Wykonawca ubiegając się o udzielenie zamówienia ma prawo oczekiwać, że złożona przez niego oferta zostanie oceniona zgodnie z określonymi w SIWZ kryteriami oceny ofert ich wagami oraz opisem sposobu oceny ofert

Specyfikacja istotnych warunków zamówienia, od momentu jej udostępnienia, jest wiążąca dla zamawiającego i jest on obowiązany do przestrzegania warunków w niej umieszczonych. Jak wskazuje art. 701 § 3 Kodeksu cywilnego jest to zobowiązanie, zgodnie z którym organizator od chwili udostępnienia warunków, a oferent od chwili złożenia oferty, zgodnie z ogłoszeniem aukcji albo przetargu są obowiązani postępować zgodnie z postanowieniami ogłoszenia, a także warunków aukcji albo przetargu. Z uwagi na to, że - obok ogłoszenia - zamawiający konkretyzuje warunki przetargu zarówno odnośnie do zamówienia (umowy), jak i prowadzenia postępowania w specyfikacji, to specyfikację należy uznać za warunki przetargu w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego.

W wyroku z dnia 22 stycznia 2018 r., KIO 18/18, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że „Udostępnienie s.i.w.z. jest zatem czynnością prawną powodującą powstanie zobowiązania po stronie zamawiającego, który jest związany swoim oświadczeniem woli co do warunków prowadzenia postępowania i kształtu zobowiązania wykonawcy wymienionych w SIWZ. Zaznaczyć przy tym należy, iż co do zasady, dla oparcia i wyprowadzenia konsekwencji prawnych z norm SIWZ, jej postanowienia winny być sformułowane w sposób precyzyjny i jasny. Precyzyjne i jasne formułowanie warunków przetargu, a następnie ich literalne i ścisłe egzekwowanie jest jedną z podstawowych gwarancji, czy wręcz warunkiem sine qua non, realizacji zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców.”

W wyroku z dnia 13 września 2017 r., KIO 1782/17, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła natomiast uwagę, że „Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia jest podstawowym dokumentem kształtującym reguły obowiązujące w danym postępowaniu o udzielenie zamówienia. SIWZ jest dokumentem, którego postanowienia są wiążące w równym stopniu zarówno dla wykonawców biorących udział w postępowaniu, jak i dla zamawiającego.”

Opis kryteriów, którymi zamawiający będzie się kierował przy wyborze oferty, wraz z podaniem wag tych kryteriów i sposobu oceny ofert oraz ocena ofert to jeden z najważniejszych segmentów postępowania, który decyduje o pozycji oferty danego wykonawcy w rankingu ofert. Zgodnie natomiast z art. 36 ust. 1 pkt 13 i art. 91 ust. 1 i 2 Pzp to zamawiający odpowiada za dobór kryteriów oceny ofert w postępowaniu o udzielenie zamówienia oraz opis sposobu oceny ofert, który to dobór ma pozwolić zamawiającemu na dokonanie oceny ofert w sposób nie tylko obiektywny, ale także zgodny z tym opisem.

W związku z powyższym opis kryteriów, którymi zamawiający będzie się kierował przy wyborze oferty, wraz z podaniem wag tych kryteriów i sposobu oceny ofert powinien być sformułowany w sposób jednoznaczny i nie budzący żadnych wątpliwości, szczególnie w toku oceny ofert.

W wyroku z dnia 24 maja 2016 r., KIO 737/16, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że „Na etapie oceny ofert niedopuszczalna jest zmiana sposobu oceny w stosunku do ostatecznej treści s.i.w.z., co zawsze musi nastąpić przed upływem terminu składania ofert. Prowadzenie postępowania w sposób zapewniający równe traktowanie wykonawców i przestrzeganie uczciwej konkurencji (a także pisemność postępowania wynikająca z art. 9 ust. 1 i art. 36 ust. 1 pkt 13 Pzp) wymagają, aby potencjalni wykonawcy w pełni mogli zapoznać się przed złożeniem oferty ze sposobem oceny ofert w ramach przyjętych kryteriów. Jest to jeden z kluczowych aspektów, który ma wpływ nie tylko na treść składanych ofert, ale i na decyzję o wzięciu udziału w postępowaniu, gdyż potencjalny wykonawca może ocenić swoje szanse na uzyskanie zamówienia. Treść SIWZ jest wiążąca zarówno dla zamawiającego, jak i wykonawców.” Zamawiający nie może zatem oceniać ofert w sposób odmienny od opisanego w SIZ. Odwołujący ma prawo oczekiwać od zamawiającego, że będzie on oceniał oferty, w oparciu o określone w SIWZ kryteria oceny ofert oraz opis sposobu ich oceny.

