Udzielanie zamówienia na usługi społeczne inne niż zamówienia sektorowe lub zamówienia w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa, na podstawie art. 138o ustawy Pzp. Część 1

Usługi społeczne zastąpiły podział usług na usługi priorytetowe i niepriorytetowe.

Problematyka udzielania zamówień publicznych na usługi społeczne i inne szczególne usługi została uregulowana w dziale III w rozdziale 6 (art. 138g - 138t ustawy Pzp), z tym, że przepisów rozdziału 6 ustawy Pzp nie stosuje się do zamówień w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa.

Wykaz usług społecznych zawiera załącznik XIV do dyrektywy 2014/24/UE oraz załącznik XVII do dyrektywy 2014/25/UE. Usługi społeczne zostały określone za pomocą kodów CPV. Jak wynika z motywu 119 preambuły do dyrektywy 2014/24/UE „Należy określić te usługi [usługi społeczne - przyp. autora] poprzez odniesienie do konkretnych pozycji „Wspólnego Słownika Zamówień (CPV)" w wersji przyjętej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2195/2002; jest to hierarchicznie zorganizowana nomenklatura, podzielona na działy, grupy, klasy, kategorie i podkategorie. Aby uniknąć niepewności prawnej, należy doprecyzować, że odniesienie do konkretnego działu nie pociąga za sobą w sposób dorozumiany odniesienia do podległych poddziałów. Taki kompleksowy zakres powinien być natomiast wyraźnie określony w drodze wyszczególnienia wszystkich odnośnych pozycji, w stosownych przypadkach w postaci zakresu kodów.”

Postępowanie o udzielanie zamówienia na usługi społeczne inne niż zamówienia sektorowe lub zamówienia w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa o wartości większej niż wyrażona w złotych równowartość kwoty 30.000 euro i mniejszej niż wyrażona w złotych równowartość kwoty 750.000 euro, zamawiający przeprowadza w sposób określony w art. 138o ust. 2-4 Pzp (zob. art. 138o ust. 1 Pzp).

Do zamówień na usługi społeczne (w przypadku zamówień innych niż zamówienia sektorowe lub zamówienia w dziedzinach obronności i bezpieczeństwa) o wartości nie przekraczającej wyrażonej w złotych równowartości kwoty 30.000 euro ustawy Pzp nie stosuje się (art. 4 pkt 8 Pzp).

W orzecznictwie nie wypracowano jednolitego stanowiska, które wskazywałoby na uznanie art. 138o Pzp za jedyny przepis normujący zamówienia na usługi społeczne o wartości mniejszej niż kwoty określone w art. 138g ust. 1 Pzp, a tym samym wyłączenie udzielania tych zamówień spod stosowania Pzp, z wyjątkiem zasad i obowiązków określonych w art. 138o ust. 2-4 Pzp.

Na podstawie art. 138o ust. 1 ustawy Pzp  zamawiający udzielając zamówienia na usługi społeczne o wartości mniejszej niż kwoty określone w art. 138g ust. 1 Pzp, stosuje własną procedurę, ale z uwzględnieniem zasad i obowiązków określonych w art. 138o ust. 2-4 Pzp:

  1. zamawiający udziela zamówienia w sposób przejrzysty, obiektywny i niedyskryminujący,
  2. zamawiający zamieszcza na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, a jeżeli nie ma strony podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, na stronie internetowej, ogłoszenie o zamówieniu, które zawiera informacje niezbędne z uwagi na okoliczności jego udzielenia, w szczególności: termin składania ofert uwzględniający czas niezbędny do przygotowania i złożenia oferty, opis przedmiotu zamówienia oraz określenie wielkości lub zakresu zamówienia, kryteria oceny ofert,
  3. niezwłocznie po udzieleniu zamówienia zamawiający zamieszcza na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, a jeżeli nie ma strony podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej na stronie internetowej, informację o udzieleniu zamówienia, podając nazwę albo imię i nazwisko podmiotu, z którym zawarł umowę w sprawie zamówienia publicznego,
  4. w razie nieudzielenia zamówienia zamawiający niezwłocznie zamieszcza na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, a jeżeli nie ma strony podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej na stronie internetowej, informację o nieudzieleniu zamówienia.

Naturalną konsekwencją udzielenia zamówienia w sposób przejrzysty, obiektywny i niedyskryminujący będzie udzielenie zamówienia wyłącznie wykonawcy wybranemu zgodnie z procedurą obowiązującą w postępowaniu, o którym mowa w art. 138o Pzp.

