Wystarczą ramy jakościowe, by cena była jedynym kryterium oceny

Zgodnie z art. 246 ust. 2 ustawy Pzp zamawiający publiczni, o których mowa w art. 4 pkt 1 i 2, oraz ich związki mogą zastosować kryterium ceny jako jedyne kryterium oceny ofert albo jako kryterium o wadze przekraczającej 60 %, jeżeli określą w opisie przedmiotu zamówienia wymagania jakościowe odnoszące się do co najmniej głównych elementów składających się na przedmiot zamówienia.
Wymagania jakościowe usługi to właściwości usługi, jej przedmiot, zakres, a także sposób wykonania. Główne elementy składające się na przedmiot zamówienia to przede wszystkim elementy opisu przedmiotu zamówienia charakteryzujące jego właściwości (a więc właściwości usługi), jej przeznaczenie, cel, funkcję. Określenie wymagań jakościowych nie musi natomiast każdego, nawet najmniejszego elementu przedmiotu zamówienia. 

Do takiego wniosku doszła Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 7 czerwca 2021 r., KIO 1045/21, uznając, że „określenie wymagań jakościowych nie musi dotyczyć każdego, nawet najmniejszego składnika żywieniowego, będącego elementem posiłku. Ważne jest, aby określono pewne ramy jakościowe, w których poruszać mają się wykonawcy.” W wyroku z dnia 7 czerwca 2021 r., KIO 1045/21, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że „określenie wymagań jakościowych nie musi dotyczyć każdego, nawet najmniejszego składnika żywieniowego, będącego elementem posiłku. Ważne jest, aby określono pewne ramy jakościowe, w których poruszać mają się wykonawcy.” 
Zdaniem składu orzekającego, takie ramy zamawiający określił w SWZ, wskazując wymagania dla kilku diet.

W SWZ wskazano liczbę porcji w odniesieniu do produktów mlecznych, ich podaż (wyłącznie półtłuste lub chude w odniesieniu do diety lekkostrawnej), proporcje spożycia warzyw do owoców, w szczególności, że warzywa winny być głównie w postaci surowej: surówki, sałatki, dodatek do śniadania i kolacji lub w postaci gotowanych warzyw do obiadu, liczbę porcji owoców dziennie (owoc można zastąpić sokiem owocowym - 1 porcja odpowiada 1 szklance soku, uwaga: porcja kompotu nie stanowi porcji owocu).

W przypadku diety lekkostrawnej wymieniono szereg produktów przeciwwskazanych, takich jak: ostre przyprawy, chrzan, kasza gryczana, bułka grahamka, tłuste produkty mięsne, w tym kiełbasy, pasztety, parówki, mortadela, baleron, flaki wołowe, tłuste produkty mleczne, warzywa kapustne, ogórek, rzodkiewka, szczypiorek, kukurydza, cebula, warzywa konserwowe, majonez, musztarda, tłuste sosy, owoce suszone. Zamawiający określił także średnią liczbę pacjentów, sposób dystrybucji posiłków przez system termosowy, godziny ich dostarczania, udział procentowy poszczególnych posiłków w cenie pełnego wyżywienia dziennego, obowiązek przygotowania posiłków w pomieszczeniach gastronomicznych i przewożenia środkiem transportu spełniającym wymagania higieniczno-sanitarne, obowiązek przestrzegania norm żywieniowych, obowiązek zatrudnienia dietetyka celem zapewnienia właściwej wartości kalorycznej i odżywczej posiłków, a także obowiązek wdrożenia i stosowania zasad systemu HACCP. Jednocześnie zgodnie z wzorem umowy dostarczone posiłki musiały uwzględniać aktualne zalecenia Instytutu Żywności i Żywienia, w szczególności co do struktury rzeczowej, kaloryczności, jakości, urozmaicenia, spełniać obowiązujące w tym zakresie wszelkie normy żywieniowe, w tym ze szczególnym uwzględnieniem norm żywieniowych dla pacjentów szpitali.

Wykonawca był obowiązany przedkładać zamawiającemu do jego akceptacji jadłospis na każde kolejne 14 dni, ze wskazaniem precyzyjnych nazw potraw i środków spożywczych, w tym informacji dotyczącej obróbki technologicznej, informacji o rodzajach produktów spożywczych, z których posiłki będą przygotowywane, ich gramatury i kaloryczności oraz informacji o alergenach. Taki podział uznać należy za logiczny i sensowny, w sposób prawidłowy oddający złożoność przedmiotu zamówienia i zwracający uwagę na najistotniejsze jego elementy. Określenie wymagań jakościowych głównych elementów przedmiotu zamówienia pokazać ma ramy, w których co do jakości przedmiotu zamówienia będą poruszali się wykonawcy realizujący umowę. W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej na wystarczającym poziomie określone zostały cechy jakościowe jakie ma spełniać usługa będąca przedmiotem zamówienia.

