JAK WYGRAĆ PRZETARG / Wynagrodzenie ryczałtowe nie oznacza, że wykonawca musi wykonać roboty nieprzewidziane

JAK WYGRAĆ PRZETARG / Wynagrodzenie ryczałtowe nie oznacza, że wykonawca musi wykonać roboty nieprzewidziane
 
Tylko co do zasady wynagrodzenie ryczałtowe polega na umówieniu z góry wysokości wynagrodzenia, przy wyraźnej lub dorozumianej zgodzie stron na to, że wykonawca nie będzie domagać się wynagrodzenia wyższego. Wynagrodzenie ryczałtowe nie oznacza przeszkód do umownego obniżenia czy podwyższenia tego wynagrodzenia.

W wyroku z dnia 12 marca 2014 r., V ACa 846/13, Sąd Apelacyjny w Gdańsku odnosząc się do możliwości domagania się wykonawcy zapłaty za prace dodatkowe, gdy w umowie o roboty budowlane przyjęto zasadę wynagrodzenia ryczałtowego, uznał, że „Ustalenie ryczałtowego wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych wyklucza możliwość domagania się zapłaty za prace dodatkowe jedynie wtedy, gdy te prace są naturalną konsekwencją procesu budowlanego i w naturalny sposób z niego wynikają. Co więcej, dotyczą takich sytuacji, które wykonawca robót dysponujący dokumentacją techniczną powinien przewidzieć jako konieczne do wykonania mimo, że dokumentacja ich nie przewiduje. Wynika to z zawodowego charakteru wykonywanych przez wykonawcę robót budowlanych czynności i przypisanego do nich określonego poziomu wiedzy i doświadczenia zawodowego. Jednakże nie jest usprawiedliwione oczekiwanie całkowitego wyłączenia możliwości domagania się wynagrodzenia za prace dodatkowe, zwłaszcza gdy dokumentacja techniczna, która jest podstawą kalkulowania wynagrodzenia przez wykonawcę, zawiera błędy uniemożliwiające realizowanie zadania dla osiągnięcia założonego efektu końcowego.”. Sąd zwrócił uwagę, że gdyby przyjąć inne założenie „nieuczciwy inwestor mógłby ustalić korzystne dla siebie warunki płatności za prace, mając świadomość konieczności ich wykonania i nie informując o tym wykonawcy robót (nie ujmując ich w dokumentacji lub wadliwie je określając), który konieczności wykonania tych prac nie mógłby przewidzieć.”.

Do formy wynagrodzenia ryczałtowego odniósł się Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 października 2014 r., I CSK 568/13. Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że „Konstrukcja wynagrodzenia ryczałtowego - co podkreśla się także w piśmiennictwie - nie wyklucza jednak żądania przez przyjmującego zamówienie wynagrodzenia za prace nieobjęte umową. Zdarza się też niekiedy, że dochodzi do wykonania stanowiących korzyść majątkową dla zamawiającego prac dodatkowych, bez dokonania przez strony stosownej zmiany umowy. W takich wpadkach przyjmuje się w orzecznictwie - aprobowanym w literaturze - że dopuszczalne jest żądanie przez przyjmującego zamówienie zapłaty za wykonane roboty na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (…).”

W wyroku z dnia 25 listopada 2016 r., VI ACa 1356/15, Sąd Apelacyjny w Warszawie uznał, że w przypadku wynagrodzenia ryczałtowego, ryzykiem kontraktowym nie mogą być objęte skutki przyszłych umów, zawieranych przez zamawiającego z osobami trzecimi, na treść których wykonawca nie ma żadnego wpływu. W ocenie Sądu dla prawidłowego skalkulowania wysokości wynagrodzenia za prace w ramach umowy o roboty budowalne istotny jest więc przede wszystkim zakres obowiązków wykonawcy. Sąd zwrócił uwagę, że ryzyko wykonawcy związane z uzgodnieniem wynagrodzenia ryczałtowego jest zwykłym ryzykiem kontraktowym, które może być przy dochowaniu należytej staranności odpowiednio skalkulowane. Nie ma natomiast podstaw do uznania, że takim ryzykiem mogą być objęte skutki przyszłych umów, zawieranych przez inwestora z osobami trzecimi, na treść których wykonawca nie ma żadnego wpływu.

Również w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej wyrażany jest pogląd, że ryczałt może odnosić się tylko do tego, co zamawiający uwzględnił w opisie przedmiotu zamówienia. Wynagrodzenie ryczałtowe powinna być jednoznacznie związane z opisem przedmiotu zamówienia.

W wyroku z dnia 11 lutego 2014 r., KIO 139/14; KIO 148/14; KIO 150/14, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że w przypadku wynagrodzenia ryczałtowego za roboty budowlane, przepis art. 632 § 1 k.c. doznaje ograniczenia w tym sensie, że pierwszeństwo stosowania mają przepisy art. 29 ust. 1 i art. 31 ust. 1 Pzp. Krajowa Izba Odwoławcza podzieliła stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 9 maja 2012 r., KIO 809/12, w którym stwierdzono „że obciążające wykonawcę ryzyko nieprzewidzenia rozmiaru lub kosztów prac będące w świetle art. 632 § 1 k.c. cechą wynagrodzenia ryczałtowego doznaje modyfikacji na gruncie ustawy Prawo zamówień publicznych. Wykonawcy nie może bowiem obciążać ryzyko nieprzewidzenia rozmiaru prac czy ich kosztów będące wynikiem opisu przedmiotu zamówienia naruszającego art. 29 i art. 31 ustawy P.z.p.”

Opracowanie: Zespół conexis.pl