Rażąco niska cena - art. 90 ust. 1 i 1a

Orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej

Wyrok z dnia 2 lutego 2016 r., KIO 66/16; KIO 69/16; KIO 73/16

Wykonawca nie ma obowiązku kalkulacji każdego jednego elementu składowego wyceny oferty na poziomie rentowności

Izba podziela poglądy wyrażone w wyroku KIO z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt: KIO 219/14, Sygn. akt: KIO 221/14, że „Wykonawca nie ma obowiązku kalkulacji każdego jednego elementu składowego wyceny oferty na poziomie rentowności. Cena całkowita oferty ma bowiem być skalkulowana w ten sposób, aby pokryć koszty wykonanych prac oraz przynieść wykonawcy zysk, dla osiągnięcia którego złożył ofertę i podjął się realizacji zadania. Rażąco niska cena odnoszona jest, jak wynika z treści przepisów art. 89 ust. 1 pkt 4 p.z.p. i art. 90 ust. 3 p.z.p. do przedmiotu zamówienia, a nie wybranego elementu zamówienia (,..). Kalkulacja jednostkowych elementów, czy określonej części oferty - gdyby nawet hipotetycznie założyć, iż odbiegałaby od cen rynkowych, i była zaniżona w stosunku do kosztów jej świadczenia, nie mogłaby świadczyć o rażąco niskiej cenie całej oferty. Kalkulacja własna ceny jest bowiem prawem wykonawcy. W ramach tego prawa wykonawca na potrzeby każdego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego może przyjąć swoją strategię budowy ceny. Brak, zatem jest podstaw do narzucenia wykonawcy obowiązku osiągnięcia zysku w każdym "z elementów ceny". (wyrok KIO z dnia 27 lipca 2009 r. KIO/UZP 878/09).

Stosownie do poglądów, wynikających z wyroków Krajowej Izby Odwoławczej oraz orzecznictwa Sądów Okręgowych np. postanowienia Sądu Okręgowego w P. II Ca 2194/2005, w którym Sąd ten stwierdził, iż „oceniając tylko ten jeden element oferty, zamawiający nie mógł odrzucić oferty odwołującego, bowiem art. 89 ust. 1 pkt 4 P.z.p. stanowi o rażąco niskiej cenie w stosunku do przedmiotu zamówienia, a nie zaś rażąco niskiej cenie pewnej części oferty.” W wyroku z dnia 24 marca 2005 r. II Ca 425/2004 Sądu Okręgowego w Lublinie uznającego również, że „ocena oferty-przedstawienia rażąco niskiej ceny, powinna być odnoszona do całości ceny zaproponowanej przez wykonawcę.”.

Wyrok z dnia 3 grudnia 2015 r., KIO 2553/15

Jak najbardziej aktualna i wymagająca podkreślenia, jest wyrażona w powoływanym wyżej orzecznictwie teza o wymaganej staranności wykonawcy w składaniu wyjaśnień, o których mowa w art. 90 Pzp, a tym samym ryzyku jakie ponosi w przypadku uznania, iż są to wyjaśnienia niewystarczające do wykazania legalnego charakteru jego ceny

W ramach postępowania odwoławczego oceniana jest prawidłowość czynności Zamawiającego. Zamawiający dokonuje czynności oceny zaoferowanej w postępowaniu przez wykonawcę ceny w oparciu o dostępne mu informacje, które uzyskuje w wyniku przedstawienia przez wezwanego wykonawcę wyjaśnień - temu służy procedura wyjaśnienia opisana w art. 90 ustawy. Wykonawca winien podać Zamawiającemu wszystkie informacje dotyczące kalkulacji zaoferowanej ceny, w tym informacje dotyczące sposobu kalkulacji ceny oferty, uwarunkowania w jakich dokonywał tej kalkulacji, szczególne przesłanki warunkujące przyjęty sposób kalkulacji i inne istotne elementy mające wpływ na wysokość zaoferowanej ceny a dowodzące możliwości zaoferowania cen obniżonej w stosunku do wartości zamówienia.

