Czy nowa opinia Urzędu Zamówień Publicznych usuwa wątpliwości dotyczące szacowania wartości zamówienia na zakup produktów spożywczych?

Urząd Zamówień Publicznych po prawie 9 latach wydał nową opinię prawną dotyczącą szacowania wartości zamówienia na zakup produktów spożywczych

W opinii „Zasady szacowania wartości zamówienia na zakup produktów spożywczych” Urząd Zamówień Publicznych zwraca uwagę, że „Szacowanie wartości każdego zamówienia, w tym także szacowanie zamówień na dostawy produktów spożywczych powinno odbywać się zgodnie z ogólnymi zasadami szacowania zamówień wyrażonymi w szczególności w art. 28 oraz 29 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2021 r.  poz. 1129,  z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą Pzp”.” (…) W kontekście zamówień obejmujących dostawy produktów spożywczych należy zwrócić uwagę także na regulację art. 30 ust. 2 ustawy Pzp zgodnie z którym, w przypadku gdy zamawiający planuje nabycie podobnych dostaw, wartością zamówienia jest łączna wartość podobnych dostaw, nawet jeżeli zamawiający udziela zamówienia w częściach, z których każda stanowi przedmiot odrębnego postępowania, lub dopuszcza możliwość składania ofert częściowych. Pojęcie „łącznej wartości” należy odnieść do wartości szacunkowej całego zamówienia określonej przed wszczęciem pierwszego postępowania służącego udzieleniu zamówienia w częściach. (…) „decydującym kryterium oceny obowiązku łącznego szacowania wartości zamówienia w przypadku dostaw jest obiektywna możliwość zaplanowania udzielenia zamówień w określonym czasie oraz podobieństwo przedmiotowe.”

W opinii Urząd Zamówień Publicznych odniósł się również do treści motywu 19 dyrektywy 2014/24/UE („Należy również doprecyzować, że do celów szacowania progów pojęcie podobnych dostaw należy rozumieć jako produkty o identycznym lub podobnym przeznaczeniu – jak np. dostawy różnych rodzajów żywności lub różnych mebli biurowych. Zazwyczaj wykonawca działający w danym sektorze byłby zainteresowany dostawą takich artykułów jako części swojego normalnego asortymentu”). 

W ocenie Urzędu Zamówień Publicznych „pogląd ustawodawcy unijnego wyrażony w treści motywu 19 dyrektywy 2014/24/UE, zgodnie z którym do celów szacowania progów pojęcie podobnych dostaw należy rozumieć jako produkty o identycznym lub podobnym przeznaczeniu - jak np. dostawy różnych rodzajów żywności. A zatem intencja ustawodawcy unijnego zdaje się preferować pogląd, iż dostawy różnych rodzajów żywności to podobne dostawy, które mogą być udzielane w częściach, ale wartość wszystkich tych części należy szacować łącznie. Nie jest to jednak pogląd kategoryczny. Jak dalej stanowi treść motywu 19 preambuły, „zazwyczaj wykonawca w danym sektorze byłby zainteresowany dostawą takich artykułów jako części swojego normalnego asortymentu”. Innymi słowy, dostawca pieczywa nie jest z reguły zainteresowany dostawami mięsa, a ten z kolei dostawami pieczywa. A zatem treść motywu 19 nie przekreśla automatycznie argumentu przemawiające za odrębnym szacowaniem takich zamówień w konkretnych okolicznościach zamówienia. W konsekwencji należy wskazać, iż iw przypadku zamówień obejmujących swym zakresem dostawy artykułów spożywczych istotnym kryterium decydującym o tym czy mamy do czynienia z jednym zamówieniem, czy z kilkoma odrębnymi, będzie dostępność produktów u jednego dostawcy. Powyższej oceny zamawiający powinien dokonywać z uwzględnieniem podziału, jaki w sposób naturalny istnieje na rynku artykułów spożywczych. Jeżeli zatem wartość odrębnego zamówienia nie przekroczy kwoty 130 000 zł, do udzielenia zamówienia na produkty spożywcze, przepisy ustawy Pzp nie będą miały zastosowania. Ostatecznie jednak wybór metody szacowania wartości zamówienia należy oceniać mając na uwadze konkretny stan faktyczny.”

Z opinii można wyprowadzić wniosek, że kryterium decydującym o szacowaniu wartości zamówienia na zakup produktów spożywczych jest kryterium dostawcy danego produktu spożywczego („dostępność produktów u jednego dostawcy. Powyższej oceny zamawiający powinien dokonywać z uwzględnieniem podziału, jaki w sposób naturalny istnieje na rynku artykułów spożywczych”). Jak słusznie zauważa Urząd Zamówień Publicznych „dostawca pieczywa nie jest z reguły zainteresowany dostawami mięsa, a ten z kolei dostawami pieczywa”. 

Kryterium decydującym o łącznym szacowaniu różnych produktów spożywczych nie może być fakt, iż co do zasady wszystkie produkty spożywcze można nabyć np. w hipermarkecie lub supermarkecie.