W opinii „Czy zamawiający, ogłaszając postępowanie na usługi społeczne i inne szczególne usługi poniżej progu określonego w art. 138g, powinien opisać przedmiot zamówienia, kryteria oceny ofert, klauzule umowne zgodnie z przepisami ustawy Pzp?”  Urząd Zamówień Publicznych zwrócił uwagę, że „(…) udzielający zamówienia na usługi społeczne o wartości poniżej wskazanych progów (określonych na podstawie art. 138g ustawy Pzp), ma możliwość udzielenia zamówienia zgodnie z określoną przez siebie procedurą, spełniającą minimalne wymogi określone w art. 138o ust. 2–4 ustawy Pzp. Zamawiający zatem, znając specyfikę danego postępowania, sam określa szczegółowe rozwiązania prawne procedury, w ramach której udzieli w przyszłości zamówienia publicznego na usługi społeczne. Wskazane przepisy zobowiązują zamawiającego udzielającego podprogowych zamówień społecznych do przeprowadzenia postępowania w sposób przejrzysty, obiektywny i niedyskryminujący.

Zamawiający zobowiązany jest zamieścić na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, a jeżeli nie ma strony podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, na stronie internetowej, ogłoszenie o zamówieniu, które zawiera informacje niezbędne z uwagi na okoliczności jego udzielenia, w szczególności: termin składania ofert uwzględniający czas niezbędny do przygotowania i złożenia oferty, opis przedmiotu zamówienia oraz określenie wielkości lub zakresu zamówienia i kryteria oceny ofert. Ponadto niezwłocznie po udzieleniu zamówienia zamawiający zobowiązany jest zamieścić na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, a jeżeli nie ma strony podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej na stronie internetowej, informację o udzieleniu zamówienia, podając nazwę albo imię i nazwisko podmiotu, z którym zawarł umowę w sprawie zamówienia publicznego.

W razie nieudzielenia zamówienia zamawiający niezwłocznie zamieszcza na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, a jeżeli nie ma strony podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej na stronie internetowej, informację o nieudzieleniu zamówienia. Są to jedyne zasady prowadzenia takiego „podprogowego” postępowania na usługi społeczne określone przez ustawodawcę. Z uwagi na okoliczność, iż procedura udzielania zamówień publicznych na usługi społeczne w oparciu o art. 138o ustawy Pzp tworzona jest przez samego zamawiającego, który zobowiązany jest jedynie do uwzględnienia norm zawartych w art. 138o ust. 2–4 znowelizowanej ustawy Pzp, a które to przepisy nie przewidują konieczności stosowania przepisów ustawy Pzp dotyczących opisu przedmiotu zamówienia, kryteriów oceny ofert czy umów w sprawie zamówienia publicznego, należy stwierdzić, iż zamawiający w tym zakresie nie jest związany rozwiązaniami ustawowymi. Niemniej jednak, należy pamiętać, że zamawiający, udzielając zamówienia na usługi społeczne i inne szczególne usługi, powinien przestrzegać zasad przejrzystości, obiektywizmu i niedyskryminacji, a zatem przy konstruowaniu opisu przedmiotu zamówienia, kryteriów oceny ofert czy klauzul umownych powinien respektować ww. zasady”.

Udzielając zamówienia na usługi społeczne zgodnie z art. 138o ust. 2-4 ustawy Pzp, zamawiający może stosować procedury wzorując się na niektórych trybach udzielania zamówień określonych w przepisach ustawy Pzp.

Przykładowo, stosując procedurę opartą na trybie przetargu nieograniczonego, w odpowiedzi na publiczne ogłoszenie o zamówieniu oferty mogą składać wszyscy zainteresowani wykonawcy.

Analogicznie w przypadku stosowania procedury opartej na trybie przetargu ograniczonego. W takim przypadku, w odpowiedzi na publiczne ogłoszenie o zamówieniu, wykonawcy składają wnioski o dopuszczenie do udziału w przetargu, a oferty mogą składać wykonawcy zaproszeni do składania ofert.

Udzielając zamówienia na usługi społeczne zgodnie z art. 138o ust. 2-4 ustawy Pzp, zamawiający może posiłkować się procedurami określonymi w ustawie Pzp i np. określać warunki udziału w postępowaniu, przesłanki wykluczenia z postępowania, odrzucenia oferty oraz unieważnienia postępowania określone w przepisach ustawy Pzp.

W celu potwierdzenia spełniania warunków udziału w postępowaniu oraz wykazania braku podstaw wykluczenia, zamawiający może żądać dokumentów wzorując się na dokumentach określonych w rozporządzeniu Ministra Rozwoju z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia (Dz.U. z 2016 r. poz. 1126 i z 2018).

Przepis art. 138o ustawy Pzp nie wskazuje wprost, jakie czynności muszą być dokonane w celu wszczęcia postępowania.

Należy jednak przyjąć, że tak, jak w przypadku zamówień na usługi społeczne, o których mowa w art. 138g ust. 1 ustawy Pzp, zamawiający wszczyna postępowanie o udzielenie zamówienia na usługi społeczne o wartości mniejszej niż kwoty określone w art. 138g ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp, za pomocą ogłoszenia o zamówieniu, które zamieszcza na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, a jeżeli nie ma strony podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, na stronie internetowej. Wszczynając postępowanie zamawiający nie ma natomiast obowiązku zamieszczenia ogłoszenia o zamówieniu w miejscu publicznie dostępnym w swojej siedzibie.

