszczyna postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego jedynie w celu jego udzielenia. Tym samym należy zawsze mieć na względzie, że Zamawiający winien uczynić wszystko co możliwe, aby do udzielenia zamówienia publicznego doszło (por. wyrok SO w W. z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt V Ca 527/11).

W ramach powyższej zasady wszczęcie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego jest w zasadzie równoznaczne z zobowiązaniem się Zamawiającego do zawarcia umowy z oferentem, którego oferta będzie najkorzystniejsza zgodnie z ustaloną procedurą i będzie się mieścić w kwocie, którą Zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia.

W tym kontekście unieważnienie postępowania jest wyjątkiem i wszystkie określone w art. 93 ust. 1 P.z.p. przesłanki unieważnienia postępowania winny być poddane wykładni ścieśniającej.


Wyrok z dnia 21 kwietnia 2015 r., KIO 686/15

Brak środków finansowych na sfinansowanie zamówienia a unieważnienie postępowania ze względu na ważny interes publiczny


Podstawą unieważnienia postępowania przez zamawiającego był art. 93 ust. 1 pkt 6 ustawy P.z.p., zgodnie z którym zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia, jeżeli wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć. Izba zważyła, iż celem postępowania o udzielenie zamówienia jest zawarcie umowy przez wybór najkorzystniejszej oferty, zatem postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego to swoiste przyrzeczenie zawarcia umowy, od którego zamawiający może zostać zwolniony tylko na podstawie przesłanek wymienionych w art. 93 ust. 1 ustawy P.z.p. nie jest w związku z tym możliwe zrezygnowanie z prowadzenia postępowania bez podania uzasadnionych przyczyn przewidzianych prawem. Z uwagi na fakt, iż unieważnienie postępowania jest decyzją zamawiającego, to na nim spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanki, na którą się powołuje. W doktrynie prezentowany jest jednolity pogląd, iż w sytuacji, gdy zamawiający powołuje się na przesłankę określoną w art. 93 ust. 1 pkt 6 ustawy P.z.p. jako przyczynę unieważnienia postępowania, zobowiązany jest wykazać rzeczywiste, kumulatywne zaistnienie przywołanych w ww. przepisie podstaw, tj. wystąpienie istotnej zmiany okoliczności powodującej, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć.

Przede wszystkim zatem, dla możliwości unieważnienia postępowania na ww. podstawie, zaistnieć musi zmiana okoliczności (nie tylko możliwość zaistnienia takiej zmiany) na tyle znacząca, iż prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym. W tym miejscu rozważyć należy jak powinno być interpretowane pojęcie interesu publicznego. Zgodnie z uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 marca 1997 r. za interes publiczny należy uznawać korzyści uzyskiwane w wyniku realizacji przedsięwzięć służących ogółowi w zakresie zadań ciążących na administracji rządowej oraz samorządowej, realizowanych w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych, związanych np. z ochroną zdrowia, oświaty, kultury, porządku publicznego. Z kolei Sąd Okręgowy w W. w wyroku z dnia 10 lipca 2002 r. orzekł, iż nie można postawić znaku równości pomiędzy interesem publicznym a brakiem środków na realizację przedsięwzięcia objętego postępowaniem o udzielenie zamówienia. Inne niż wynikające z ogłoszonego postępowania potrzeby zamawiającego i zachodząca w związku z tym konieczność ograniczenia wydatków na nabycie przedmiotu zamówienia nie może być samoistną przyczyną unieważnienia postępowania. Dopiero wykazanie, że wykonanie zamówienia będzie godzić w interes publiczny może powodować, iż środki nań przeznaczone nie powinny być wydane, a zamówienie nie powinno być udzielone. Interes publiczny musi być przy tym na tyle istotny, aby uzasadniał jego postawienie przed indywidualnym interesem uczestników postępowania.

