Czy niedokonanie podziału zamówienia jest wyłączną decyzją zamawiającego

W przepisie art. 9 ust. 2 ustawy Pzp ustawodawca nałożył na zamawiającego obowiązek wskazania w dokumentach zamówienia powodów niedokonania podziału zamówienia na części. Uzasadnienie faktyczne niedokonania podziału na części powinno być spójne, logiczne i merytoryczne uzasadnienie dla podjętej decyzji o braku podziału zamówienia na części.

Opis przedmiotu zamówienia, powinien umożliwiać wykonawcom jednakowy dostęp do zamówienia i nie może powodować nieuzasadnionych przeszkód w ubieganiu się o udzielenie zamówienia. Zasada zachowania uczciwej konkurencji nie może prowadzić do sytuacji, w której o zamówienie mogą ubiegać się wszyscy wykonawcy. Stosowanie tej zasady nie może również prowadzić do nabycia dostawy, usługi lub roboty budowlanej, które nie odpowiadają potrzebom zamawiającego. Niedokonanie podziału na części nie może uniemożliwiać złożenia oferty wykonawcom, którzy nie podlegają wykluczeniu, spełniają warunki udziału w postępowaniu oraz są w stanie wykonać należycie zamówienie.

Zamawiający obowiązany jest zbadać, czy jego decyzja o niedokonaniu podziału zamówienia na części narusza zasadę zachowania uczciwej konkurencji. Decyzja o niedokonaniu podziału zamówienia na części nie jest więc decyzją autonomiczną zamawiającego. Swoboda zamawiającego, co do podziału zamówienia na części lub braku takiego podziału, nie ma charakteru absolutnego, lecz doznaje istotnego ograniczenia na gruncie zasady zachowania uczciwej konkurencji.  Kwestia podziału zamówienia na części wymaga indywidualnej analizy potrzeb zamawiającego i celowości podziału zamówienia, które nie powinno odbywać się kosztem efektów, jakie może zapewnić udzielenie zamówienia na całość jednemu wykonawcy.

Podział zamówienia na części może zwiększać konkurencję w postępowaniu, jednak w wyniku udzielenia zamówienia muszą zostać zaspokojone potrzeby zamawiającego. Jeżeli w wyniku podziału zamówienia na części konieczne będzie zintegrowanie odrębnie realizowanych dostaw, usług lub robót budowlanych, a zamawiający nie będzie w stanie tego dokonać, to konsekwencją takiego stanu rzeczy będzie niemożność lub co najmniej utrudnienie korzystania przez zamawiającego z przedmiotu zamówienia. W takim przypadku zwiększenie konkurencyjności przez poprzez podział zamówienia na części nie będzie ani niezbędne, ani uzasadnione.

Przepisy art. 91 ust. 1 i 2 ustawy Pzp nie ustanawiają jako podstawowej zasady udzielania zamówienia z podziałem na części, od której możliwe są wyłączenia czy odstępstwa w określonych przyczyn, w szczególności z uwagi na podzielny lub niepodzielny charakter przedmiotu zamówienia. Literalne brzmienie przepisu art. 91 ust. 2 ustawy Pzp wskazuje, że intencją ustawodawcy, co do zasady jest wskazanie, iż zamówienia udziela się całościowo, a tylko w wyjątkowych sytuacjach, związanych ze specyfiką danego zamówienia, ustawodawca dał uprawnienie zamawiającemu do podzielenia zamówienia na części (zob. wyrok z dnia 20 października 2025 r., KIO 3646/25). Intencją ustawodawcy jest więc udzielanie zamówień całościowo. Decyzja o dokonaniu podziału zamówienia na części wymaga indywidualnej analizy potrzeb zamawiającego i celowości podziału zamówienia, które nie powinno odbywać się kosztem efektów, jakie może zapewnić udzielenie zamówienia na całość jednemu wykonawcy wybranemu w trybie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.

Swoboda zamawiającego, co do podziału zamówienia lub braku takiego podziału, nie ma charakteru absolutnego, lecz doznaje istotnego ograniczenia ze strony naczelnej zasady udzielania zamówień - zachowania uczciwej konkurencji w prowadzonym postępowaniu.

Do problematyki niedokonania podziału na części odniósł się Urząd Zamówień Publicznych w piśmie „Jak uzasadnić rezygnację z podziału zamówienia na części?” (aktualnym na gruncie obowiązującej ustawy Pzp): „Zamawiający, uzasadniając przyczyny braku podziału zamówienia na części, nie może powoływać się wyłącznie na korzyści organizacyjne, wynikające z prowadzenia jednego, a nie większej liczby postępowań o udzielenie zamówienia publicznego. Powyższy przepis stanowi transpozycję do polskiego porządku prawnego normy zawartej w art. 46 ust. 1 dyrektywy klasycznej, który stanowi m.in., że instytucje zamawiające dokonują wskazania najważniejszych powodów swojej decyzji o niedokonaniu podziału na części, które zamieszcza się w dokumentach zamówienia lub w indywidualnym sprawozdaniu, o którym mowa w art. 84 dyrektywy klasycznej. Należy zauważyć, że jednym z głównych celów dyrektyw z zakresu zamówień publicznych jest zwiększenie udziału sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w rynku zamówień publicznych. Działanie takie powinno zaowocować również zwiększeniem konkurencji między wykonawcami. Zgodnie z motywem 78 preambuły do dyrektywy klasycznej w przypadku, gdy instytucja zamawiająca zdecyduje, że podział zamówienia na części nie byłby właściwy, stosowne indywidualne sprawozdanie lub dokumenty zamówienia powinny zawierać wskazanie głównych przyczyn decyzji instytucji zamawiającej.