Zgodnie z art. 138o ust. 3 ustawy Pzp zamawiający zamieszcza na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, a jeżeli nie ma strony podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, na stronie internetowej, ogłoszenie o zamówieniu, które zawiera informacje niezbędne z uwagi na okoliczności jego udzielenia, w szczególności: termin składania ofert uwzględniający czas niezbędny do przygotowania i złożenia oferty, opis przedmiotu zamówienia oraz określenie wielkości lub zakresu zamówienia i kryteria oceny ofert. Przepis art. 138o ust. 3 ustawy Pzp wskazuje tylko przykładowy, nawet zakres informacji wymaganych w ogłoszeniu o zamówieniu. Nie jest to nawet zakres niezbędny.

W postępowaniu, o którym mowa w art. 138o ustawy Pzp, ogłoszenia o zamówieniu nie zamieszcza się natomiast w Biuletynie Zamówień Publicznych.

W postępowaniu, o którym mowa w art. 138o Pzp, nie znajduje zastosowania art. 11 ust. 5 ustawy Pzp, zgodnie z którym zamawiający może zamieścić w Biuletynie Zamówień Publicznych ogłoszenie, którego zamieszczenie w Biuletynie ze względu na wartość zamówienia albo konkursu nie jest obowiązkowe. Przepis art. 11 ust. 5 ustawy Pzp dotyczy sytuacji, gdy w postępowaniu o udzielenie zamówienia o wartości równej lub przekraczającej wyrażoną w złotych równowartość kwot określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 Pzp zamawiający przekazuje ogłoszenie o zamówieniu Urzędowi Publikacji Unii Europejskiej (ogłoszenie obowiązkowe) w celu opublikowania ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a ponadto zdecyduje się zamieścić ogłoszenie o zamówieniu (ogłoszenie nieobowiązkowe) w Biuletynie Zamówień Publicznych. W takiej sytuacji zamawiający, chcąc dotrzeć z informacją o zamówieniu lub konkursie do możliwie najszerszego kręgu zainteresowanych zamówieniem lub konkursem, może skorzystać także z możliwości zamieszczenia w Biuletynie Zamówień Publicznych ogłoszenia podlegającego publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Zakres informacji niezbędnych do przeprowadzenia postępowania oraz przygotowania i złożenia oferty powinien umożliwić zamawiającemu co najmniej badanie i ocenę ofert oraz wybór najkorzystniejszej oferty.

Jeżeli zamawiający określi warunki udziału w postępowaniu i okoliczności stanowiące podstawy wykluczenia z postępowania, zakres informacji niezbędnych do przeprowadzenia postępowania powinien umożliwić zamawiającemu także ocenę spełniana przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu i wykazania braku podstaw wykluczenia.

Informacje niezbędne do sporządzenia i złożenia oferty, to co najmniej:

  1. opis przedmiotu zamówienia oraz określenie wielkości lub zakresu zamówienia;
  2. opis sposobu przygotowywania ofert;
  3. miejsce oraz termin składania i otwarcia ofert;
  4. opis sposobu obliczenia ceny;
  5. opis kryteriów, którymi zamawiający będzie się kierował przy wyborze oferty, wraz z podaniem wag tych kryteriów i sposobu oceny ofert;
  6. istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści zawieranej umowy w sprawie zamówienia publicznego, ogólne warunki umowy albo wzór umowy, jeżeli zamawiający wymaga od wykonawcy, aby zawarł z nim umowę w sprawie zamówienia publicznego na takich warunkach;
  7. informacje o sposobie porozumiewania się zamawiającego z wykonawcami oraz przekazywania oświadczeń lub dokumentów.

Użyte w art. 138o ust. 3 ustawy Pzp sformułowanie „informacje niezbędne z uwagi na okoliczności jego udzielenia” oznacza, że zakres informacji niezbędnych do przeprowadzenia postępowania oraz przygotowania i złożenia oferty będzie zależeć od warunków zamówienia, a więc warunki, które dotyczą zamówienia lub postępowania o udzielenie zamówienia, wynikające w szczególności z opisu przedmiotu zamówienia, wymagań związanych z realizacją zamówienia, kryteriów oceny ofert, wymagań proceduralnych lub projektowanych postanowień umowy w sprawie zamówienia publicznego.

Czy tylko ogłoszenie o zamówieniu?

Przepisy art. 138o Pzp nie przewidują zamieszczenia informacji niezbędnych do sporządzenia i złożenia oferty oraz przeprowadzenia postępowania w dokumencie innym niż ogłoszenie o zamówieniu.

Wystarczające jest ogłoszenie o zamówieniu na usługi społeczne.

Jeżeli zamawiający określi w ogłoszeniu o zamówieniu zakres informacji niezbędnych do przeprowadzenia postępowania oraz przygotowania i złożenia oferty, do przeprowadzenia postępowania, o którym mowa w art. 138o ustawy Pzp, nie jest wymagane posiadanie jakiegokolwiek regulaminu takiego postępowania.

 

Opracowanie: Józef Edmund Nowicki

 

ś