Unieważnienie postępowania na podstawie art. 255 pkt 3 ustawy Pzp po otwarciu ofert
Na podstawie art. 255 pkt 3 ustawy Pzp zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia, jeżeli cena lub koszt najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, chyba że zamawiający może zwiększyć tę kwotę do ceny lub kosztu najkorzystniejszej oferty. Celem art. 255 pkt 3 ustawy Pzp jest uniknięcie unieważnienia postępowania w sytuacji, gdy cena najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, a zamawiający posiada dodatkowe środki pieniężne na wykonanie zamówienia i może zwiększyć tę kwotę do ceny najkorzystniejszej oferty. Przesłankę unieważnienia postępowania na podstawie art. 255 pkt 3 ustawy Pzp odnieść należy do kwoty, jaką zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, udostępnionej najpóźniej przed otwarciem ofert, na stronie internetowej prowadzonego postępowania.
Z przepisu art. 255 pkt 3 ustawy Pzp wynika, że co do zasady unieważnienie postępowania na podstawie tego przepisu może nastąpić wtedy, gdy zamawiający przed unieważnieniem postępowania dokona wyboru najkorzystniejszej oferty („jeżeli cena lub koszt najkorzystniejszej oferty”).
Zamawiający może unieważnić postępowanie na podstawie art. 255 pkt 3 ustawy Pzp już po otwarciu ofert, jeżeli ceny wszystkich ofert przewyższają kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, a zamawiający nie będzie mógł zwiększyć tej kwotę do najniżej ceny. Takie postępowanie zamawiającego będzie dopuszczalne i racjonalnie uzasadnione, jeżeli ceny ofert nie będą obarczone żadną z omyłek, o których mowa w art. 223 ust. 2 ustawy Pzp, a także w przypadku, gdy np. wskutek poprawienia w ofertach oczywistych omyłek pisarskich lub oczywistych omyłek rachunkowych ceny wszystkich ofert nadal będą przewyższać kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, a zamawiający nie będzie mógł zwiększyć tej kwotę do najniżej ceny. W takim przypadku unieważnienie postępowania po wyborze najkorzystniejszej oferty będzie niecelowe. Zamawiający będzie musiał dokonać badania ofert, oceny ofert, a następnie kwalifikacji podmiotowej (np. w trybie przetargu nieograniczonego zbadać oferty, oceni c oferty, dokonać oceny JEDZ wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, a następnie przed wyborem najkorzystniejszej oferty wezwać wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona, do złożenia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 10 dni, aktualnych na dzień złożenia podmiotowych środków dowodowych), wiedząc, że i tak postępowanie zostanie unieważnione. Taki rozumowanie przepisu art. 255 pkt 3 ustawy Pzp prowadzi do rozwiązań niedorzecznych.
Uprawnienie zamawiającego do unieważnienia postępowania na podstawie art. 255 pkt 3 ustawy Pzp nie ma wymiaru absolutnego. Nie może być również sposobem na celowe uniknięcia udzielenia zamówienia wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy Pzp. Przed podjęciem decyzji o unieważnieniu postępowania na podstawie art. 255 pkt 3 ustawy Pzp zamawiający na podstawie analizy cen rynkowych oraz realnych możliwości zwiększenia kwoty, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, do ceny lub kosztu najkorzystniejszej oferty, powinien dokonać oceny skutków finansowych unieważnienia postępowania i udzielenia zamówienia w kolejnym postępowaniu, które dotyczy tego samego przedmiotu zamówienia.
Podkreślenia wymaga, że zamawiający będzie uprawniony do unieważnienia postępowania na podstawie art. 255 pkt 3 ustawy Pzp (także w przypadku, gdy ceny wszystkich ofert przewyższają kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia), gdy cena lub koszt najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, a zamawiający realnie nie będzie mógł zwiększyć tej kwoty do ceny lub kosztu najkorzystniejszej oferty. W wyroku z dnia 1 marca 2021 r., KIO 215/21, Krajowa Izba Odwoławcza uwzględniła odwołanie i nakazała zamawiającemu unieważnienie czynności unieważnienia postępowania, ponieważ zamawiający nie wykazał, że nie jest możliwe zwiększenie przez niego kwoty przeznaczonej na sfinansowanie realizacji zamówienia do ceny najkorzystniejszej oferty.
Gdy np. w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego zostały złożone trzy oferty z cenami przewyższającymi kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia (jeżeli zamawiający nie będzie mógł realnie zwiększyć tej kwoty do najniżej ceny) i czwarta oferta z ceną mniejszą niż kwota, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, ale nieopatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub gdy wykonawca, który złożył czwartą ofertę nie wniósł wadium (jeżeli zamawiający żądał wniesienia wadium).
W wyroku z dnia 13 marca 2018 r., KIO 391/18 Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że unieważnienie postępowania na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 4 Pzp2004 (aktualnie art. 255 pkt 3 ustawy Pzp) z pominięciem wyboru najkorzystniejszej oferty będzie dopuszczalne, gdy gdyby ceny wszystkich ofert przekraczały kwotę, jaką zamawiający zamierzał przeznaczyć na realizację przedmiotowego zamówienia.
Józef Edmund Nowicki
Dziękujemy za przeczytanie tego artykułu do końca. Czytaj portal wPrzetargach.pl na bieżąco.
Portal wPrzetargach.pl to kompendium wiedzy o zamówieniach publicznych.