Wyjaśnienia wykonawcy - informacje jakie przedstawił wykonawca - powinny umożliwienie Zamawiającemu podjęcie decyzji, co do przyjęcia bądź odrzucenia oferty. Podkreślenia wymaga, że Zamawiający informacje dotyczące indywidualnych elementów kalkulacji danej ceny jak również okoliczności, które wpływają na daną kalkulację uzyskuje od danego wykonawcy w wyniku wezwania do złożenia wyjaśnień w określonym przez Zamawiającego terminie. Tym samym wykonawca składający wyjaśnienia Zamawiającemu, już w ramach swoich wyjaśnień winien wskazać na te okoliczności, które stanowiły podstawę dokonanej wyceny, bowiem na wykonawcy ciąży obowiązek (art. 90 ust. 2 ustawy) wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny.

Izba podziela stanowisko wyrażone w wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 26 marca 2015 roku, sygn. akt 499/15 gdzie wskazano: „Izba natomiast może ocenić i stwierdzić w takim przypadku jedynie czy wyjaśnienia w tym przedmiocie były wystarczające, a ich ocena dokonana przez zamawiającego prawidłowa. Przynajmniej na takim założeniu opiera się dominujące w orzecznictwie sądów okręgowych i KIO, słuszne stanowisko w sprawie konieczności odrzucenia oferty, w przypadku gdy złożone wyjaśnienia cenowe były zbyt niekonkretne, lakoniczne i generalnie nie wykazywały możliwości zaoferowania przez danego wykonawcę ceny tak niskiej. Z tego względu pomijano uzupełnienia wyjaśnień dokonywane w postępowaniu odwoławczym. Jak bowiem wskazał Sąd Okręgowy w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. X Ga 127/08: "Wobec wykształconej w orzecznictwie zasady odrzucania ofert wykonawców, którzy złożyli niepełne albo niedostateczne wyjaśnienia w trybie art. 90 ust. 1 p.z.p. powtórne umożliwianie jednemu z wykonawców dokonywania tej czynności z pewnością naruszyłoby zasadę uczciwej konkurencji". Również w wyroku Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 3 czerwca 2014 r. (sygn. akt KIO 893/14) wskazano: "iż kwestia, czy w danej ofercie mamy do czynienia z ceną rażąco niską, czy też nie, powinna być rozstrzygnięta w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, które stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy pzp prowadzone jest przez zamawiającego. Jednocześnie warunkiem koniecznym jest dokonanie przez zamawiającego prawidłowej oceny wyjaśnień wykonawcy w toku prowadzonej procedury, o której mowa w art. 90 ustawy pzp." Natomiast w wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 30 lipca 2014 r. (sygn. akt XXIII Ga 1293/14), wydanym w wyniku skargi na ww. wyrok Izby, pokreślono znaczenie staranności wykonawcy w składaniu wyjaśnień, o których mowa w art. 90 ustawy, a także wskazano na konieczność uznania, iż cena ofertowa jest ceną rażąco niską, w przypadku braku przedstawienia przez wykonawcę takich wyjaśnień, które wykażą, że oferowana przezeń cena rażąco niska nie jest. Powyższe tezy dotyczące wymaganej zawartości i „jakości” wyjaśnień składanych Zamawiającemu zostały sformułowane przez orzecznictwo jeszcze na gruncie uprzednio obowiązujących przepisów. W obecnym stanie prawnym ustawodawca właściwie przesądził ich słuszność, wprost wskazując w art. 90 ust. 2, że to wykonawca powinien udowodnić Zamawiającemu, iż jego cena nie jest rażąco niska, i udowodnić to na etapie postępowania o udzielenie zamówienia. Tym samym jak najbardziej aktualna i wymagająca podkreślenia, jest wyrażona w powoływanym wyżej orzecznictwie teza o wymaganej staranności wykonawcy w składaniu wyjaśnień, o których mowa w art. 90 ustawy, a tym samym ryzyku jakie ponosi w przypadku uznania, iż są to wyjaśnienia niewystarczające do wykazania legalnego charakteru jego ceny.

