Czy zamawiający może za wykonawcę skorygować kwotę podatku VAT podaną w ofercie?

Nie budzi wątpliwość, że aby dokonać poprawy oczywistej omyłki rachunkowej zamawiający powinien mieć wszelkie informacje umożliwiające jednoznaczne ustalenie faktu, że w sposób błędny przeprowadzono w ofercie działanie matematyczne, a prawidłowe obliczenia doprowadzą do ustalenia prawidłowej ceny oferty. Zamawiający jest zobowiązany dokonać korekty takich obliczeń i poinformować wykonawcę o tym fakcie. 

Wykonawca nie musi wyrazić zgody na poprawienie oczywistej omyłki rachunkowej.

Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 20 października 2011 r., III CZP 52/11 „określenie w ofercie ceny brutto z uwzględnieniem nieprawidłowej stawki podatku od towarów i usług stanowi błąd w obliczeniu ceny, jeżeli brak jest ustawowych przesłanek wystąpienia omyłki”.

Zgodnie natomiast z uchwałą Sądu Najwyższego z 20 października 2011 r., III CZP 53/11 „Jeżeli jednak zamawiający, opisując w SIWZ sposób obliczenia ceny, nie zawarł żadnych wskazań dotyczących stawki podatku VAT, wówczas oferta zawierająca stawkę niezgodną z obowiązującymi przepisami podlega odrzuceniu na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 6 Pzp.”

W postępowaniu stawka podatku VAT nie została przez Zamawiającego określona w Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, co oznacza, że obowiązek przyjęcia prawidłowej stawki podatku VAT i obliczenie wartości tego podatku spoczywał na wykonawcy. W konsekwencji w Formularzu ofertowym wykonawca miał obowiązek podać cenę jednostkową netto, wartość podatku VAT, cenę jednostkową brutto i wartość brutto.

Podana przez Odwołującego wartość podatku VAT w kwocie 71.460 zł nie stanowi wartości żadnej z obowiązujących stawek podatku VAT przewidzianej w ustawie, obliczonej od podanej przez wykonawcę w ofercie ceny netto, natomiast wartość podatku VAT obliczona wg stawki podstawowej, tj. 23% wynosi 92 197,80 zł. 

W tej sytuacji Zamawiający słusznie powziął wątpliwości co do prawidłowości obliczenia ceny oferty (brutto), czego wyrazem było wezwanie Odwołującego do wyjaśnień na podstawie art. 87 ust. 1 Pzp. Wątpliwości oznaczają natomiast, że jakakolwiek omyłka wystąpiła w ofercie Odwołującego, to nie była to omyłka oczywista, a tym bardziej rachunkowa. 

Zauważyć należy, że Odwołujący podnosił omyłkowe obliczenie wartości podatku VAT, a jednocześnie wyjaśnił na rozprawie, że wartość ta została obliczona od innej ceny jednostkowej netto, która pierwotnie była rozważana przez Odwołującego. Omyłka powyższa nie wynikła zatem z błędnie przeprowadzonego przez wykonawcę działania matematycznego, ale z niedochowania należytej staranności w obliczeniu ceny oferty, która powinna zgodnie z SIWZ uwzględniać wartość podatku VAT obliczoną przez wykonawcę według prawidłowej stawki podatkowej.

Wskazać dodatkowo należy, że przeprowadzone przez Odwołującego w ofercie działanie arytmetyczne do obliczenia ceny brutto jest wykonane prawidłowo, tj. cena netto + kwota VAT stanowi łącznie cenę brutto oferty.

Stwierdzić należy zatem, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi przesłanka oczywistości omyłki, gdyż na podstawie treści oferty nie można ustalić, w jaki sposób powstał omawiany błąd i dokładnie na czym ten błąd polega, a tym bardziej nie można stwierdzić w sposób oczywisty, że błędna wartość podatku VAT jest wynikiem nieprawidłowo przeprowadzonego działania matematycznego. 

Zamawiający nie miał podstaw, aby przyjąć za wykonawcę stawkę podatku VAT, obliczyć jego wartość do obliczenia ceny oferty. Fakt, że w wezwaniu do wyjaśnień Zamawiający przedstawił wartość podatku VAT obliczoną przy stawce podstawowej 23% nie oznacza, że czynności tej mógł dokonać za wykonawcę i skorygować wartości podane w ofercie Odwołującego. 

Zauważyć należy, że biorąc pod uwagę treść złożonej przez Odwołującego oferty, nie wynika z niej, jaką stawkę podatku VAT Odwołujący przyjął do obliczenia ceny oferty. 

Takie oświadczenie nie zostało wyrażone przez wykonawcę ani w sposób bezpośredni, np. poprzez podanie stawki (co nie było wymagane zgodnie z SIWZ), ani pośrednio - z wartości podatku VAT podanej w Formularzu ofertowym. Zamawiający podkreślił na rozprawie, że nie mógł poprawić oczywistej omyki rachunkowej, gdyż nie miał wiedzy, co składa się na elementy przedmiotu zamówienia, i w konsekwencji - jakie zostały przyjęte przez Odwołującego stawki podatku VAT do wyliczenia wartości tego podatku.

Oczywistym jest, że Zamawiający może samodzielnie ocenić, jaką stawkę podatku VAT należało przyjąć w ofercie na przedmiot zamówienia objęty częścią nr 2 zamówienia (zawsze możliwe jest przyjęcie stawki podstawowej, tj. 23%), ale nie ma żadnych podstaw, aby samodzielnie ustaloną stawkę zastosował w obliczeniu ceny oferty za wykonawcę. Uwzględnienie natomiast oświadczenia złożonego przez Odwołującego w ramach wyjaśnień (dodatkowe oświadczenie złożone po terminie składania ofert), dotyczącego prawidłowej stawki podatku VAT, której wartość należało podać w ofercie, stanowiłoby niedozwoloną zmianę treści złożonej oferty, o której mowa w art. 87 ust. 1 Pzp zdanie drugie.

Podsumowując Krajowa Izba Odwoławcza stwierdziła, że określenie w ofercie Odwołującego ceny brutto z uwzględnieniem wartości podatku VAT w wysokości nie odpowiadającej prawidłowej stawce tego podatku, stanowi błąd w obliczeniu ceny, przy czym brak jest przesłanek wystąpienia omyłki, możliwej do poprawienia w trybie art. 87 ust. 2 pkt 2 Pzp.

 

Wyrok z dnia 13 sierpnia 2020 r., KIO 1313/20
Źródło:  www.uzp.gov.pl