Kiedy zamawiający może unieważnić postępowanie na podstawie art. 256 ustawy Pzp

Zgodnie z art. 90 ust. 3 ustawy Pzp, w przypadku gdy zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu istotnie zmieniają charakter zamówienia w porównaniu z pierwotnie określonym, w szczególności znacznie zmieniają zakres zamówienia, zamawiający unieważnia postępowania na podstawie art. 256 ustawy Pzp.

Zgodnie natomiast z art. 137 ust. 7 ustawy Pzp, w przypadku gdy zmiany treści SWZ prowadziłyby do istotnej zmiany charakteru zamówienia w porównaniu z pierwotnie określonym, w szczególności prowadziłyby do znacznej zmiany zakresu zamówienia, zamawiający unieważnia postępowanie na podstawie art. 256 ustawy Pzp.

Na podstawie art. 256 ustawy Pzp zamawiający może unieważnić postępowanie o udzielenie zamówienia odpowiednio przed upływem terminu do składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo przed upływem terminu składania ofert, jeżeli wystąpiły okoliczności powodujące, że dalsze prowadzenie postępowania jest nieuzasadnione.

Przepis art. 256 ustawy Pzp stanowi wdrożenie do ustawy Pzp motywu 81 dyrektywy klasycznej, zgodnie z którym zmiany w ogłoszeniu o zamówieniu „(…) nie powinny być na tyle istotne, by umożliwić dopuszczenie innych kandydatów niż kandydaci pierwotnie zakwalifikowani lub by zainteresować postępowaniem o udzielenie zamówienia dodatkowych uczestników. Taki przypadek wystąpiłby w sytuacji, gdy wprowadzane modyfikacje istotnie zmieniają charakter zamówienia lub umowy ramowej w porównaniu z charakterem pierwotnie określonym w dokumentach zamówienia (…)”.

Na gruncie art. 90 ust. 3 i art. 137 ust. 7 ustawy Pzp za zmianę treści ogłoszenia o zamówieniu lub SWZ istotnie zmieniającą charakter zamówienia w porównaniu z pierwotnie określonym, w szczególności znacznie zmieniającą zakres zamówienia należy uznać w szczególności dodanie nowych części zamówienia, zmianę przedmiotu zamówienia leasingu na sprzedaż lub najem długoterminowy. W takich przypadkach zamawiający będzie mógł unieważnić postępowanie o udzielenie zamówienia, a następnie wszcząć nowe postępowanie.

Warto zauważyć, że w formularzu ogłoszenia zmian lub dodatkowych informacji (załącznik XI do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/1986 z dnia 11 listopada 2015 r. ustanawiającym standardowe formularze do publikacji ogłoszeń w dziedzinie zamówień publicznych i uchylającym rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 842/2011) wyraźnie wskazuje się, że jeżeli „sprostowanie lub modyfikacja ogłoszeń prowadzi do znaczącej zmiany warunków konkurencji, konieczne jest przedłużenie początkowo przewidzianych terminów lub wszczęcie nowego postępowania”.

Przepis art. 256 ustawy Pzp nie może być „narzędziem” do nieuzasadnionego unieważnienia postępowania. Zgodnie bowiem z art. 256 ustawy Pzp zamawiający może unieważnić postępowanie o udzielenie zamówienia (…), jeżeli wystąpiły okoliczności powodujące, że dalsze prowadzenie postępowania jest nieuzasadnione.

O unieważnieniu postępowania o udzielenie zamówienia zamawiający zawiadamia równocześnie wykonawców, którzy złożyli oferty lub wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu lub zostali zaproszeni do negocjacji - podając uzasadnienie faktyczne i prawne (art. 260 ust. 1 ustawy Pzp).

Ponadto zamawiający udostępnia niezwłocznie informacje o unieważnieniu postępowania o udzielenie zamówienia, podając uzasadnienie faktyczne i prawne, również na stronie internetowej prowadzonego postępowania.

Celem przepisów art. 90 ust. 3 i art. 137 ust. 7 ustawy Pzp jest umożliwienie zamawiającym unieważnienia postępowania przed upływem terminu składania ofert, gdy zmiany warunków zamówienia istotnie zmieniają charakter zamówienia w porównaniu z pierwotnie określonym, w szczególności znacznie zmieniają zakres zamówienia (zmiany treści SWZ prowadziłyby do istotnej zmiany charakteru zamówienia w porównaniu z pierwotnie określonym, w szczególności prowadziłyby do znacznej zmiany zakresu zamówienia). Unieważnienie postępowania na podstawie art. 256 Pzp nie wymaga wykazania wystąpienia istotnej zmiany okoliczności powodującej, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć. Oznacza to, że okoliczności stanowiące podstawę unieważnienia postępowania na podstawie art. 256 Pzp mogą być przewidywalne.

Okolicznościami takimi mogą być:

wykonanie przedmiotu zamówienia w technologii innej i bardziej odpowiadającej potrzebom zamawiającego;
uzasadniona potrzeba dopuszczenia składania ofert częściowych w ramach jednego postępowania o udzielenie zamówienia, w przypadku gdy w postępowaniu zamawiający nie dopuścił składania ofert częściowych (niedopuszczenie podziału zamówienia na części będzie stanowić naruszenia zasady uczciwej konkurencji - utrudnianie w ubieganiu się o udzielenie zamówienia);
uzasadniona potrzeba udzielenia zamówienia w częściach, z których każda stanowi przedmiot odrębnego postępowania o udzielenie zamówienia;
wystąpienie „paraliżu” postępowania w przypadku dużej liczby uzasadnionych żądań zmiany treści SWZ wskutek wad w opisie przedmiotu zamówienia;
uzasadniona potrzeba zmiany sposobu wykonania zamówienia (z leasingu na najem długoterminowy);
znacząca zmiana zakresu zamówienia (przedmiotem postępowania jest remont budynku mieszkalnego, podczas gdy zamawiający zdecydował, że przedmiotem zamówienia będzie również przebudowa i nadbudowa tego budynku mieszkalnego).