Czy certyfikacja wykonawców skróci czas trwania postępowań o udzielanie zamówień

12 lipca br., weszły w życie przepisy ustawy z 5 sierpnia 2025 r. o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych - w skrócie „UstCert” (art. 38 pkt 1 wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2026 r., art. 14, art. 19-23, art. 25 i art. 32-35 weszły w życie 12 stycznia 2026 r., a art. 5 ust. 3 pkt 2 i ust. 5 wejdą w życie 12 września 2029 r.). Podstawowym celem certyfikacji nie jest „skrócenie czasu niezbędnego do przygotowania oferty”, tylko skrócenie czasu trwania kwalifikacji podmiotowej wykonawcy. Czy rzeczywiście tak będzie.

Certyfikacja niepodlegania wykluczeniu będzie obejmować potwierdzenie braku istnienia podstaw wykluczenia z postępowania o udzielenie zamówienia, o których mowa w art. 108 ust. 1 pkt 1-5 i ust. 2 oraz art. 109 ust. 1 pkt 1-5 i 7-10 ustawy Pzp, a w przypadku istnienia podstaw wykluczenia, o których mowa w art. 108 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 lub w art. 109 ust. 1 pkt 2-5 i 7-10 ustawy Pzp, będzie obejmować udowodnienie spełnienia przesłanek samooczyszczenia wykonawcy określonych w art. 22 ust. 1 UstCert.

Warunkiem udzielenia certyfikacji niepodlegania wykluczeniu będzie potwierdzenie braku istnienia podstaw wykluczenia wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia, w zakresie przez niego wskazanym, a w przypadku istnienia podstaw wykluczenia, o których mowa w art. 108 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 lub w art. 109 ust. 1 pkt 2-5 i 7-10 ustawy Pzp, udowodnienie spełnienia przesłanek dotyczących samooczyszczenia określonych w art. 22 ust. 1 UstCert.

Certyfikacja zdolności wykonawcy będzie obejmować potwierdzenie zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia na roboty budowlane, dostawy lub usługi, służących do wykazania spełniania warunków udziału w postępowaniu w zakresie dotyczącym spełniania warunków udziału w postępowaniu.

Certyfikacja będzie udzielana, zgodnie z żądaniem wykonawcy, na okres od roku do 3 lat, licząc od dnia jej udzielenia, a dokumentem potwierdzającym udzielenie certyfikacji będzie certyfikat wykonawcy zamówień publicznych.

Certyfikacja wykonawców będzie fakultatywna.

W przypadku certyfikacji, zamawiający określając warunki udziału w postępowaniu będzie musiał stosować poziomy zdolności określone w przepisach rozporządzenia, z wyjątkiem sytuacji, gdy nie będzie to możliwe ze względu na charakter zamówienia albo gdy dla danego przedmiotu zamówienia poziomy zdolności nie zostały określone, co zamawiający wskazał w specyfikacji warunków zamówienia lub innych dokumentach zamówienia. Tu zaczną się problemy: czy rzeczywiście przedmiot zamówienia jest aż tak specyficzny, że zamawiający będzie mógł określać poziomy zdolności inne niż określone w przepisach rozporządzenia i co na to wykonawcy ubiegający się o udzielenie zamówienia. A to oznacza, że wykonawcy będą wnosić odwołania. I tak będzie.

Certyfikacja powinna skrócić czas trwania kwalifikacji podmiotowej, ale niekoniecznie. Nikt nie gwarantuje, że z certyfikatami, ich ważnością, nie będzie problemów. Warto zwrócić uwagę na art. 128a ustawy Pzp. Zamawiający, który powołuje się na okoliczności, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o certyfikacji (wykazanie, że wykonawca wprowadził w błąd podmiot certyfikujący, co mogło mieć istotny wpływ na udzielenie tej certyfikacji, lub że wykonawca przestał spełniać warunki udzielenia certyfikacji), wzywa wykonawcę do złożenia wyjaśnień w wyznaczonym terminie nie krótszym niż 5 dni licząc od dnia wezwania.

W przypadku gdy zamawiający uzna wyjaśnienia złożone przez wykonawcę za niewystarczające, informuje podmiot certyfikujący, który wydał certyfikat, okolicznościach, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o certyfikacji wykonawców zamówień publicznych, wykazując, że wykonawca wprowadził ten podmiot w błąd, co mogło mieć istotny wpływ na udzielenie certyfikacji wykonawców zamówień publicznych, lub że wykonawca przestał spełniać warunki udzielenia tej certyfikacji. Zamawiający przekazuje podmiotowi certyfikującemu wyjaśnienia złożone przez wykonawcę. W przypadku zawieszenia ważności certyfikacji wykonawców, zamawiający będzie wzywać wykonawcę do złożenia, w wyznaczonym terminie nie krótszym niż 5 dni licząc od dnia wezwania, podmiotowych środków dowodowych w zakresie, w jakim złożony certyfikat, o którym mowa w art. 124 ust. 2 ustawy Pzp, miał potwierdzać brak podstaw wykluczenia lub spełnianie warunków udziału w postępowaniu na potrzeby prowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia.