Specyfikacja istotnych warunków zamówienia jest podstawowym i najważniejszym dokumentem w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Określa ona wzajemne prawa i obowiązki stron wynikające z przystąpienia do postępowania. Jest swoistym zaproszeniem wykonawców do składania ofert. Pozwala wykonawcom dowiedzieć się, czego dokładnie oczekuje od nich zamawiający, czy są w stanie wykonać dane zamówienie oraz jakie są warunki udziału w postępowaniu. Stanowi ona oświadczenie woli zamawiającego, które podlega wykładni przy zastosowaniu zasad określonych w art. 65 k.c. (zob. wyrok z dnia 31 marca 2014 r., KIO 503/14).

Postępowanie o udzielenie zamówienia ma charakter cywilnoprawny. Artykuł 65 § 1 k.c., zawierający dyrektywy wykładni oświadczeń woli, nakazuje uwzględniać kontekst danego oświadczenia - zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje. Wszelkie niejasności treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia należy rozpatrywać na korzyść wykonawców. W wyroku z dnia 18 marca 2015 r., III Ca 70/15, Sąd Okręgowy w Nowym Sączu zwrócił uwagę, że „Zapisy w SIWZ (...) muszą mieć charakter precyzyjny i jednoznaczny, a wątpliwości powstałe na tym tle muszą być rozstrzygane na korzyść wykonawcy. Obowiązek takiego formułowania i tłumaczenia ma na celu realizację zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wszystkich wykonawców przystępujących do przetargu”. Podobnie orzekła Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 11 sierpnia 2014 r., KIO 1557/14 („Wykonawcy nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji w związku z niezastosowaniem się do niejasnych wymagań SIWZ, a wszelkie wątpliwości interpretacyjne w tym zakresie winny być rozstrzygane na korzyść wykonawców”) oraz w wyroku z dnia 7 października 2013 r., KIO 2260/13 („Wszelkie niejasności w treści dokumentacji sporządzonej przez zamawiającego należy tłumaczyć na korzyść wykonawców, zaś ewentualne błędy popełnione w toku postępowania przez zamawiającego nie mogą wpływać negatywnie na sytuację wykonawców, biorących udział w postępowaniu”) i Sąd Okręgowy w Gdańsku w wyroku z dnia 10 lipca 2015 r., I C 2/15, niepubl. („nie wolno odrzucić oferty wykonawcy z powodu nieprawidłowego wyliczenia ceny, jeżeli fakt ten był spowodowany wyłącznie winą zamawiającego, który tak przygotował SIWZ, że zawarty w nim sposób obliczenia ceny zawiera błędy”).

Ze względu na znaczenie kryteriów oceny ofert i opisu sposobu oceny ofert, postanowienia SIWZ w tym zakresie należy interpretować zgodnie z wykładnią gramatyczną. Tak więc ocena ofert powinna zostać dokonana w oparciu o literalne brzmienie ukształtowanych przez zamawiającego kryteriów oceny ofert i ich wag oraz opisu sposobu oceny ofert, co zapobiega jakiejkolwiek uznaniowości zamawiającego na etapie oceny ofert.

Zamawiający dokonując oceny ofert powinien w pierwszej kolejności kierować się literalnym brzmieniem SIWZ, a więc do oceny ofert powinien przyjąć kryteria oceny wynikające z SIWZ oraz dokonać oceny ofert w oparciu om opis sposobu oceny ofert określony w SIWZ. Żaden wykonawca, także odwołujący, nie mogą pozostawać w niepewności co do kryteriów, jakimi będzie kierował się Zamawiający przy ocenie złożonych ofert oraz opisu sposobu oceny ofert. Uznać zatem trzeba, że to zamawiający wyznacza granice oceny ofert, a więc niedopuszczalna jest wobec tego ocena ofert oparta o intencje zamawiającego nie wyrażone wprost w SIWZ.

Wykonawca ubiegając się o udzielenie zamówienia ma prawo oczekiwać, że złożona przez niego oferta zostanie oceniona zgodnie z określonymi w SIWZ kryteriami oceny ofert ich wagami oraz opisem sposobu oceny ofert.  

Nie jest więc dopuszczona rozszerzająca, niewyartykułowana w SIWZ interpretacja opisu sposobu oceny ofert w postępowaniu.

 

Opracowanie:  Zespół wPrzetargach

 

ś