Na czym polega „oczywistość” oczywistej omyłki pisarskiej

Zgodnie z utrwaloną definicją oczywistej omyłki pisarskiej dotyczy ona takich błędów, które są łatwe do zauważenia, a „oczywistość” omyłki, rozumianej jako określona niedokładność, nasuwa się każdemu, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych badań czy też ustaleń. 

Może to być błąd pisarski, logiczny, przypadkowe przeoczenia lub inna niedokładność, która nasuwa się sama przez się każdemu, a przez dokonanie poprawki tej omyłki właściwy sens oświadczenia pozostaje bez zmian (zob. wyrok z dnia 26 listopada 2008 r., KIO/UZP 1326/08).

O oczywistej omyłce pisarskiej można mówić, gdy jest ona jednoznaczna dla każdego i każdy taką omyłkę powinien jednakowo poprawić. W wyroku z dnia 6 maja 2013 r., KIO 920/13 Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła, uwagę, że „Oczywista omyłka pisarska jest widoczna prima facie, rzuca się w oczy każdemu, stanowi w szczególności przypadkową niedokładność. Oczywistość takiej omyłki wyraża się również w tym, że jej usunięcie jest możliwe bez konieczności odwoływania się do innych dokumentów, gdyż istnieje jeden możliwy sposób jej poprawienia.” 

Jeżeli natomiast dochodzi do różnic w traktowaniu czegoś jako omyłki, to trudno mówić, że mamy do czynienia z oczywistą omyłką pisarską. Ze względu na cechę „oczywistości” omyłki pisarskiej („zamawiający poprawia w ofercie oczywiste omyłki pisarskie”), podstawą poprawienia takiej omyłki nie mogą być złożone przez wykonawcę wyjaśnienia. 

Pod pozorem sprostowania oczywistej omyłki nie można doprowadzić do wytworzenia nowej treści oświadczenia lub wprowadzić jakiejkolwiek zmiany, która wpłynie na zmianę treści oświadczenia woli. Artykuł 223 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp znajdzie zastosowanie w sytuacji, gdzie oczywistym, łatwym i obiektywnie możliwym do stwierdzenia jest nie tylko sam fakt popełnienia omyłki, ale również sposób jej poprawienia (wyrok z dnia 1 czerwca 2012 r., KIO 1012/12, z dnia 11 lipca 2008 r., KIO/UZP 654/08). Potwierdza to również wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2002 r., V Ca 1514/02, z którego wynika, że sprostowanie oczywistej omyłki nie może prowadzić do zmiany treści oferty, w szczególności nie może polegać na zmianie określonego w ofercie rozmiaru świadczenia oferenta lub ceny. 

W wyroku z dnia 9 maja 2014 r., KIO 841/14 zwrócono uwagę, że „Możliwość poprawy drobnych błędów nie ma bowiem charakteru nieograniczonego. Omyłka musi być jasna, oczywista, nie budząca jakichkolwiek wątpliwości, a ponadto musi wynikać z danych zawartych w samej ofercie bez jej uzupełniania. (…). Zamawiający nie jest uprawniony do domniemywania jaka jest rzeczywista treść złożonej oferty.”  Poprawienie oczywistej omyłki nie może prowadzić do wytworzenia nowej treści oświadczenia woli. Mimo że poprawienie oczywistej omyłki pisarskiej zawsze będzie skutkowało zmianą treści ofert, to należy pamiętać, że będzie tak jedynie w znaczeniu technicznym, nie zaś merytorycznym (zob. wyrok z dnia 30 września 2014 r., KIO 1891/14). 

W wyroku z dnia 13 czerwca 2014 r., KIO 1108/14, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że w zakresie tego pojęcia mieszczą się tylko takiego rodzaju niedokładności, które widoczne są dla każdego, bez przeprowadzania jakiejkolwiek dodatkowej dogłębnej analizy. Oznacza to, że ich poprawienie nie wywołuje zmiany merytorycznej treści oświadczenia woli wykonawcy. Oczywista omyłka pisarska jest wynikiem przeoczenia lub innej wady procesu myślowo-redakcyjnego. Poprawienie oczywistej omyłki nie może prowadzić do wytworzenia nowej treści oświadczenia woli. 

W wyroku z dnia 8 kwietnia 2016 r., KIO 431/16 Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że oczywista omyłka pisarska musi mieć charakter proceduralno-techniczny, a nie merytoryczny. Jej poprawienie nie może w konsekwencji prowadzić pod pozorem sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej do wytworzenia nowej treści oświadczenia woli. Poprawienie oczywistej omyłki rachunkowej nie może prowadzić do wytworzenia nowej treści oświadczenia woli.

Oczywistą omyłkę może poprawić zamawiający samodzielnie, tj. bez ingerencji i wyjaśnienia ze strony wykonawcy, w przeciwieństwie do błędu popełnionego w wyniku zamierzonego i świadomego działania wykonawcy (zob. wyrok z dnia 13 października 2014 r., KIO 2025/14).

Niemożliwe jest zatem zwrócenie się do wykonawcy na podstawie art. 223 ust. 1 ustawy Pzp o wyjaśnienie treści jego oferty, tj. jaką cenę rzeczywiście chciał zaoferować wykonawca.
 

 Józef Edmund Nowicki