Unieważnienie postępowania ze względu na niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy

Tym samym, w okolicznościach niniejszej sprawy, niejednoznaczność dokonanego przez Zamawiającego opisu, odnoszącego się do sposobu oceny ofert w kryterium „ilość środków transportu”, a w konsekwencji dowolność w zakresie przyjętego sposobu oceny złożonych ofert, nie może być oceniona w inny sposób, niż jako stanowiąca wadę takiego postępowania. Podkreślić należy bowiem, że ustalone w SWZ kryteria, co wynikać musi z zamieszczonego tam opisu, muszą umożliwić wykonawcy prześledzenie procesu w jaki sposób Zamawiający zamierza dokonać porównania złożonych ofert. Zamawiający nie może zatem, dopiero na etapie dokonywania oceny złożonych w postępowaniu ofert, w sposób całkowicie dowolny tj. taki, który wydaje mu się logiczny, przyznawać punktów poszczególnym wykonawcom. 

Nie może zmienić powyżej oceny okoliczność, którą Zamawiający przywoływał w treści Zastrzeżeń, iż wykonawcy w toku postępowania nie sformułowali pytań czy też wątpliwości do zapisów zawartych w treści SWZ. Dla oceny prawidłowości prowadzonego postępowania, oraz ewentualnych konsekwencji stwierdzonych w jego toku naruszeń, bez znaczenia jest bowiem czy na etapie przed złożeniem ofert wykonawcy dostrzegli nieprawidłowości i sprzeczności w zapisach SWZ i zgłosili je Zamawiającemu, czy też nie. Z kolei Zamawiający, jeśli dostrzegł powyższe wady postępowania, na etapie dokonywania porównania złożonych ofert (co powinien był zauważyć), to jak trafnie stwierdził Kontrolujący, winien był podjąć decyzję o unieważnieniu postępowania i powinien to uczynić niezależnie od tego, że i sama decyzja Zamawiającego o wyborze oferty najkorzystniejszej nie została przez wykonawców zaskarżona poprzez złożenie odwołania do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej. 

Jak stanowi przepis art. 255 pkt 6 ustawy Pzp zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego jeżeli to obarczone jest niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego. Przywołana przesłanka, która daje możliwość unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego występuje wówczas, gdy postępowanie obarczone jest taką wadą, która na danym etapie postępowania o udzielenie zamówienia jest niemożliwa do usunięcia, a stwierdzona wada uniemożliwia zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy. Przesłanka unieważnienia postępowania określona tym przepisem składa się więc z koniunkcji dwóch okoliczności, których łączne wystąpienie warunkuje zastosowanie przepisu. Po pierwsze musi wystąpić naruszenie przepisów ustawy regulujących udzielanie zamówienia (wada postępowania) - w odróżnieniu od wady, którą można przypisać umowie. Po drugie, dopiero ta wada postępowania, ma skutkować niemożliwością zawarcia ważnej umowy w sprawie zamówienia.

Wada zaistniała w postępowaniu musi być na tyle istotna, iż niemożliwe staje się zawarcie ważnej umowy. Nie może być to jakakolwiek wada, którą obarczone jest postępowanie. Konieczne jest więc wystąpienie związku przyczynowego pomiędzy zaistniałą wadą, a niemożnością zawarcia umowy. W dodatku wada ta musi być niemożliwa do usunięcia. Nie ulega, w ocenie Izby, wątpliwości że w kontrolowanym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, Zamawiający określił kryteria oceny ofert w SWZ w sposób, który nie pozwalał ma na dokonanie jednoznacznej oceny, z powodu zawarcia w Rozdziale XVIII sprzecznych wewnętrznie zapisów dotyczących kryterium ilości środków transportu. Zamawiający naruszył więc przepis art. 239 ustawy Pzp. Mamy zatem do czynienia z wadą postępowania. Z kolei ta, dostrzeżona dopiero na etapie oceny złożonych ofert, skutkować powinna unieważnieniem postępowania na podstawie art. 255 pkt 6 ustawy Pzp.

W konsekwencji Izba stwierdziła, że zasadnie Kontrolujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie art. 16 pkt 1 i 2 w związku z art. 239 oraz 240 ustawy Pzp poprzez prowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego w sposób nieprzejrzysty oraz nie zapewniający zachowania zasady równego traktowania wykonawców, z powodu określenia wewnętrznie sprzecznych postanowień rozdziału XVIII SWZ (Opis kryteriów oceny ofert wraz z podaniem wag tych kryteriów i sposobu oceny ofert) dotyczących sposobu ustalania punktacji ofert w ramach kryterium „ilość środków transportu”, oraz w konsekwencji art. 255 pkt 6 ustawy Pzp poprzez zaniechanie unieważnienia postępowania obarczonego niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie niepodlegającej unieważnieniu umowy w sprawie zamówienia publicznego.

Źródło: uchwała z dnia 22 listopada 2022 r., KIO/KD 32/22