W ocenie Izby zamawiający nie udowodnił, że realizacja zadania nie leży w interesie publicznym. Przedmiotem zamówienia jest zakup usług transmisji danych sieci WAN na potrzeby (...) . Usługi te dotyczą przedmiotu działalności zamawiającego, tj. usług przewozu pasażerskiego. Zakres i charakter świadczonych usług przemawiają za uznanie ich za realizowane w interesie publicznym. Postępowanie na realizację (...) zostało przez zamawiającego unieważnione na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy P.z.p., tj. z uwagi na fakt, że cena najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia. Zamawiający nie wykazał, że odstąpił w ogóle od realizacji przedmiotowego zadania, wręcz przeciwnie - wskazywał, że ubiega się o dofinansowanie projektu SDIP, co oznacza, że realizacja tego zadania nadal leży w interesie publicznym. Tym samym w interesie publicznym jest również dostawa transmisji danych do przedmiotowego systemu.

Zamawiający wskazywał, że w przypadku pozyskania środków na wdrożenie projektu którego częścią będzie SDIP oraz WAN, zmianie ulegnie lokalizacja wszystkich bądź przeważającej części lokalizacji, w których montowane będą urządzenia SDIP, a co za tym idzie - do których dostarczana będzie transmisja danych WAN. Twierdzenia zamawiającego nie zostały jednak poparte żadnymi dowodami uzasadniającymi prezentowane stanowisko.

W ocenie Izby brak jest również podstaw do przyjęcia, iż okoliczności, na które powołuje się zamawiający, były niemożliwe do przewidzenia.

Z wyjaśnień zamawiającego wynika, iż brak możliwości przewidzenia wystąpienia tychże okoliczności, upatruje on fakcie, iż wartość zamówienia była znana wykonawcom, zaś samo postępowanie poprzedzone było dialogiem technicznym. W ocenie zamawiającego nie sposób było zatem przewidzieć, że postępowanie zostanie unieważnione ze względu na to, że wartość wszystkich złożonych ofert przekroczy kwotę, którą zamawiający zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia.


Wyrok z dnia 16 października 2013 r., KIO 2365/13

Spór zbiorowy, czy nawet strajku same w sobie nie stanowią same w sobie wystarczającej podstawy do unieważnienia postępowania


Art. 93 ust. 1 pkt 6 Pzp stanowi, że zamawiający unieważnienia postępowanie o udzielenie zamówienia, jeśli wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że prowadzenie postępowania lub udzielenie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć.

Zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w W. z dnia 1 grudnia 2003 r. (sygn. akt V Ca 2224/03) „istotna zmiana okoliczności to kategoria obiektywna, ściśle powiązana z przedmiotem i terminem wykonania zadania objętego postępowaniem o zamówienie publiczne, która w określonych warunkach powoduje, iż dalsze kontynuowanie postępowania przetargowego narusza interes publiczny, któremu miało służyć to postępowanie”.

Rację ma odwołujący, gdy twierdzi, że spór zbiorowy, czy nawet strajku same w sobie nie stanowią same w sobie wystarczającej podstawy do unieważnienia postępowania. Zdaniem Izby, okoliczności te winny być badane indywidualnie z uwzględnieniem charakteru działalności zamawiającego oraz oceny następstw czynności podjętych w danym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. W wyroku z dnia 11 kwietnia 2008 r., (sygn. X Ga 45/08) Sąd Okręgowy w G. wskazał, że sam fakt wybuchu akcji protestacyjnej i strajku w kopalni nie stanowią istotnej zmiany okoliczności powodującej, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym. Taką zmianę okoliczności mogłyby dopiero stanowić skutki strajku np. w postaci strat finansowych. Oceniając okoliczności unieważnienia badanego postępowania Izba uwzględniła, że zamawiający nie prowadzi działalności w celu osiągnięcia zysku, lecz jego zadaniem jest udzielanie świadczeń zdrowotnych. Podstawowa działalność zamawiającego realizuje więc wprost interes publiczny, wyrażający się w korzyściach uzyskiwanych przez ogół obywateli realizowanych w drodze usług powszechnie dostępnych związanych z ochroną zdrowia (vide: uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 marca 1997 r., sygn. W/96).