Na marginesie można jeszcze dodać, iż trudno generalnie dekretować optymalny i powinny kształt czy sposób dowodzenia okoliczności związanych z kalkulacją ceny dokonanej przez wykonawcę i sposobu prezentowania okoliczności umożliwiających mu jej zaoferowanie. W szczególności w zależności od indywidualnych okoliczności sprawy, zwłaszcza w związku z rodzajem podawanych informacji, będzie można ocenić i przyjąć konieczny sposób i stopień uwiarygodnienia podawanych danych. Nie można więc z góry przesądzić czy w danym przypadku konieczne było przedstawianie wraz z wyjaśnieniami stosownych dowodów czy też wystarczające było tylko podanie i powołanie określonych informacji. Można natomiast sformułować jeden generalny postulat, który przy ocenie wyjaśnień wykonawców powinien być bezwzględnie egzekwowany - wyjaśnienia powinny być konkretne, jasne, spójne i adekwatne do danego przedmiotu zamówienia.

Izba, mając na uwadze wstępną część uzasadnienia wyroku odnoszącą się do możliwości żądania wyjaśnień nie tylko całkowitej (łącznej) ceny oferty ale jak w tym przypadku ceny za realizację konkretnego zadania, podziela stanowisko Zamawiającego przedstawione w piśmie procesowym jak również wskazane w piśmie z dnia 17 listopada 2015 roku Zawiadomienie o wyborze najkorzystniejszej oferty / wykonawcy, którego oferta została odrzucona. Charakter prowadzonego postępowania, ocena w zakresie kryteriów oceny ofert w poszczególnych zadaniach prowadzi do wniosku, ze Zamawiający nie tylko mógł ale był obowiązany w tym przypadku do wezwania wykonawcy do złożenia wyjaśnień.

Odwołujący nie wykazał realności realizacji zamówienia za kwotę 1,23 zł brutto w zadaniu nr 2 - przebudowa instalacji linii sortowniczej, w które to zadanie wchodzi uzupełnienie linii sortowniczej o dwa przenośników w celu możliwości wyodrębnienia frakcji biodegradowalnych zgodnie z wymaganiami dokumentacji. Wyjaśnienia Odwołującego były ogólnikowe, odnoszące się między innymi nie do zaoferowanej ceny ale innych argumentów leżących u podstaw takiego skalkulowania ceny w zakresie zadania 2, jednocześnie Odwołujący zastrzegł niejawność tych dokumentów. Odwołujący wskazując na ofertę podwykonawcy (dowód nr 5) w żaden sposób nie wykazał, że Zamawiający dokonał nieprawidłowej oceny poczynionych przez niego wyjaśnień; dowód ten jedynie potwierdza, że Odwołujący uzyskał od podwykonawcy daną ofertę.

Wyrok z dnia 24 czerwca 2015 r., KIO 858/15

Fakt wyboru oferty tańszej od oferty odwołującego nie powoduje, że automatycznie należy przyjąć, że oferta odwołującego nie może być ceną rażąco niską

W wyroku z dnia 24 czerwca 2015 r., KIO 858/15, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że art. 90 ust. 1 Pzp „nie przesądza o tym, że cena oferty nie jest rażąco niska jeżeli nie jest niższa o 30% od średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert. Przepis art. 90 ust. 1 ustawy nie rodzi automatyzmu po stronie zamawiającego i nie powoduje, że zamawiający ma zakaz, czy obowiązek odrzucenia oferty wykonawcy bez umożliwienia mu złożenia wyjaśnień. W przepisie tym ustawodawca wskazał, że zamawiający ma obowiązek wezwać wykonawcę do złożenia wyjaśnień zawsze wtedy, gdy cena oferty wydaje się zamawiającemu rażąco niska w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzi wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia. Jako przykład, kiedy cena powinna budzić wątpliwości zamawiającego, ustawodawca podał dwie sytuacje: a) gdy jest niższa o 30% od wartości zamówienia lub b) gdy cena jest niższa o 30% od średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert.

