Wada nieusuwalna i unieważnienie postępowania

Zgodnie z art. 255 pkt 6 ustawy Pzp zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia, jeżeli postępowanie obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego.

Unieważnienie postępowania na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp ma charakter wyjątkowy, dlatego Zamawiający obowiązany jest uzasadnić przesłanki unieważnienia, o których mowa w art. 255 pkt 6 ustawy Pzp, co powoduje, że każdy z wykonawców biorących udział w postępowaniu ma pełne prawo do poznania uzasadnienia faktycznego i prawnego unieważnienia. Istotne jest również to, że przepis art. 255 pkt 6 ustawy Pzp ogranicza katalog podstaw do unieważnienia postępowania wyłącznie do podstaw wskazanych w treści art. 457 ust. 1 ustawy Pzp. Samo wskazanie na przepis art. 225 pkt 6 ustawy Pzp bez wykazania spełnienia się występujących w nim przesłanek, nie jest wystarczające dla wykazania zasadności unieważnienia postępowania.

Zgodnie z art. 260 ust. 1 ustawy Pzp o unieważnieniu postępowania o udzielenie zamówienia zamawiający zawiadamia równocześnie wykonawców, którzy złożyli oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub zostali zaproszeni do negocjacji - podając uzasadnienie faktyczne i prawne.

Zgodnie natomiast z art. 260 ust. 2 ustawy Pzp zamawiający udostępnia niezwłocznie informacje, o których mowa w art. 260 ust. 1 ustawy Pzp, na stronie internetowej prowadzonego postępowania.

Wykładnia celowościowa przepisu art. 255 pkt 6 ustawy Pzp prowadzi do wniosku, że niemożliwa do usunięcia wada uniemożliwiająca zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego to każda niedająca się usunąć wada uniemożliwiająca zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy. Konieczne jest więc wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy niemożliwą do usunięcia wadą a niemożnością zawarcia niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego. Niemożliwa do usunięcia wada musi powodować niemożność zawarcia niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego. 

Do zastosowania przepisu art. 255 pkt 6 ustawy Pzp konieczne jest wykazanie zaistnienia wszystkich wymienionych w tym przepisie przesłanek. 

Z analizy art. 255 pkt 6 ustawy Pzp można wyprowadzić kilka wniosków.

Po pierwsze, unieważnienie postępowania ma charakter wyjątkowy.

Po drugie, zamawiający jest obowiązany uzasadnić przesłanki unieważnienia, o których mowa w art. 255 pkt 6 ustawy Pzp, a wykonawca ma pełne prawo do poznania uzasadnienia faktycznego i prawnego unieważnienia.

Po trzecie, przepis art. 255 pkt 6 ustawy Pzp ogranicza katalog podstaw do unieważnienia postępowania wyłącznie do podstaw wskazanych w treści art. 457 ust. 1 ustawy Pzp. Brak jest bowiem odpowiednika art. 146 ust. 6 nieobowiązującej ustawy Pzp2004 (możliwość wystąpienia do sądu przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o unieważnienie umowy w przypadku dokonania przez zamawiającego czynności lub zaniechania dokonania czynności z naruszeniem przepisu ustawy, które miało lub mogło mieć wpływ na wynik postępowania). Możliwość unieważnienia umowy została zatem ograniczona wyłącznie do okoliczności wskazanych w art. 457 ust. 1 ustawy Pzp. Konieczne jest zatem ustalenie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wystąpieniem wady postępowania a brakiem możliwości zawarcia umowy niepodlegającej unieważnieniu. Ustalenie, czy w danym postępowaniu wystąpiła wada uniemożliwiająca zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy, powinno być dokonywane przede wszystkim poprzez odniesienie określonego naruszenia przepisów ustawy Pzp do przyczyn, z powodu których zawarta umowa podlega unieważnieniu, określonych w art. 457 ust. 1 ustawy Pzp. Wady te stanowią konsekwencję znaczących uchybień, w stosowaniu przepisów odnoszących się do prowadzenia postępowania, spowodowanych przez zamawiającego.

Uzasadnienie faktyczne i prawne unieważnienia postępowania ma doniosłe znaczenie, dlatego nie może być lakoniczne. W przypadku unieważnienia postępowania na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp, Zamawiający w przesłanym zawiadomieniu o unieważnieniu postępowania oraz informacji o unieważnieniu postępowania zamieszczonej na stronie internetowej prowadzonego postępowania, postępowania, w uzasadnieniu faktycznym i prawnym, musi wskazać, które warunki zamówienia stanowią niemożliwą do usunięcia wadę, która uniemożliwia zamawiającemu zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego. Brak jednoznacznego i zrozumiałego dla wykonawców uzasadnienia faktycznego i prawnego unieważnienia postępowania na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp stanowi podstawę wniesienia odwołania wobec czynności unieważnienia postępowania.

Każdy wykonawca, który złożył ofertę w postępowaniu, powinien w zawiadomieniu o unieważnieniu postępowania na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp otrzymać wyczerpującą i zrozumiałą informację o powodach takiego unieważnienia postępowania. Podanie w zawiadomieniu o unieważnieniu postępowania oraz zamieszczonej na stronie prowadzonego postępowania informacji o unieważnieniu postępowania, podstawy prawnej (art. 255 pkt 6 ustawy Pzp) oraz lakonicznego stwierdzenia, że np. „w projekcie umowy zawarto błędne postanowienia dotyczące realizacji umowy” bez wskazania, które błędne zapisy dotyczące realizacji umowy, stanowią niemożliwą do usunięcia wadę uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego, stanowi naruszenie art. 255 pkt 6 oraz art. 260 ust. 1 i 2 ustawy Pzp. 

Przewidziane w przepisach ustawy Pzp obowiązki zamawiającego w zakresie przekazywania uzasadnienia faktycznego i prawnego unieważnienia postępowania muszą gwarantować każdemu wykonawcy ocenę prawidłowości działań zamawiającego i faktyczną (realną) możliwość skorzystania ze środków ochrony prawnej. Uzasadnienie faktyczne unieważnienia postępowania na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp musi przedstawiać wszystkie przyczyny, jakie legły u podstaw decyzji zamawiającego o unieważnieniu postępowania, tak aby każdy wykonawca miał możliwość ustosunkowania się do decyzji zamawiającego o unieważnieniu postępowania. Wykonawca nie może domyślać się ani domniemywać, które np. postanowienia projektu umowy stanowią niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego.

Zamawiający zatem analizując przesłanki do unieważnienia postępowania na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp powinien mieć na względzie nie tylko nieusuwalność samej wady, którą obarczone zostało postępowanie, ale również powinien przewidzieć, czy wada ta może w skutkować unieważnieniem umowy w sprawie zamówienia publicznego. Zamawiający nie może w sposób całkowicie dowolny pozbawiać wykonawcy możliwości uzyskania zamówienia ze względu na ryzyko unieważnienia umowy. Unieważnienie postępowania, także na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp jest wyjątkiem i nie może w jego ramach dochodzić do nadinterpretacji. 

 

Józef Edmund Nowicki