Czym innym jest strata finansowa dotycząca podmiotu gospodarczego, a czym innym narażenie na szwank życia i zdrowia ludzi. Nie budzi wątpliwości, że strajk uniemożliwiłby zamawiającemu wykonanie jego ustawowych powinności z możliwością uszczerbku dla życia i zdrowia pacjentów. Izba stoi na stanowisku, że w tych szczególnych okolicznościach możliwość unieważnienia postępowania zachodzi nie tylko w sytuacji, gdy skutkiem ogłoszenia strajku i „odejścia od łóżek pacjentów” zdrowie i życie konkretnych osób już zostało zagrożone, ale również w celu zapobieżeniu takiej sytuacji.

Izba uznała, że wystąpiły istotne okoliczności, godzące w zaspokojenie interesu publicznego, któremu miało służyć dane postępowanie. Kontynuacja postępowania, którego przedmiotem było zamówienie usług umożliwiających zamawiającemu jego działalność podstawową - tj. udzielanie świadczeń zdrowotnych - jednak ściśle powiązane ze zmianą formy świadczenia zamawianych usług, ma mniejsze znaczenie z punktu widzenia interesu publicznego, niż pozbawienie obywateli usług powszechnie dostępnych związanych z ochroną zdrowia. Istotne jest przy tym to, że skutkiem unieważnienia postępowania zamawiający nie zostanie pozbawiony zamawianych usług. Będą one świadczone na dotychczasowych zasadach, do czasu zakończenia negocjacji ze związkami zawodowymi, umożliwiających przeprowadzenie postępowania, którego elementem będzie przejęcie pracowników. Z przyczyn powołanych wyżej nie podzielono stanowiska odwołującego, że unieważnienie postępowania nastąpiło wyłącznie w interesie części pracowników zamawiającego. W tym miejscu zresztą odwołujący popada w sprzeczność twierdząc jednocześnie, że interes pracowników podlegających przejęciu jest zaspokojony przez dobrodziejstwo zastosowania art. 231 kodeksu pracy. W zakresie przesłanki braku przewidywalności przyczyn unieważnienia postępowania Izba uwzględniła stanowisko zamawiającego, że nie spodziewał się on sporu zbiorowego, ani groźby strajku. Okoliczności tej zamawiający nie może wywieść z niczego innego, niż tylko z własnego oświadczenia, wymagałoby to bowiem złożenia dowodu negatywnego. Tego zamawiający nie jest w stanie uczynić, zatem to odwołujący winien przywołać dowód lub uprawdopodobnić twierdzenie przeciwne, tzn. że ten konkretny zamawiający winien był się liczyć ze sporem zbiorowym oraz strajkiem. Odwołujący wskazał tymczasem wyłącznie na to, że w razie zamiaru przejęcia pracowników przez podmiot zewnętrzny inni zamawiający prowadzą wcześniejsze konsultacje, co Izba uznała za niewystarczające. (…).

Zarzut naruszenia art. 93 ust. 1 pkt 6 Pzp nie potwierdził się.


