Szacowanie wartości podobnych usług

Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy Pzp w przypadku gdy zamawiający planuje nabycie podobnych dostaw, wartością zamówienia jest łączna wartość podobnych dostaw, nawet jeżeli zamawiający udziela zamówienia w częściach, z których każda stanowi przedmiot odrębnego postępowania, lub dopuszcza możliwość składania ofert częściowych. 

Zgodnie natomiast z motywem 19 dyrektywy 2014/24/UE „Należy sprecyzować, że do celów oszacowania wartości zamówienia, trzeba uwzględnić wszystkie dochody, niezależnie od tego, czy zostały one otrzymane od instytucji zamawiającej, czy też od osób trzecich. Należy również doprecyzować, że do celów szacowania progów pojęcie podobnych dostaw należy rozumieć jako produkty o identycznym lub podobnym przeznaczeniu - jak np. dostawy różnych rodzajów żywności lub różnych mebli biurowych. Zazwyczaj wykonawca działający w danym sektorze byłby zainteresowany dostawa takich artykułów jako części swojego normalnego asortymentu. 

Przepis art. 30 ust. 2 ustawy Pzp nawiązuje do art. 7 ust. 9 dyrektywy 2014/24/UE („W przypadku gdy proponowane nabycie podobnych dostaw może prowadzić do udzielenia zamówień w formie odrębnych części, przy stosowaniu art. 4 lit. b) i c) uwzględnia się całkowitą szacunkową wartość wszystkich tych części.”)

W Komentarzu UZP zwraca się uwagę, że „przesłanka podobieństwa dostaw winna być rozumiana celowościowo i w sposób zobiektywizowany (dostawy podobne to takie, które mają identyczne lub podobne przeznaczenie, z zastrzeżeniem, że w tym motywie dyrektywy klasycznej mowa jest o podobnym przeznaczeniu różnych przedmiotów dostawy, a nie przeznaczeniu, jakie dla przedmiotu dostawy znajdzie zamawiający). Podsumowując, w przypadku dostaw łącznemu szacowaniu podlegają te dostawy, które były lub powinny zostać przewidziane przez zamawiającego i są przedmiotowo podobne. Zasada podobieństwa nie dotyczy natomiast usług, o których mowa w art. 30 ustawy Pzp. Przepisy ustawy Pzp i dyrektywy klasycznej nie nakazują łącznego szacowania podobnych usług. Ustalając wartość zamówienia na usługi, zamawiający odnosi się do konkretnej usługi, którą zamierza nabyć. W przypadku usług łącznemu szacowaniu podlegać będą zatem jednorodne usługi, jeśli zostały lub powinny zostać przewidziane przez zamawiającego.” Dodać należy, że w przepisach ustawy Pzp nie występuje pojęcie „jednorodnych usług”. Znaczenia tego pojęcia nie wyjaśnia również Komentarz UZP.

Stanowisko wyrażone w Komentarzu, że „Zasada podobieństwa nie dotyczy natomiast usług, o których mowa w art. 30 ustawy Pzp.” budzi wątpliwości. 

Zgodnie ze stanowiskiem Urzędu Zamówień Publicznych „Dla ustalenia czy w danym przypadku mamy do czynienia z jednym zamówieniem, czy też z odrębnymi zamówieniami konieczna jest analiza okoliczności konkretnego przypadku. W tym celu należy posługiwać się takimi kryteriami jak podobieństwo przedmiotowe i funkcjonalne zamówienia (kryterium to powinno prowadzić do wyodrębnienia nie tylko zbliżonych przedmiotowo zamówień, ale także zamówień, które mimo braku przedmiotowego podobieństwa tworzą funkcjonalną całość), tożsamość czasowa zamówienia (możliwe udzielenie zamówienia w tym samym czasie, ewentualnie możliwość realizacji zamówienia w tym samym czasie) i możliwość wykonania zamówienia przez jednego wykonawcę. Innymi słowy konieczne jest ustalenie czy dany rodzaj zamówienia mógł być wykonany w tym samym czasie, przez tego samego wykonawcę.”

Jeżeli zatem w tym samym czasie możliwe jest udzielenie podobnego przedmiotowo i funkcjonalnie zamówienia na usługi, które może być wykonane przez jednego wykonawcę, mamy do czynienia z jednym zamówieniem.