Zamawiający będzie również musiał przesłać podmiotowi certyfikującemu kopię odwołania, niezwłocznie, nie później niż w terminie 2 dni licząc od dnia jego otrzymania, w przypadku gdy odwołanie to zawiera twierdzenia dotyczące domniemania wynikającego z udzielonej certyfikacji wykonawców zamówień publicznych. W takim przypadku podmiot certyfikujący, niezwłocznie, nie później niż w terminie 5 dni licząc od dnia otrzymania odwołania, doręcza Prezesowi Krajowej Izby Odwoławczej i przesyła do zamawiającego oraz wykonawcy wnoszącego odwołanie swoje stanowisko, wraz z uzasadnieniem, zawierające odniesienie się do twierdzeń dotyczących domniemania wynikającego z udzielonej certyfikacji (a więc, że certyfikat jest do bani). Oczywiście te 5 dni to iluzja taka jak to, że Krajowa Izba odwoławcza rozpoznaje odwołanie w terminie 15 dni od dnia jego doręczenia Prezesowi tej Izby.

W oświadczeniu, o którym mowa w art. 125 ust. 1 ustawy Pzp wykonawca będzie wskazywał, czy będzie posługiwał się certyfikatem potwierdzającym udzielenie certyfikacji w określonym zakresie, który zamawiający będzie mógł samodzielnie pobrać z Bazy Danych o Certyfikacji Wykonawców Zamówień Publicznych. Dane o certyfikacjach udzielonych wykonawcom i wydanych certyfikatach (a) które są ważne, (b) które utraciły ważność i (c) których ważność została zawieszona, gromadzone w bazie certyfikacji obejmują także dane wynikające z podmiotowych środków dowodowych, które w procedurze certyfikacji służyły potwierdzeniu zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia, a w przypadku istnienia którejkolwiek z podstaw wykluczenia, o której mowa w art. 108 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 lub art. 109 ust. 1 pkt 2-5 i 7-10 ustawy Pzp - wskazanie tej podstawy oraz okoliczności stanowiących podstawę tego wykluczenia, terminu podlegania wykluczeniu oraz okoliczności wskazujących na spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 22 ust. 1 ustawy Pzp.

Warto pamiętać, że w bazie certyfikacji zamieszcza się certyfikat i zapewnia się każdemu możliwość samodzielnego i nieodpłatnego pobrania, w postaci elektronicznej, ważnego certyfikatu, a z udzielenia certyfikacji domniemywa się, że wykonawca nie podlega wykluczeniu z postępowania o udzielenie zamówienia lub że jest zdolny do należytego wykonania zamówienia publicznego, w zakresie potwierdzonym certyfikacją i przez okres, na który certyfikacja została udzielona, chyba że wykazano, że wykonawca wprowadził w błąd podmiot certyfikujący, co mogło mieć istotny wpływ na udzielenie tej certyfikacji, lub że wykonawca przestał spełniać warunki udzielenia certyfikacji. Jawność certyfikatów zapewne spowoduje ich kontrolę przez innych wykonawców i spory co do ich ważności. Być może to spowoduje wydłużanie czasu trwania postępowań.

W dniu 12 lipca 2026 r. wchodzi w życie ogłoszone w Dzienniku Ustaw pod poz. 709 rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie sposobu składania wniosku o certyfikację wykonawców zamówień publicznych i postępowania z tym wnioskiem, szczegółowego sposobu przeprowadzania procedury certyfikacji, sposobu prowadzenia stałego nadzoru nad aktualnością ważności udzielonej certyfikacji i sposobu przeprowadzania jej aktualizacji oraz sposobu ustalania wynagrodzenia podmiotu certyfikującego związanego z certyfikacją. Rozporządzenie to normuje sposób ubiegania się o certyfikacją przez wykonawców, a także udzielanie certyfikacji oraz sprawowanie nadzoru nad certyfikacją przez podmiot certyfikujący w okresie jej ważności.  

W Ministerstwie Rozwoju i Technologii trwają prace nad rozporządzeniami Ministra Finansów i Gospodarki: rozporządzeniem w sprawie poziomów zdolności wykonawcy do wykonania zamówienia na roboty budowlane, a także nad rozporządzeniem w sprawie określenia szczegółowego zakresu danych i informacji zamieszczanych w certyfikacie wykonawcy zamówień publicznych oraz wzoru certyfikatu. Wejście w życie rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie poziomów zdolności wykonawcy do wykonania zamówienia na roboty budowlane planowane jest na 1 stycznia 2027 r.  

Wraz z wejściem w życie UstCert wchodzą w życie zmiany ustawy Pzp, w tym art. 112 ust. 3, który zobowiązuje zamawiających do określania warunków udziału w postępowaniu w zakresie dotyczącym zdolności technicznej lub zawodowej, z zastosowaniem poziomów zdolności określonych w przepisach rozporządzeń określających te poziomy zdolności odpowiednio związane z udzielaniem zamówień na roboty budowlane lub zamówień na dostawy lub usługi, chyba że nie jest to możliwe ze względu na charakter zamówienia albo gdy dla danego przedmiotu zamówienia poziomy zdolności nie zostały określone, co zamawiający wskazał w specyfikacji warunków zamówienia lub innych dokumentach zamówienia.

Z uwagi na brak przepisów wykonawczych w zakresie określenia poziomów zdolności, zamawiający do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych określających poziomy zdolności nie będą określać warunków udziału w postępowaniu z zastosowaniem poziomów zdolności. 
 

Dziękujemy za przeczytanie tego artykułu do końca. Czytaj portal wPrzetargach.pl na bieżąco
Portal wPrzetargach.pl to kompendium wiedzy o zamówieniach publicznych