Wyrok z dnia 9 maja 2012 r., KIO 815/12; KIO 826/12; KIO 837/12

Zmiana prawa jest czynnikiem zewnętrznym, niezależnym od woli zamawiającego


Kategoria interesu publicznego jest pojęciem nieostrym, niedookreślonym. Pewne próby jego zdefiniowania podejmował Trybunał Konstytucyjny, który wskazał m.in., iż jako interes publiczny należy uznawać korzyści uzyskiwane w wyniku realizacji przedsięwzięć służących ogółowi w zakresie zadań ciążących na administracji rządowej oraz samorządowej, realizowanych w drodze świadczenia usług powszechnie dostępnych, związanych np. z ochroną zdrowia, oświatą, kulturą czy porządkiem publicznym (Uchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 marca 1997 r., sygn. akt W/96). Natomiast w wyroku z dnia 9 listopada 2001 r., Trybunał Konstytucyjny podkreślił, iż „interes publiczny jest pojęciem niedookreślonym, którego funkcja w stosowaniu prawa sprowadza się do wyposażenia decydującego w możliwości reagowania na sytuacje faktyczne doniosłe prawnie, społecznie i gospodarczo, niemieszczące się w ramach oceny typowych jednostkowych stanów faktycznych”, prowadzącym do „elastycznego i słusznego rozstrzygania spraw” (sygn. akt K 13/07). Podkreślenia wymaga fakt, iż ustawodawca rozróżnia interes publiczny od jego wymiaru w charakterze ważnym, jak to czyni w przepisie art. 192 ust. 5 Pzp wskazując na istotność dokonywanego rozróżnienia: „Ważnego interesu publicznego w rozumieniu ust. 3 pkt 2 lit. c nie stanowi interes gospodarczy związany bezpośrednio z zamówieniem, obejmujący w szczególności konsekwencje poniesienia kosztów wynikających z: opóźnienia w wykonaniu zamówienia, wszczęcia nowego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, udzielenia zamówienia innemu wykonawcy oraz zobowiązań prawnych związanych z unieważnieniem umowy. Interes gospodarczy w utrzymaniu ważności umowy może być uznany za ważny interes publiczny wyłącznie w przypadku, gdy unieważnienie umowy spowoduje niewspółmierne konsekwencje.”. (…).

Zamawiający, wszczynając postępowanie, działał na podstawie obowiązującej ustawy regulującej kwestie dowodów osobistych, zgodnie, z którą miały zostać wprowadzone elektroniczne dowody osobiste. Prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o dowodach osobistych, które prowadzą do przynajmniej czasowej rezygnacji z warstwy elektronicznej dowodu osobistego należy uznać ponad wszelką wątpliwość za zmianę istotną, której zamawiający - przy dochowaniu należytej staranności nie mógł przewidzieć. Postulowane zmiany stanowią bowiem okoliczności o wyjątkowym charakterze, których nie można było przewidzieć. „Kategoria przewidywalności referuje się bowiem do zwykłych warunków prowadzenia działalności, w których czynniki zewnętrzne nie mają przesadzającego wpływu na wykonanie zamierzonych planów” (KIO/UZP 606/11). Natomiast zmiana prawa jest czynnikiem zewnętrznym, niezależnym od woli zamawiającego, a sam fakt częstych zmian w przepisach nie przesądza zaliczenia ich do kategorii zdarzeń przewidywalnych, podobnie jak fakt występowania jakichkolwiek powiązań pomiędzy zamawiającym, a inicjatorem zmian. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Okręgowego w W. z dnia 1 grudnia 2003 r. (sygn. akt (...)), „istotna zmiana okoliczności to kategoria obiektywna, ściśle powiązana z przedmiotem i terminem wykonania zadania”. Nie ulega wątpliwości, iż zmiana przepisów prawa jest czynnikiem obiektywnym, dotyczącym przedmiotu i terminu realizacji zamówienia, a rezygnacja z warstwy elektronicznej dowodu osobistego (bez względu na to, czy ma charakter trwały czy czasowy) stawia pod znakiem zapytania celowość i sensowność prowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Wskazywana zmiana traktuje wprost o istocie przedmiotu postępowania unieważnionego z tego względu nie budzi wątpliwości jej związek z przedmiotem zamówienia w rozumieniu, które prezentuje Sąd Okręgowy w W. w ww. orzeczeniu.


Teksty i sygnatury orzeczeń Krajowej Izby Odwoławczej pochodzą z bazy orzeczeń Krajowej Izby Odwoławczej dostępnej na stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznych

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.  Rozumiem i akceptuję