Zmiany umowy spowodowane wystąpieniem zjawisk meteorologicznych

Na podstawie art. 455 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp dopuszczalna jest zmiana umowy bez przeprowadzenia nowego postępowania o udzielenie zamówienia, niezależnie od wartości tej zmiany, o ile została przewidziana w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia, w postaci jasnych, precyzyjnych i jednoznacznych postanowień umownych, które mogą obejmować postanowienia dotyczące zasad wprowadzania zmian wysokości ceny, jeżeli spełniają one łącznie następujące warunki: określają rodzaj i zakres zmian, określają warunki wprowadzenia zmian, nie przewidują takich zmian, które modyfikowałyby ogólny charakter umowy.

Zmiana terminu zakończenia robót budowlanych lub terminów wykonania poszczególnych części roboty budowlanej wskutek wystąpienia zjawisk meteorologicznych będzie zmianą istotną, w przypadku wykazania, że gdyby została przewidziana w postępowaniu o udzielenie zamówienia, to wzięliby w nim udział lub mogliby wziąć udział inni wykonawcy lub przyjęte zostałyby oferty innej treści. 

W opinii prawnej „Jak należy formułować klauzule umowne na podstawie art. 144 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp?” Urząd Zamówień Publicznych zwrócił uwagę, że „zbyt ogólne sformułowanie zakresu i warunków zmian w postanowieniach umownych wyklucza możliwość skorzystania przez strony umowy z normy zawartej w treści art. 144 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp. Prawo do dokonania modyfikacji w świetle powyższego przepisu przysługuje jedynie w przypadku precyzyjnego opisu okoliczności uzasadniających zmianę umowy oraz dokładnego określenia modyfikacji, które nastąpią w przypadku wystąpienia wskazanych okoliczności. Tytułem przykładu należy wskazać, iż klauzula umowna dopuszczająca zmianę umowy w sprawie zamówienia publicznego na wykonanie robót budowlanych w zakresie wynagrodzenia czy terminu realizacji zamówienia z uwagi na duże opady atmosferyczne, nie spełnia wymagań określonych w przepisie art. 144 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp. Chcąc skorzystać z możliwości zmiany umowy w oparciu o wskazaną podstawę prawną, zamawiający powinien we wzorze umowy sprecyzować dokładnie, o jakie opady atmosferyczne chodzi, tj. deszczu, śniegu, gradu, w jakich wielkościach (np. milimetry, centymetry słupa wody), przez jaki okres powinny występować (np. ilość dni) czy też poprzez dokładne określenie ich skutków. Umowa powinna precyzyjnie określać konsekwencje wskazanych wydarzeń, np. zmianę terminu realizacji (w dniach, tygodniach, miesiącach), modyfikację dotychczasowego harmonogramu prac (np. przestawienie kolejności poszczególnych robót), zmianę wynagrodzenia (wysokości czy sposobu dokonywania płatności).”

Do najczęściej występujących zjawisk meteorologicznych, które mogą utrudniać zakończenie w terminie robót budowlanych lub wykonanie w terminie poszczególnych części roboty budowlanej, zalicza się: deszcz, śnieg, zamieć śnieżną, mgłę i gołoledź. Zakończenie w terminie robót budowlanych lub poszczególnych części roboty budowlanej mogą również utrudniać wystąpienie niskiej lub wysokiej temperatury powietrza, powodzie, zjawisko silnego wiatru, skutki burz. 

Na podstawie art. 455 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp zamawiający może przewidzieć zmiany umowy (przedłużenie terminu wykonania zamówienia), w przypadku wystąpienia zjawisk meteorologicznych lub wystąpienia niskiej lub wysokiej temperatury powietrza (…), o ile określi w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia rodzaj i zakres zmian, warunki wprowadzenia zmian, a przewidziane zmiany nie zmodyfikują ogólnego charakteru umowy. Określając rodzaj zmiany zamawiający powinien wskazać rodzaj zjawiska meteorologicznego, którego wystąpienie będzie podstawą np. przedłużenia terminu zakończenia (wykonania) robót budowlanych. Określając zakres zmian zamawiający powinien określić skutki wystąpienia określonego zjawiska meteorologicznego w postaci jasnych, precyzyjnych i jednoznacznych postanowień umownych, które będą podstawą przedłużenia terminu zakończenia robót budowlanych lub terminów wykonania poszczególnych części roboty budowlanej o określony okres. 

W przypadku wystąpienia określonego zjawiska meteorologicznego lub wystąpienie niskiej lub wysokiej temperatury powietrza, określenie przez jaki okres będą występować określone zjawiska meteorologiczne, niska lub wysoka temperatura powietrza, może być utrudnione lub niemożliwe. W takim przypadku zamawiający w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia powinien wskazać, że w przypadku wystąpienia określonego zjawiska meteorologicznego, termin zakończenia robót budowlanych będą przedłużone o okres, w którym dane zjawisko meteorologicznego będzie trwać i utrudniać (uniemożliwiać) wykonywanie robót budowlanych zgodnie z opisem przedmiotu zamówienia. 

Samo wystąpienie zjawiska meteorologicznego (także wystąpienie niskiej lub wysokiej temperatury powietrza), nie zawsze będzie podstawą przedłużenia terminu zakończenia robót budowlanych. 

Na zamawiającym ciąży obowiązek wykazania, że w okresie, o który został przedłużony terminu zakończenia robót budowlanych, wystąpiło zjawisko meteorologiczne lub jego skutki (także niska lub wysoka temperatura), które utrudniało (uniemożliwiało) wykonywanie robót budowlanych zgodnie z opisem przedmiotu zamówienia. Okres ten może być dłuższy od okresu trwania zjawiska meteorologicznego (np. skutki długotrwałych opadów deszczu uniemożliwiają wjazd koparek gąsienicowych na teren budowy jeszcze po ustaniu opadów).

W celu potwierdzenia, że w okresie, o który został przedłużony terminu zakończenia robót budowlanych, wystąpiło zjawisko meteorologiczne lub jego skutki (także niska lub wysoka temperatura), które utrudniało (uniemożliwiało wykonywanie robót budowlanych), kontrolujący może żądać od zamawiający przedstawienia dowodów. Samo przewidzenie takiej zmiany w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia będzie niewystarczające.