Czy przepisy ustawy COVID wyłączają stosowanie przepisów Pzp w zakresie podziału zamówienia na części?

Zasadność dzielenia zamówień na części powinna odzwierciedlać aspekt zwiększania konkurencji na rynku danych usług czy dostaw. 

W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej potwierdził się zarzut naruszenia art. 29 ust. 1 i 2 w zw. z art. 36aa ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy Pzp poprzez dokonanie przez Zamawiającego podziału zamówienia w sposób nieuzasadniony specyfikacją zamówienia. Kwestię dotyczącą możliwości podziału zamówienia na części, ustawodawca pozostawił do wyłącznej dyspozycji zamawiającego (art. 36aa ust. 1 ustawy Pzp). Jednakże decyzja ta, mająca istotne znaczenie dla biegu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, w tym w szczególności na umożliwienie udziału w postępowaniu szerszemu gronu podmiotów, specjalizujących się w danym przedmiocie zamówienia, nie może pozostawać o tyle subiektywna, o ile zamawiający bez głębszej refleksji nie uwzględni faktycznych okoliczności uniemożliwiających mu prawidłowe podzielenie zamówienia na części bądź też celowo nie dokonuje podziału zamówienia na części, kierując się bliżej nieuzasadnionym interesem własnym. 

Zamawiający, podejmując decyzję o przeprowadzeniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, ma bowiem obowiązek zbadać, czy przedmiot zamówienia jest podzielny, czy podział zamówienia na części znajduje swoje racjonalne uzasadnienie i czy podział zamówienia przyniesie lub może przynieść wymierne korzyści finansowe. Decyzja zamawiającego musi uwzględniać sytuację podmiotową wykonawców, tj. zamawiający zobowiązany jest zbadać, czy jego decyzja nie naruszy zasad wyrażonych w przepisie art. 7 ust. 1 ustawy Pzp tj. zasady konkurencyjności i zasady równego traktowania wykonawców. Swoboda zatem zamawiającego o podziale zamówienia na części jest ograniczona zasadą uczciwej konkurencji. Należy zatem badać czy w konkretnych okolicznościach decyzja co do podziału zamówienia, co do ilości części nie naruszy konkurencji poprzez ograniczenie możliwości ubiegania się o nie.

Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że zasadność dzielenia zamówień na części powinna odzwierciedlać aspekt zwiększania konkurencji na rynku danych usług czy dostaw. Umożliwienie wykonawcom składania ofert częściowych jest jednym z podstawowych instrumentów prawnych, mającym przeciwdziałać nadmiernej agregacji zamówień, ma sprzyjać dywersyfikacji, a tym samym minimalizowaniu ryzyka występowania na rynku zamówień publicznych patologicznych sytuacji, w których możliwość złożenia oferty na realizację zamówienia ograniczona jest do jednego lub do wąskiego grona wykonawców. Takie sytuacje stanowią niewątpliwie naruszenie zasady konkurencyjności i równego traktowania wykonawców. Należy zauważyć, że jednym z głównych celów dyrektyw klasycznej z zakresu zamówień publicznych jest zwiększenie udziału sektora małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) w rynku zamówień publicznych. Działanie takie powinno zaowocować również zwiększeniem konkurencji między wykonawcami.

W motywie 78 preambuły do dyrektywy klasycznej wskazano przykładowe główne przyczyny decyzji instytucji zamawiającej co do braku podziału zamówienia na część tj.: instytucja zamawiająca mogłaby stwierdzić, że taki podział groziłby ograniczeniem konkurencji albo nadmiernymi trudnościami technicznymi lub nadmiernymi kosztami wykonania zamówienia, lub też potrzeba skoordynowania działań różnych wykonawców realizujących poszczególne części zamówienia mogłaby poważnie zagrozić właściwemu wykonaniu zamówienia. Należy zauważyć, że ustawodawca europejski za okoliczność uzasadniającą rezygnację z podziału na części uznał jedynie nadmierne trudności, czy koszty oraz brak koordynacji, skutkujący poważną groźbą nieprawidłowej realizacji zamówienia.

W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej, o ile art. 36aa ustawy Pzp nie statuuje obowiązku podziału zamówienia na części przez zmawiających, to przepis ten winien być interpretowany łącznie z art. 7 ust. 1 ustawy Pzp w celu zbadania czy podział zamówienia na części dokonany przez zamawiającego nie narusza zasad postępowania przetargowego wyrażonych w przywołanym przepisie ustawy. Jeśli zamawiający nie wykazał, aby przyjęty przez niego podział zamówienia nie stał w sprzeczności z art. 7 ust. 1 ustawy Pzp, to wówczas zasadne jest, w ocenie Izby, przyjęcie, iż takie działanie zamawiającego narusza podstawowe zasady postępowania i winno skutkować nakazaniem podziału zamówienia tak, aby zapewnić wydatkowanie środków publicznych na zasadach konkurencyjnych i z poszanowaniem zasady uczuciowej konkurencji i równego traktowania wykonawców, w tym możliwości udziału w postępowaniu małych i średnich przedsiębiorstw.

Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że każdy podział zamówienia na części musi być zgodny z przepisami ustawy Pzp. Nie chodzi bowiem o dokonanie jakiegokolwiek podziału zamówienia w celu formalnego spełnienia wymagań określonych w ustawie Pzp, ale o taki podział zamówienia, który realizuje zasady postępowania przetargowego określone w art. 7 ust. 1 ustawy Pzp. Krajowa Izba Odwoławcza uznała również, że przepis art. 15 vb ustawy COVID nie wyłącza stosowania przepisów ustawy w zakresie zasad podziału zamówienia na części, a tym bardziej stosowania art. 7 ust. 1 ustawy Pzp. 

Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła również uwagę, że Zamawiający podejmuje decyzję o sposobie podziału zamówienia na części w zależności od swoich potrzeb, jednakże w każdym przypadku swoboda Zamawiającego jest ograniczona zasadą zachowania uczciwej konkurencji. Zamawiający jest zobowiązany badać, czy w konkretnych okolicznościach decyzja co do określonego podziału zamówienia na części nie naruszy konkurencji poprzez ograniczenie możliwości ubiegania się o zamówienia wykonawcom posiadającym odpowiednie doświadczenie i wiedzę w zakresie objętym przedmiotem zamówienia. 

Wyrok z dnia 1 października 2020 r., KIO 2223/20
Źródło: www.uzp.gov.pl