Do zamówień na usługi zbliżonych przedmiotowo i tworzących funkcjonalną całość Krajowa Izba Odwoławcza odniosła się w uchwale z dnia 17 czerwca 2014 r., KIO/KD 51/14. Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że tematyka szkoleń i usług doradczych dotyczyła zarządzania przedsiębiorstwem w celu podniesienia jego konkurencyjności na rynku. Analizując udzielone zamówienia pod kątem możliwości wykonania zamówienia przez jednego wykonawcę, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że oferty na realizację poszczególnych zamówień były składane przez tych samych wykonawców. Ponadto, wszystkie ww. zamówienia były objęte jednym projektem, a zamawiający przewidywał ich udzielenie w ustalonej perspektywie czasowej. Tym samym spełniona została także przesłanka czasowa. W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej odrębne oszacowanie zamówień na usługi szkoleniowe i doradcze było błędne. Zamówienia te spełniały wszystkie kryteria wskazujące na konieczność zsumowania ich wartości. Są to usługi tożsame przedmiotowo, ich przeznaczenie jest takie samo, mogą być wykonywane przez jednego wykonawcę i były możliwe do przewidzenia w określonej perspektywie czasowej.

Za usługi tożsame przedmiotowo zostały uznane usługi nadzoru inwestorskiego pełnione nad robotami budowlanymi polegającymi na przebudowie tej samej drogi (zob. uchwałę  z dnia 22 lutego KIO/KD 15/13 z dnia 22 lutego 2013 r. po rozpatrzeniu zastrzeżeń zgłoszonych do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, dotyczących informacji o wyniku kontroli doraźnej - następczej z dnia 17 stycznia 2013 r., UZP/DKUE/KN/46/12).

Łącznemu szacowaniu podlegają także usługi szkoleniowe, jeśli usługi takie posiadają podobne przeznaczenie oraz istnieje związek czasowy pomiędzy usługami wchodzącymi w skład planowanej usługi szkoleniowej. W ocenie Urzędu Zamówień Publicznych „Podstawową przesłanką pozwalającą na przesądzenie, czy dane zamówienie na usługę szkoleniową (składającą się z poszczególnych szkoleń) powinno być traktowane jako jedna całość szacowana łącznie - będzie obiektywna możliwość zaplanowania takich szkoleń. Zamawiający powinien nabywać taką usługę szkoleniową co do zasady jako jedno zamówienie, jeśli ta usługa posiada podobne przeznaczenie oraz istnieje związek czasowy pomiędzy usługami wchodzącymi w skład planowanej usługi szkoleniowej. Taki związek zachodzi, gdy usługi szkoleniowe można określić wcześniej, tj. zaplanować ich zakres, a tym samym przewidzieć ich nabywanie w określonej perspektywie czasowej. W sytuacji, gdy zamawiający udziela zamówienia na szkolenia, powinien pogrupować je według kryterium podobnego przeznaczenia i ująć w planie (tożsamość czasowa). Szkolenia obejmujące taką samą lub podobna tematykę, przeprowadzane dla określonej grupy odbiorców, jeżeli są zaplanowane bądź obiektywnie możliwe jest objęcie ich planem na dzień jego przygotowania, należy traktować jako jedno zamówienie, którego wartość powinna zostać oszacowana łącznie (…)”

Pojęcie podobnych usług występuje w art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp.

Na podstawie art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki, w przypadku udzielenia, w okresie 3 lat od dnia udzielenia zamówienia podstawowego, dotychczasowemu wykonawcy usług lub robót budowlanych, zamówienia polegającego na powtórzeniu podobnych usług lub robót budowlanych, jeżeli takie zamówienie było przewidziane w ogłoszeniu o zamówieniu dla zamówienia podstawowego i jest zgodne z jego przedmiotem oraz całkowita wartość tego zamówienia została uwzględniona przy obliczaniu jego wartości. Na gruncie art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp warunkiem uznania usługi za usługę podobną jest wykazanie zgodności takiej usługi z przedmiotem zamówienia podstawowego. 

Na podstawie art. 214 ust. 1 pkt 7 ustawy Pzp zamawiający nie może udzielić zamówień podobnych na usługi, innych niż objęte i zgodne z zamówieniem podstawowym. Zamawiający może więc udzielić zamówień uzupełniających na usługi tylko w zakresie zamówienia podstawowego. 

 

Józef Edmund Nowicki