Celem nabycia produktów spożywczych jest ich spożycie. Taki cel nie może być również podstawą do uznania, że wszystkie produkty spożywcze bez względu na ich rodzaj i wytwórcę (naturalnego dostawcę) to podobne dostawy (np. wyroby wędliniarskie, warzywa, ryby wędzone, wyroby cukiernicze, nabiał, artykuły z przemiału zbóż), a wartością zamówienia będzie łączna wartość takich dostaw.

Warto również przypomnieć poprzednią opinię prawną (zob. Informator Urzędu Zamówień Publicznych, sierpień 2013 r., s. 6-7), w której Urząd Zamówień Publicznych wyraził tożsame stanowisko. 

W opinii prawnej „Zasady szacowania wartości zamówienia na zakup produktów spożywczych” Urząd Zamówień Publicznych stwierdził, że „Co do zasady, zamawiający w jednym postępowaniu powinien nabywać określonego rodzaju dobra, jeśli zachodzi możliwości ich realizacji przez jednego wykonawcę (element podmiotowy) i gdy posiadają one podobne przeznaczenie lub funkcję, tzw. zamówienia tego samego rodzaju (element przedmiotowy). Ponadto, aby określonego rodzaju zakup możliwy był po przeprowadzeniu jednego postępowania, obok ww. przesłanek konieczne jest spełnienie dodatkowego warunku tj. istnienie związku czasowego pomiędzy nabywanymi dobrami. Taki związek zachodzi, gdy funkcjonalnie powiązane ze sobą zamówienia mają być nabywane w dającej się przewidzieć, określonej perspektywie czasowej. Natomiast zamówienia, które mają różne przeznaczenie i nie zachodzi możliwość ich wykonania przez jednego wykonawcę, co do zasady, powinny być traktowane jako zamówienia odrębne. Tym samym, zamawiający w ramach jednego postępowania powinien łączyć zamówienia obejmujące dostawy, które posiadają podobne przeznaczenie i zachodzi możliwości ich realizacji przez jednego wykonawcę. W stosunku do nich powinien dokonać opisu przedmiotu zamówienia i oszacować ich wartość. Odnosząc powyższe do zakupu artykułów spożywczych, podstawowym kryterium decydującym o tym czy mamy do czynienia z jednym zamówieniem, czy z kilkoma odrębnymi, będzie dostępność produktów u jednego dostawcy. Powyższej oceny zamawiający powinien dokonywać z uwzględnieniem podziału jaki w sposób naturalny istnieje na rynku artykułów spożywczych, tzn. co do zasady odrębne podmioty dostarczają pieczywo, warzywa i owoce, mięso i wędliny, nabiał, itp. Jeżeli wartość odrębnego zamówienia nie przekracza kwoty 14 000 euro, do jego udzielenia przepisy ustawy Pzp
nie będą miały zastosowania, ze względu na wyłączenie przewidziane w art. 4 pkt 8 tejże ustawy.”

Należy zauważyć, że w uchwale z dnia 2 stycznia 2015 r., KIO/KD 113/14 (aktualnej także na gruncie obowiązującej ustawy Pzp) Krajowa Izba Odwoławcza za nieprawidłowe uznała stanowisko, iż jednym zamówieniem jest dostawa artykułów mlecznych, nabiału i jaj, artykułów z przemiału zbóż, pieczywa, świeże wyroby piekarskie, ciastkarskie, produktów zwierzęcych, świeżego mięsa i wędlin, świeżych warzyw i owoców, przypraw, makaronów, herbaty i tłuszczów roślinnych, mrożonek, pozostałych artykułów żywnościowych, ryb, ryb puszkowanych, konserwowych, przetworzonych, mrożonek, wędzonych, za nieprawidłowe.

W zgłoszonych zastrzeżeniach do kontroli zamawiający odwołał się również do postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wyjaśniającego Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych właściwego w sprawach rozpoznawanych przez Regionalną Komisję Orzekającą we Wrocławiu z dnia 19 czerwca 2012 r. (RDFP/51-19/4/2012), w którym dokonano - uwzględniając, iż w przypadku dostaw powtarzających się okresowo przez pojęcie „rodzaj” należy rozumieć ten sam gatunek, odmianę, typ, czy też jakość, a zamówienie może wykonać nieograniczony krąg wykonawców tzw. „zamówienia z tej samem półki na tych samych warunkach” - kwalifikacji środków żywności do następujących asortymentów - rodzajów: owoce i warzywa, mięsa i jego przetwory, pieczywa, ryby, mrożonki, artykuły ogólnospożywcze, nabiał.

W związku z powyższym, za dostawy podobne, podlegające łącznemu szacowaniu, nie można uznać np. dostawy świeżego mięsa i wędlin, świeżych warzyw i owoców, pieczywa, ryb i jaj kurzych. 

 

Źródło:  

https://www.uzp.gov.pl/nowe-pzp/interpretacje/opinie/zasady-szacowania-wartosci-zamowienia-na-zakup-produktow-spozywczych

 

Józef Edmund Nowicki