Cena jako jedyne kryterium oceny ofert w formule zaprojektuj i wybuduj

Na podstawie art. 246 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1320) - w skrócie „ustawa Pzp”, zamawiający publiczni, o których mowa w art. 4 pkt 1 i 2 ustawy Pzp, oraz ich związki mogą zastosować kryterium ceny jako jedyne kryterium oceny ofert albo jako kryterium o wadze przekraczającej 60%, jeżeli określą w opisie przedmiotu zamówienia wymagania jakościowe odnoszące się do co najmniej głównych elementów składających się na przedmiot zamówienia.

Przepisy ustawy Pzp nie definiują pojęć „wymagań jakościowych” i „głównych elementów składających się na przedmiot zamówienia”. 

Wymagania jakościowe będą zróżnicowane w zależności od przedmiotu zamówienia. W przypadku, gdy przedmiotem zamówienia będą dostawy wymaganiami jakościowymi będą parametry techniczne, właściwości odżywcze, skład chemiczny, cechy funkcjonalne, wymagania dotyczące wydajności lub funkcjonalności, w tym wymagania środowiskowe, pod warunkiem, że podane parametry będą dostatecznie precyzyjne, aby umożliwić wykonawcom ustalenie przedmiotu zamówienia, w tym również wymagane cechy materiału lub produktu określone przez normy, europejskie oceny techniczne lub wspólne specyfikacje techniczne, warunki dostawy.

Inaczej mówiąc wymagania jakościowe muszą przedstawiać najważniejsze cechy opisu przedmiotu zamówienia, umożliwiające sporządzenie oferty i wyliczenie ceny.  

Główne elementy składające się na przedmiot zamówienia to elementy opisu przedmiotu zamówienia charakteryzujące jego społeczno-gospodarcze przeznaczenie i również umożliwiające wykonawcy dokonanie obliczenia ceny oferty.  Główne elementy składające się na przedmiot zamówienia to również zakres (wielkość, rozmiar) zamówienia oraz warunki jego realizacji.

Określenie wymagań jakościowych odnoszących się do co najmniej głównych elementów składających się na przedmiot zamówienia nie musi dotyczyć każdego, nawet najmniejszego elementu opisu przedmiotu zamówienia. Wynika to wprost z przepisu art. 246 ust. 2 ustawy Pzp („wymagania jakościowe odnoszące się do co najmniej głównych elementów składających się na przedmiot zamówienia”). W wyroku z dnia 7 czerwca 2021 r., KIO 1045/21, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że ważne jest, aby określono pewne ramy jakościowe, w których poruszać mają się wykonawcy. 

W postępowaniu, którego dotyczy wyrok KIO 1045/21 zamawiający opisał przedmiot zamówienia oraz warunki jego realizacji w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wymagania i okoliczności, które umożliwiły wykonawcom sporządzenie oferty i wyliczenie jej ceny. 

W postępowaniu, którego dotyczy wyrok z dnia 7 czerwca 2021 r., KIO 1045/21, w SWZ wskazano liczbę porcji w odniesieniu do produktów mlecznych, ich podaż, proporcje spożycia warzyw do owoców, rodzaje i postać warzyw, liczbę porcji owoców dziennie. W przypadku diety lekkostrawnej wymieniono szereg produktów przeciwwskazanych. Zamawiający określił także średnią liczbę pacjentów, sposób dystrybucji posiłków przez system termosowy, godziny ich dostarczania, udział procentowy poszczególnych posiłków w cenie pełnego wyżywienia dziennego, obowiązek przygotowania posiłków w pomieszczeniach gastronomicznych i przewożenia środkiem transportu spełniającym wymagania higieniczno-sanitarne, obowiązek przestrzegania norm żywieniowych, obowiązek zatrudnienia dietetyka celem zapewnienia właściwej wartości kalorycznej i odżywczej posiłków, a także obowiązek wdrożenia i stosowania zasad systemu HACCP. Jednocześnie zgodnie z wzorem umowy dostarczone posiłki musiały uwzględniać aktualne zalecenia Instytutu Żywności i Żywienia, w szczególności co do struktury rzeczowej, kaloryczności, jakości, urozmaicenia, spełniać obowiązujące w tym zakresie wszelkie normy żywieniowe, w tym ze szczególnym uwzględnieniem norm żywieniowych dla pacjentów szpitali. Wykonawca był obowiązany przedkładać zamawiającemu do jego akceptacji jadłospis na każde kolejne 14 dni, ze wskazaniem precyzyjnych nazw potraw i środków spożywczych, w tym informacji dotyczącej obróbki technologicznej, informacji o rodzajach produktów spożywczych, z których posiłki będą przygotowywane, ich gramatury i kaloryczności oraz informacji o alergenach. Taki podział uznać należy za logiczny i sensowny, w sposób prawidłowy oddający złożoność przedmiotu zamówienia i zwracający uwagę na najistotniejsze jego elementy. Określenie wymagań jakościowych głównych elementów przedmiotu zamówienia pokazać ma ramy, w których co do jakości przedmiotu zamówienia będą poruszali się wykonawcy realizujący umowę. W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej na wystarczającym poziomie określone zostały cechy jakościowe jakie ma spełniać usługa będąca przedmiotem zamówienia.

Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że określenie wymagań jakościowych głównych elementów przedmiotu zamówienia pokazać ma ramy, w których co do jakości przedmiotu zamówienia będą poruszali się wykonawcy realizujący umowę. W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej w postępowaniu na wystarczającym poziomie określone zostały cechy jakościowe jakie ma spełniać usługa będąca przedmiotem zamówienia.

Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyroku z dnia 14 marca 2024 r., KIO 583/24, KIO 588/24, w którym skład orzekający uznał, że zamawiający był uprawniony do zastosowania kryterium ceny jako jedynego kryterium oceny ofert, ponieważ w opisie przedmiotu zamówienia określił wymagania jakościowe odnoszące się do co najmniej głównych elementów składających się na przedmiot zamówienia. Krajowa Izba Odwoławcza zgodziła się z zamawiającym, że był on uprawniony do zastosowania, ponieważ opisał w sposób szczegółowy, kiedy, w jakich częstotliwościach i miejscach z doszczegółowieniem nawet czasu należy wykonać w poszczególnych obszarach pracy określonych czynności, z uwzględnieniem jakości pracy wszystkich biorących udział osób, z doszczegółowieniem czy jest to salowa czy zespół salowych. W zakresie uwzględniono nawet szczegóły mycia, konserwacji, postępowania w zależności od stopnia zabrudzenia i czym zostało zbrudzone np. wykładziny z uwzględnieniem czasu, częstotliwości i jakości. Zamawiający opisał również zakres czynności związanych z transportem wskazując jakie czynności w zakresie transportu powinny być wykonywane (m.in. transport narzędzi, transport odpadów, transport chorych, transport łóżek, transport materiału do badań). 

Opis przedmiotu zamówienia zawierał szczegóły dotyczące zachowania się pracowników w poszczególnych obszarach oraz zakresy ich pracy i odpowiedzialności. W opisie przedmiotu zamówienia wskazano również kryteria doboru preparatów myjących, do konserwacji oraz środków dezynfekcyjnych, charakterystykę preparatów do dezynfekcji, do czego powinny być używane, jaki powinny mieć charakter działania, kiedy konkretnie należy je użyć. W opisie przedmiotu zamówienia określono również zasady oceny epidemiologicznej, opis standardów jakościowych sprzątania. 

Cena może być jedynym kryterium oceny ofert w przypadku zamówień na wykonanie robót budowlanych, pod warunkiem, że w dokumentacji projektowej i specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych zostaną określone wymagania jakościowe odnoszące się do co najmniej głównych elementów składających się na przedmiot robót budowlanych, z uwzględnieniem specyfiki obiektu budowlanego. W takim przypadku dokumentacja projektowa musi określać zakres i rozmiar robót podstawowych w zakresie i stopniu dokładności niezbędnych do przygotowania oferty przez wykonawcę. Specyfikacja lub specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych muszą zawierać wymagania niezbędne do określenia standardu i jakości wykonania robót, w zakresie sposobu wykonania robót budowlanych, oceny prawidłowości wykonania poszczególnych robót, wymagania dotyczące właściwości wyrobów budowlanych, niezbędne wymagania związane z ich przechowywaniem, składowaniem i kontrolą jakości, wymagania dotyczące sprzętu i maszyn niezbędnych lub zalecanych do wykonania robót budowlanych zgodnie z założoną jakością, wymagania dotyczące środków transportu, wymagania dotyczące wykonania robót budowlanych z podaniem sposobu wykończenia poszczególnych elementów, tolerancji wymiarowych i szczegółów technologicznych oraz niezbędne informacje dotyczące odcinków robót budowlanych, przerw i ograniczeń, a także wymagania specjalne, opis działań związanych z kontrolą, badaniami oraz odbiorem wyrobów i robót budowlanych. Jeżeli będzie to uzasadnione, wymagania jakościowe będą również obejmować wymagania w zakresie dostępności dla osób niepełnosprawnych oraz warunki odbioru obiektów budowlanych, a także metody i techniki budowy. 

