Wada uniemożliwiająca zawarcie ważnej umowy

Na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia, jeżeli postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego.

Wykładnia celowościowa przepisu art. 255 pkt 6 ustawy Pzp prowadzi do wniosku, że niemożliwa do usunięcia wada uniemożliwiająca zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego to każda niedająca się usunąć wada uniemożliwiająca zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy. Konieczne jest więc wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy zaistniałą wadą, a niemożnością zawarcia umowy.

Do zastosowania art. 255 pkt 6 ustawy Pzp konieczne jest wykazanie zaistnienia wszystkich wymienionych w tym przepisie przesłanek.

Do tych przesłanek należy zaliczyć sam fakt wystąpienia wady postępowania oraz niemożność usunięcia takiej wady. Niemożliwa do usunięcia wada musi powodować niemożność zawarcia umowy, która nie podlegałaby unieważnieniu. 

Pod pojęciem niemożliwej do usunięcia wady uniemożliwiającej zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego kryje się każde uchybienie przepisom Pzp, którego skutków nie można usunąć przy zastosowaniu procedur z nich wynikających. Jednocześnie owo usunięcie może nastąpić w dowolny sposób, byleby nie był on sprzeczny z ustawą Pzp i nie prowadził do wypaczenia wyniku postępowania.

Z analizy art. 255 pkt 6 ustawy Pzp można wyprowadzić kilka wniosków.
Po pierwsze, unieważnienie postępowania ma charakter wyjątkowy.

Po drugie, zamawiający jest obowiązany uzasadnić przesłanki unieważnienia, o których mowa w art. 255 pkt 6 ustawy Pzp, a wykonawca ma pełne prawo do poznania uzasadnienia faktycznego i prawnego unieważnienia.

Po trzecie, przepis art. 255 pkt 6 ustawy Pzp ogranicza katalog podstaw do unieważnienia postępowania wyłącznie do podstaw wskazanych w treści art. 457 ust. 1 ustawy Pzp. Brak jest bowiem odpowiednika art. 146 ust. 6 nieobowiązującej ustawy Pzp2004 (możliwość wystąpienia do sądu przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o unieważnienie umowy w przypadku dokonania przez zamawiającego czynności lub zaniechania dokonania czynności z naruszeniem przepisu ustawy, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik postępowania). 

Możliwość unieważnienia umowy została zatem ograniczona wyłącznie do okoliczności wskazanych w art. 457 ust. 1 ustawy Pzp.

W przypadku art. 255 pkt 6 ustawy Pzp ustalenie, czy w postępowaniu wystąpiła tego rodzaju wada uniemożliwiająca zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy powinno być wykonywane w kontekście innych przepisów ustawy Pzp w tym przypadku art. 457 ust. 1 ustawy Pzp, z którego wynikają właśnie przesłanki naruszenia przepisów ustawy Pzp powodujące konieczność unieważnienia umowy. Inne rozumienie powodów do unieważnienia postępowania w związku z potencjalną nieważnością umowy nie może się ostać, ponieważ przepisy art. 255 pkt 6 i art. 457 ust. 1 ustawy Pzp są ze sobą związane.

Na podstawie art. 457 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp umowa podlega unieważnieniu, jeżeli zamawiający z naruszeniem ustawy udzielił zamówienia, zawarł umowę ramową lub ustanowił dynamiczny system zakupów bez uprzedniego zamieszczenia w Biuletynie Zamówień Publicznych albo przekazania Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej ogłoszenia wszczynającego postępowanie lub bez wymaganego ogłoszenia zmieniającego ogłoszenie wszczynające postępowanie, jeżeli zmiany miały znaczenie dla sporządzenia wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo ofert.

W praktyce zamawiający najczęściej unieważniają postępowanie na podstawie art. 255 pkt 6 w zw. z art. 457 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp.

W odniesieniu do przesłanki z art. 457 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp brak jest nieusuwalnej wady, która mogłaby prowadzić do unieważnienia umowy, w następujących sytuacjach: 
ogłoszenie o zamówieniu zostało przekazane Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej a następnie opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej,
zmiana treści ogłoszenia o zamówieniu nie miała znaczenia dla sporządzenia wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo ofert.

 

Józef Edmund Nowicki