Z wyroku KIO 1045/21 wynika również, że opisanie przedmiotu zamówienia w sposób  jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty, a także określenie warunków realizacji zamówienia, stanowi podstawę do uznania, że zostały określone wymagania jakościowe odnoszące się do co najmniej głównych elementów składających się na przedmiot zamówienia, a zamawiający jest uprawniony do zastosowania kryterium ceny jako jedynego kryterium oceny ofert.

Podobne stanowisko zostało wyrażone w wyroku z dnia 14 marca 2024 r., KIO 583/24, KIO 588/24, w którym skład orzekający uznał, że zamawiający był uprawniony do zastosowania kryterium ceny jako jedynego kryterium oceny ofert, ponieważ w opisie przedmiotu zamówienia określił wymagania jakościowe odnoszące się do co najmniej głównych elementów składających się na przedmiot zamówienia. Z ustaleń dokonanych w sprawie, której dotyczy wyrok KIO 583/24, KIO 588/24, wynika, że zamawiający w opisie przedmiotu zamówienia i załącznikach do niego określił wymagania jakościowe odnoszące się do co najmniej głównych elementów składających się na przedmiot zamówienia. Krajowa Izba Odwoławcza zgodziła się z zamawiającym, że był on uprawniony do zastosowania, ponieważ w załączniku nr 1 (zakres czynności związanych utrzymaniem czystości) opisał w sposób szczegółowy, kiedy, w jakich częstotliwościach i miejscach z doszczegółowieniem nawet czasu należy wykonać w poszczególnych obszarach pracy określonych czynności, z uwzględnieniem jakości pracy wszystkich biorących udział osób, z doszczegółowieniem czy jest to salowa czy zespół salowych. W zakresie uwzględniono nawet szczegóły mycia, konserwacji, postępowania w zależności od stopnia zabrudzenia i czym zostało zbrudzone np. wykładziny z uwzględnieniem czasu, częstotliwości i jakości. 

Natomiast w załączniku nr 2 (zakres czynności związanych z transportem) zamawiający szczegółowo wskazał jakie czynności w zakresie transportu powinny być wykonywane 3 razy dziennie, 2 razy dziennie, 1 raz dziennie. Ponadto załącznik określał czynności wykonywane według potrzeb w trybie pilnym i całodobowo oraz czynności wykonywane według potrzeb poszczególnych jednostek organizacyjnych Szpitala. W załączniku opisano w sposób szczegółowy poszczególne czynności do wykonania w ramach realizacji transportu (m.in. transport narzędzi, transport odpadów, transport chorych, transport łóżek, transport materiału do badań). Oprócz tego w załączniku wskazano, które czynności w ramach transportu odbywają się wózkami zamawiającego, a które wózkami wykonawcy. 

Załącznik nr 4 (zasady pracy) zawierał kompensum schematów z uwzględnieniem szczegółów dotyczących aspektów zachowania się pracowników w poszczególnych obszarach oraz odniesienie się do innych załączników, w których są wskazane szczegółowe czynności i zakresy pracy i odpowiedzialności. W załączniku wskazano również potrzebę znajomość procedur szpitalnych w aspekcie zakażeń wewnątrzszpitalnych z uwzględnieniem bezpieczeństwa pracy i jakości tej pracy pracowników, a także procedury i plany higieniczne, opisy systemu powiadamiania pracowników wykonujących czynności w trybie pilnym i całodobowo (system powiadamiania pracowników musiał zapewnić tryb pilny i całodobowy realizacji zadań określonych w Załącznikach nr 1, 2 i 3).
Załącznik nr 6 (kryteria doboru preparatów myjących, do konserwacji oraz środków dezynfekcyjnych) zawierał natomiast charakterystykę preparatów do dezynfekcji, do czego powinny być używane, jaki powinny mieć charakter działania, kiedy konkretnie należy je użyć. W opisie przedmiotu zamówienia określono również zasady oceny epidemiologicznej, opis standardów jakościowych sprzątania. 

Z wyroków KIO 1045/21 i KIO 583/24, KIO 588/24 wynika, że wymagania jakościowe odnoszą się również do sposobu realizacji przedmiotu zamówienia, a przepis art. 246 ust. 2 ustawy Pzp ma zastosowanie nie tylko do zamówień o niewielkim stopniu złożoności, ale także do zamówień o dużym stopniu złożoności ze względu na przedmiot zamówienia i warunki realizacji umowy.

Dziękujemy za przeczytanie tego artykułu do końca. Czytaj portal wPrzetargach.pl na bieżąco.
Portal wPrzetargach.pl to kompendium wiedzy o zamówieniach publicznych