Sporządzenie opisu przedmiotu zamówienia na wykonanie robót budowlanych zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego (w skrócie „rozporządzenie”), z uwzględnieniem przepisów art. 99-102 ustawy Pzp, oznacza, że zamawiający określił w opisie przedmiotu zamówienia wymagania jakościowe odnoszące się do wszystkich elementów składających się na przedmiot zamówienia i jest uprawniony do zastosowania kryterium ceny jako jedynego kryterium oceny ofert.

Cena może być jedynym kryterium oceny ofert w zamówieniu na zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych, pod warunkiem, że w opisie przedmiotu zamówienia, tj. programie funkcjonalno-użytkowym, zostaną określone wymagania jakościowe odnoszące się do co najmniej głównych elementów składających się na przedmiot robót budowlanych, z uwzględnieniem specyfiki obiektu budowlanego, a także opisze w wystarczająco precyzyjny i zrozumiały sposób warunki realizacji umowy.

Należy zauważyć, że zgodnie z § 15 rozporządzenia program funkcjonalno-użytkowy służy do opisu przedmiotu zamówienia, ustalenia planowanych kosztów prac projektowych i robót budowlanych, przygotowania oferty - szczególnie w zakresie obliczenia ceny oferty oraz wykonania prac projektowych. Już to oznacza, że program funkcjonalno-użytkowy musi być opracowany w sposób, który umożliwi wykonawcy obliczenie ceny oferty nie tylko za wykonanie prac projektowych, ale także ceny oferty, a więc również za wykonanie robót budowlanych.

To oczywiste, ponieważ program funkcjonalno-użytkowy zawiera charakterystyczne parametry określające wielkość obiektu lub zakres robót budowlanych, aktualne uwarunkowania wykonania przedmiotu zamówienia, ogólne właściwości funkcjonalno-użytkowe, szczegółowe właściwości funkcjonalno-użytkowe wyrażone we wskaźnikach powierzchniowo-kubaturowych, ustalone zgodnie z Polską Normą PN-ISO 9836, w szczególności: powierzchnie użytkowe poszczególnych pomieszczeń wraz z określeniem ich funkcji, wskaźniki powierzchniowo-kubaturowe, w tym wskaźnik określający udział powierzchni ruchu w powierzchni netto, inne powierzchnie, jeżeli nie są pochodną powierzchni użytkowej opisanych wcześniej wskaźników, określenie wielkości możliwych przekroczeń lub pomniejszenia przyjętych parametrów powierzchni i kubatur lub wskaźników.

Program funkcjonalno-użytkowy zawiera również, w zależności od specyfiki obiektu budowlanego, wymagania dotyczące: architektury, konstrukcji, instalacji budowlanych, wykończenia, zagospodarowania terenu.

Nie sposób zatem przyjąć, że program funkcjonalno-użytkowy opracowany zgodnie z przepisami rozporządzenia, z uwzględnieniem specyfiki obiektu budowlanego, w sposób umożliwiający przygotowanie oferty w zakresie obliczenia ceny oferty oraz wykonania prac projektowych, nie zawiera wymagań jakościowych odnoszących się do co najmniej głównych elementów składających się na przedmiot zamówienia, tj. ramy, w których co do jakości przedmiotu zamówienia będą poruszali się wykonawcy realizujący umowę.

 

Józef Edmund Nowicki

 

Dziękujemy za przeczytanie tego artykułu do końca. Czytaj portal wPrzetargach.pl na bieżąco

Portal wPrzetargach.pl to kompendium wiedzy o zamówieniach publicznych