Czy jest dopuszczalne niepodzielenie zamówienia na usługi pocztowe i wydruku masowego?

Ustawa Pzp nie nakłada obowiązku podziału zamówienia na części, nie oznacza to jednak, iż decyzja o tym czy zamówienie powinno być udzielone w całości tylko jednemu wykonawcy nie podlega ocenie pod kątem ogólnych zasad rządzących procesem udzielania zamówień publicznych (art. 7 ust. 1 Pzp2004, aktualnie art. 16 pkt 1 ustawy Pzp).

Wartym podkreślenia są prezentowane w orzecznictwie oraz doktrynie opinie na temat potrzeby tworzenia dogodnych warunków dla zwiększania konkurencyjności w sektorze zamówień finansowanych z środków publicznych, co ma szczególne znaczenie dla mniejszych i średnich przedsiębiorstw, ale nie tylko. Jednym z mechanizmów odpowiadającym na postulaty przedsiębiorców jest właśnie podział zamówienia na części. 

Należy podkreślić, iż sposób podziału zamówienia na części stanowić może przeszkodę dla udziału szerszego grona podmiotów działających na danym rynku, stąd ważnym jest aby decyzja o tym czy i jak podzielić zamówienie, była podejmowana ze świadomością jej wpływu na rynek i konkurencję. Ustawa Pzp nakłada na Zamawiającego obowiązek przygotowania i przeprowadzenia postępowania z poszanowaniem zasad uczciwej konkurencji oraz równego traktowania wykonawców, co chronić ma potencjalnych wykonawców przed, nawet niezamierzonymi działaniami, które konkurencję w postępowaniu wykluczają lub znacznie ograniczają. Nabiera to szczególnego znaczenia przy zamówieniach, które obejmują świadczenia różne rodzajowo, których zestawienie w jedno zamówienie (część) może istotnie wpływać na konkurencyjność postępowania. 

Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że ustalenie zasad ubiegania się o zamówienie przez ujęcie w jednej części usług pocztowych wraz z usługami wydruku masowego, co powiązane zostało z opisem warunków udziału w postępowaniu, które były odnoszone m.in. do potencjału operatora wyznaczonego, ograniczało faktycznie konkurencję.

Powstała sytuacja prowadziła do tego, że w pozycji uprzywilejowanej znalazła się Poczta Polska S.A., spełniająca warunki określone dla operatora wyznaczonego (przywołane w opisie warunku udziału w postępowaniu), której zakres usług stanowił jedynie ok. 15% całości zamówienia objętego Częścią I (Zamawiający tej okoliczności nie zaprzeczył). Jako podmiot spełniający wymagania podmiotowe poczta znalazła się w sytuacji, w której to podmioty zainteresowane wykonaniem usługi wydruku masowego musiałyby zabiegać o nawiązanie współpracy, czy to w formule wspólnego ubiegania się o zamówienie, czy to w formule podwykonawstwa. Poczta Polska S.A. może swobodnie decydować, o tym z jakim podmiotem podjąć współpracę w celu wykonania usług wydruku masowego, natomiast żaden z podmiotów działających na rynku poligraficznym nie może bez uzyskania zgody Poczty Polskiej S.A. samodzielnie przystąpić do przetargu. 

W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej Zamawiający powinien unikać sytuacji, w której tylko jeden podmiot może dyktować warunki dla innych podmiotów, które chciałyby wziąć udział w przetargu. Rozwiązaniem pozwalającym zneutralizować prawne uprzywilejowanie Poczty Polskiej S.A. jest wydzielenie usług charakteryzujących się dużą konkurencyjnością do odrębnej części zamówienia.

W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej Zamawiający nie przedstawił argumentów, które pozwoliłyby ocenić, iż obecny stan znajduje uzasadnienie i pozwala zaakceptować istotne ograniczenie dostępu do zamówienia. Nie można bowiem traktować postępowania, w którym ofertę złożyć może tylko jeden podmiot (nawet gdyby działał w konsorcjum), jako postępowania otwartego na konkurencję, jeżeli pomimo zastosowania trybu przetargu nieograniczonego mechanizmy konkurencji dotyczące rynku właściwego zostają wyłączone. W przypadku usług poligraficznych istnieje wiele podmiotów, które mogą to zamówienie realizować, co potwierdził chociażby dialog konkurencyjny, w którym chęć udziału w postępowaniu zadeklarowały trzy takie podmioty. 

 

Wyrok z dnia 29 czerwca 2020 r., KIO 1051/20 

Źródło: www.uzp.gov.pl