Czy dowody dotyczące wyliczenia ceny muszą dać się pogodzić ze zdrowym rozsądkiem?

Zgodnie z art. 224 ust. 1 ustawy Pzp, jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia lub budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi w dokumentach zamówienia lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający żąda od wykonawcy wyjaśnień, w tym złożenia dowodów w zakresie wyliczenia ceny lub kosztu, lub ich istotnych części składowych.

Obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny lub kosztu spoczywa na wykonawcy (art. 226 ust. 5 ustawy Pzp), a odrzuceniu, jako oferta z rażąco niską ceną lub kosztem, podlega oferta wykonawcy, który nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie, lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu (art. 224 ust. 6 i art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp). Z kolei zgodnie z art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp, zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli zawiera rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia.

Warunkiem wezwania wykonawcy na podstawie art. 224 ust. 1 Pzp jest powzięcie przez zamawiającego w toku badania ofert wątpliwości co do realności zaoferowanej ceny, kosztu lub istotnej części składowej. Odmiennie natomiast sytuacja przedstawia się na gruncie art. 224 ust. 2 ustawy Pzp, którego zaniechanie zastosowania przez zamawiającego, w przypadku wystąpienia określonych w nim przesłanek, może stanowić podstawę do formułowania zarzutu. 

Złożone przez wykonawcę wyjaśnienia w zakresie ceny oferty lub kosztu, lub ich istotnych części składowych, powinny być konkretne, wyczerpujące i rozwiewające wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami zamawiającego określonymi w SIWZ lub wynikającymi z odrębnych przepisów. Złożone wyjaśnienia i dowody muszą odnosić się do konkretnych elementów kalkulacyjnych, które miały wpływ na wysokość wyliczenia ceny lub kosztu, ponieważ to na wykonawcy ciąży obowiązek wykazania, jakie obiektywne czynniki pozwoliły mu na obniżenie ceny oferty oraz w jakim stopniu dzięki tym czynnikom cena oferty została obniżona.

Celem złożenia wyjaśnień jest bowiem umożliwienie zamawiającemu zweryfikowania poprawności dokonanego przez wykonawcę wyliczenia ceny lub kosztu. 

Co więcej, z art. 224 ust. 1 ustawy Pzp wynika także obowiązek złożenia dowodów w zakresie wyliczenia ceny lub kosztu, lub ich istotnych części składowych

Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa złożenie wyjaśnień, które nie rozpraszają wątpliwości zamawiającego, co do rynkowego charakteru ceny oferty, zrównane jest w skutkach z niezłożeniem wyjaśnień i powoduje odrzucenie oferty na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 90 ust. 3 Pzp (zob. wyrok z dnia 13 października 2014 r., KIO 2031/14).

W razie przedłożenia przez wykonawcę ogólnikowych wyjaśnień nie popartych dowodami, należy uznać, iż wykonawca ten żądanych wyjaśnień nie złożył i tym samym nie obalił domniemania rażąco niskiej ceny, a zatem jego oferta podlega odrzuceniu w oparciu o art. 90 ust. 3 ustawy Pzp. 

Wykonawca może w wyjaśnieniach podać również inne, niż żądał zamawiający, obiektywne czynniki oraz złożyć inne, niż żądał zamawiający, dowody mające wpływ na wyliczenie ceny lub kosztu lub ich istotnych części składowych. 

Na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli zawiera rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia. Przepis art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp obejmuje również sytuację określoną w art. 224 ust. 5 ustawy Pzp, gdy wykonawca nie udzielił wyjaśnień w wyznaczonym terminie, lub jeżeli złożone wyjaśnienia wraz z dowodami nie uzasadniają podanej w ofercie ceny lub kosztu.

W przypadku art. 224 ust. 6 ustawy Pzp chodzi o złożenie wyjaśnień, które w sposób niebudzący wątpliwości pozwalają na ocenę, czy zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów.

To udzielone wyjaśnienia i rodzaje załączonych dowodów dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu, lub ich istotnych części składowych, będą weryfikowane, w celu ustalenia, czy zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, są rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia. 

Złożenie dowodów dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu lub ich części składowych jest szczególnie ważne, gdy wykonawca w udzielonych wyjaśnieniach wskazuje wielkości przychodów, kosztów ich uzyskania lub dochodu (zysku) niedające pogodzić się z cenami rynkowymi lub zdrowym rozsądkiem. 

Złożone wyjaśnienia i dowody dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu, lub ich istotnych części składowych, nie powinny dotyczyć zdarzeń przyszłych i niepewnych, co do których istnieje małe prawdopodobieństwo, że wystąpią.

Dowody dotyczące wyliczenia ceny lub kosztu lub ich części składowych są szczególnie istotne, gdy cena całkowita oferty jest niższa o co najmniej 30% od wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, ustalonej przed wszczęciem postępowania lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 1 i 10 (z wyjątkiem rozbieżności wynikających z okoliczności oczywistych, które nie wymagają wyjaśnienia) lub od wartości zamówienia powiększonej o należny podatek od towarów i usług, zaktualizowanej z uwzględnieniem okoliczności, które nastąpiły po wszczęciu postępowania, w szczególności istotnej zmiany cen rynkowych.  

Opracowanie:  Zespół wPrzetargach