Powyższy motyw preambuły wymienia następujące przykładowe przyczyny: instytucja zamawiająca mogłaby stwierdzić, że taki podział groziłby ograniczeniem konkurencji albo nadmiernymi trudnościami technicznymi lub nadmiernymi kosztami wykonania zamówienia, lub też potrzeba skoordynowania działań różnych wykonawców realizujących poszczególne części zamówienia mogłaby poważnie zagrozić właściwemu wykonaniu zamówienia. Należy zauważyć, że ustawodawca europejski za okoliczność uzasadniającą rezygnację z podziału na części uznał jedynie nadmierne trudności czy koszty oraz brak koordynacji, skutkujący poważną groźbą nieprawidłowej realizacji zamówienia. A contrario uznać należy, iż obawy związane z ewentualnymi niewielkimi trudnościami czy kosztami bądź nieznacznymi problemami z koordynowaniem działań wykonawców, a tym bardziej wygoda zamawiającego, nie powinny stanowić dostatecznej podstawy do zaniechania podziału zamówienia na części. Jednakże zastrzec należy, że ocena ta powinna być dokonywana każdorazowo z uwzględnieniem wszystkich okoliczności danego przypadku.”

W wyroku z dnia z dnia 9 stycznia 2026 r., KIO 5073/25, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że celem art. 91 ust. 2 ustawy Pzp jest umożliwienie wniesienia odwołania przez wykonawców na brak podziału zamówienia. Nie jest więc tak, jak twierdził zamawiający w odpowiedzi na odwołanie, że wykonawcy nie przysługuje uprawnienie do kwestionowania powodów niedokonania podziału zamówienia na części. Przepisy art. 91 ust. 1 i 2 ustawy Pzp należy rozumieć w ten sposób, że zamawiający jest uprawniony do kształtowania jego ram, w tym podjęcia decyzji o ewentualnym podziale zamówienia na części bądź zaniechania takiego podziału, jednak decyzja ta każdorazowo może podlegać kontroli np. w trybie środków ochrony prawnej. Skład orzekający powołując się na orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej, zwrócił uwagę, że zastosowanie art. 91 ust. 1 ustawy Pzp nie może być traktowane w kategorii uprawnienia zamawiającego odstąpienia od podzielenia przedmiotu zamówienia na części, gdy wprost prowadzi do naruszenia art. 16 i art. 99 ust. 4 ustawy Pzp.

Wykonawca nie może natomiast żądać podziału zamówienia na części, jeżeli niepodzielenie zamówienia na części umożliwia ubieganie się o udzielenie zamówienia wielu wykonawcom, a żądanie dokonania podziału zamówienia na części wynika z faktu, iż wykonawca nie może sprostać warunkom zamówienia.

Udzielając zamówienia w częściach zamawiający może skorzystać z art. 30 ust. 4 ustawy Pzp. W przypadku zamówień udzielanych w częściach, do udzielenia zamówienia na daną część zamawiający może stosować przepisy ustawy Pzp właściwe dla wartości tej części zamówienia, jeżeli jej wartość jest mniejsza niż wyrażona w złotych równowartość kwoty 80 000 euro dla dostaw lub usług oraz 1 000 000 euro dla robót budowlanych, pod warunkiem że łączna wartość tych części wynosi nie więcej niż 20% wartości zamówienia. Przepis art. 30 ust. 4 ustawy Pzp stanowi lex specialis w stosunku do art. 30 ust. 1 i 2 ustawy Pzp, a w konsekwencji pozwala zamawiającemu, w przypadku zamówienia udzielanego w częściach, na zastosowanie wobec danej części zamówienia przepisów właściwych dla jej wartości, w sytuacji gdy wartość danej części zamówienia jest mniejsza niż wyrażona w złotych równowartość kwoty 80 000 euro dla dostaw lub usług oraz 1 000 000 euro dla robót budowlanych, pod warunkiem że wartość tej części wynosi nie więcej niż 20 % wartości zamówienia.

W przypadku, gdy wartość części zamówienia klasycznego udzielanego przez zamawiającego publicznego jest np. mniejsza niż 170 000 zł oraz wynosi nie więcej niż 20% wartości zamówienia, dopuszczalne jest udzielnie zamówienia na tę część z wyłączeniem zastosowania przepisów ustawy na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp. W takiej sytuacji nie mamy jednak do czynienia z automatycznym odstąpieniem od stosowania ustawy Pzp, ponieważ zamawiający powinien mieć na uwadze przepis art. 29 ust. 2 ustawy Pzp, zgodnie z którym zamawiający nie może dzielić zamówienia na odrębne zamówienia, jeżeli prowadzi to do niestosowania przepisów ustawy Pzp, chyba że jest to uzasadnione obiektywnymi przyczynami. Sens normatywny art. 29 ust. 2 ustawy Pzp oznacza, że zamawiający nie może dzielić zamówienia na odrębne zamówienia w taki sposób, aby na skutek ustalenia wartości dla każdej z wydzielonych części zamówienia doszło do nieuprawnionego wyłączenia stosowania przepisów ustawy Pzp. 
 

Dziękujemy za przeczytanie artykułu i bądź z nami każdego dnia