Które podmiotowe środki dowodowe można na podstawie art. 274 ust. 3 Pzp uznać, że nie są już aktualne?

Zgodnie z art. 126 ust. 3 i art. 274 ust. 3 ustawy Pzp, jeżeli zachodzą uzasadnione podstawy do uznania, że złożone uprzednio podmiotowe środki dowodowe nie są już aktualne, zamawiający może w każdym czasie wezwać wykonawcę lub wykonawców do złożenia wszystkich lub niektórych podmiotowych środków dowodowych, aktualnych na dzień ich złożenia.

Przepisy art. 126 ust. 3 i art. 274 ust. 3 ustawy Pzp to przepisy szczególne, modyfikujące art. 126 ust. 1 i art. 274 ust. 1 ustawy Pzp. 

Powoływanie się przez zamawiającego na przepisy art. 126 ust. 3 i art. 274 ust. 3 ustawy Pzp, w sytuacjach innych niż jest to niezbędne do zapewnienia odpowiedniego przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia, celem pozyskania środków dowodowych od wszystkich wykonawców jest działaniem niezgodnym z tym przepisem.

Zamawiający, chcąc skorzystać z przepisów art. 126 ust. 3 i art. 274 ust. 3 ustawy Pzp musi mieć uzasadnione podstawy co do aktualności złożonych wcześniej przez wykonawcę podmiotowych środków dowodowych (oświadczeń lub dokumentów potwierdzających brak podstaw wykluczenia oraz spełnianie warunków udziału w postępowaniu).

Uzasadnioną podstawą może być znaczny upływ czasu (np. wnoszone odwołania i trwające postępowania odwoławcze), informacja medialna lub informacja przekazana zamawiającemu przez innego wykonawcę, że wobec wykonawcy, który złożył wcześniej podmiotowe środki dowodowe zachodzą podstawy wykluczenia z postępowania lub wykonawca ten już nie spełnia warunków udziału w postępowaniu. 

W takich przypadkach zamawiający chcąć mieć pewność, że wykonawca, którego oferta została najwyżej oceniona np. nadal nie zalega z opłacaniem podatków i opłat oraz składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, może wezwać tego wykonawcę do złożenia zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego i zaświadczenia albo innego dokumentu właściwej terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub właściwego oddziału regionalnego lub właściwej placówki terenowej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, potwierdzających, że wykonawca nadal nie zalega z opłacaniem podatków i opłat, składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Wykonawca, który na wezwanie z art. 126 ust. 1, art. 128 ust. 1 lub art. 274 ust. 1 ustawy Pzp złożył np. zaświadczenie właściwego naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że wykonawca nie zalega z opłacaniem podatków i opłat (…) lub zaświadczenie właściwej terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzające, że nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, na wezwanie z art. 126 ust. 3 lub art. 274 ust. 3 ustawy Pzp nie może złożyć ponownie tego samego zaświadczenia, argumentując, że jest ono wciąż aktualne. W takim przypadku wykonawca musi wystąpić do właściwego naczelnika urzędu skarbowego lub właściwej terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wydanie nowego zaświadczenia, że nie zalega z opłacaniem nie zalega z opłacaniem odpowiednio podatków i opłat składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne.

Na podstawie art. 126 ust. 3 i art. 274 ust. 3 ustawy Pzp zamawiający może również sprawdzić, czy urzędujący członek organu zarządzającego lub nadzorczego wykonawcy, wspólnik spółki w spółce jawnej lub partnerskiej albo komplementariusz w spółce komandytowej lub komandytowo-akcyjnej lub prokurent, nie został prawomocnie skazany za przestępstwo, o którym mowa w art. 108 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp.

Jeżeli na podstawie art. 126 ust. 3 i art. 274 ust. 3 ustawy Pzp zamawiający bada, czy wobec wykonawcy nadal nie zachodzą podstawy wykluczenia z postępowania, powinien również zbadać czy nadal nie zachodzą wobec podmiotu udostępniającego zasoby podstawy wykluczenia, które zostały przewidziane względem wykonawcy. Taki obowiązek wynika z art. 119 ustawy Pzp, zgodnie z którym, zamawiający także bada, czy nie zachodzą wobec tego podmiotu podstawy wykluczenia, które zostały przewidziane względem wykonawcy.

Należy zauważyć, że przepisy art. 126 ust. 3 i art. 274 ust. 3 ustawy Pzp odnoszą się do podmiotowych środów dowodowych, a więc nie tylko do oświadczeń lub dokumentów potwierdzających brak podstaw wykluczenia, ale także do oświadczeń i dokumentów służących potwierdzeniu spełniania warunków udziału w postępowaniu.

Na podstawie przepisów art. 126 ust. 3 i art. 274 ust. 3 ustawy Pzp zamawiający może również żądać od wykonawcy informacji banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej potwierdzającej, że nadal posiada zdolność kredytową, dokumentów potwierdzających, że wykonawca jest nadal ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia ze wskazaniem sumy gwarancyjnej tego ubezpieczenia, a także wykazu osób, skierowanych przez wykonawcę do realizacji zamówienia publicznego, odpowiedzialnych za np. kierowanie robotami budowlanymi, jeżeli zachodzą uzasadnione podstawy, że te podmiotowe środki dowodowe złożone wcześniej są już nieaktualne. 

Przykładowo, zamawiający może uznać, że z powodu upływu czasu wykonawca już nie jest ubezpieczony, utracił zdolność kredytową, nie dysponuje osobami odpowiedzialnymi za kierowanie robotami budowlanymi lub nie dysponuje wymaganym wyposażeniem w celu wykonania zamówienia publicznego, które wskazał w złożonym wcześniej wykazie osób.

Należy zauważyć, że wykonawca do zakończenia postępowania powinien być w stanie ciągłego niepodlegania wykluczeniu z postępowania oraz spełnianić warunki udziału w postępowanku. 

Należy również zauważyć, że na podstawie art. 126 ust. 3 i art. 274 ust. 3 ustawy Pzp, jeżeli zachodzą uzasadnione podstawy do uznania, że złożone uprzednio podmiotowe środki dowodowe nie są już aktualne, zamawiający może wielokrotnie wzywać wykonawcę do złożenia wszystkich lub niektórych podmiotowych środków dowodowych, aktualnych na dzień ich złożenia (np. w postępowaniach, które ze względu na wnoszone odwołania trwają bardzo długo).

Przepisy art. 126 ust. 3 i art. 274 ust. 3 ustawy Pzp nie stanowią natomiast podstawy do żądania od wykonawcy złożenia już z ofertą podmiotowych środków dowodowych. Zakazują tego przepisy art. 125 ust. 1, art. 126 ust. 1 i art. 274 ustawy Pzp. 

Józef Edmund Nowicki