W tych dwóch wypadkach zamawiający ma obowiązek wezwać wykonawców, ale mogą istnieć też takie sytuacje uzasadnione specyfiką zamówienia, że wątpliwości powinny u zamawiającego budzić również ceny wyższe niż 30% od wartości szacunkowej czy średniej arytmetycznej ofert, wówczas również zamawiający ma obowiązek wezwać wykonawcę do wyjaśnień. Natomiast w żadnym przepisie ustawy ustawodawca nie zawarł regulacji nakazującej odrzucić z postępowania wykonawcę, którego cena spełnia tak przesłankę ceny niższej o 30% od wartości zamówienia lub jak i od średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert. Brak jest także ustawowego rozwiązania zakazującego odrzucić ofertę wykonawcy w sytuacji, gdy tylko jeden z przypadków podanych w art. 90 ust. 1 ustawy się ziścił. Zatem nie ma racji odwołujący wskazując, że jego oferta nie zasługuje na odrzucenie, to nie jest niższa o 30% od średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert. W przypadku ziszczenia się któregokolwiek ze zdarzeń wskazanych w art. 90 ust. 1 ustawy decydujące dla czynności zamawiającego związanych z badaniem oferty będą złożone przez wykonawcę wyjaśnienia. Zgodnie z ust. 2 art. 90 ustawy obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, spoczywa na wykonawcy, zaś w myśl ust. 3 tegoż przepisu zamawiający odrzuca ofertę wykonawcy, który nie złożył wyjaśnień lub jeżeli dokonana ocena wyjaśnień wraz z dostarczonymi dowodami potwierdza, że oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia.

Zatem nie jest wykluczone powoływanie się przez wykonawcę na fakt przeszacowania przez zamawiającego wartości szacunkowej zamówienia, w oparciu o pozostałe złożone przez wykonawców oferty, ale taka argumentacja powinna znaleźć się w wyjaśnieniach składanych zamawiającemu i być udowodniona. Odwołujący w swoich wyjaśnieniach tego przeszacowania nie udowodnił. Nie udowodnił także, ani w wyjaśnieniach, ani dowodami przeprowadzonymi na rozprawie, że miał podstawy do zaoferowania ceny na poziomie wynikającym z oferty. Przeprowadzone przez niego dowody, albo wprost potwierdzając, ze cena jego oferty jest ceną rażąco niską - opinie biegłego, albo dotyczą elementów skalkulowanych drożej niż przyjął to biegły, a co do studni także zamawiający.

Zgodnie z art. 190 ust. 1a ustawy ciężar dowodu, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, spoczywa na wykonawcy, który ją złożył, jeżeli jest stroną albo uczestnikiem postępowania odwoławczego.

W niniejszej sprawie dowody powołane przez odwołującego nie wykazały, że oferta odwołującego nie zawiera rażąco niskiej ceny. Dowody z opinii biegłego potwierdził, że cena jest ceną rażąco niską. Jednocześnie załączone przez odwołującego do pisma z dnia 11 czerwca 2015 r. oferty i polisy ubezpieczeniowe oraz wykaz posiadanego sprzętu nie dowiodły, że odwołujący mógł zaniżyć koszty realizacji przedmiotowego zamówienia poniżej cen minimalnych wynikających z Se. za II kwartał 2015 r. tj. o więcej niż 218 tys. złotych.

Biorąc powyższe pod uwagę Izba stwierdziła, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego zarzut był nieuzasadniony i zamawiającemu nie można przypisać naruszenia art. 90 ust. 1, 2 i 3 ustawy.

Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła również uwagę, że „fakt wyboru oferty tańszej od oferty odwołującego nie powoduje, że automatycznie należy przyjąć, że oferta odwołującego nie może być ceną rażąco niską. Dany wykonawca oferujący niższą cenę może bowiem posiadać szczególnie oszczędne metody wykonania zamówienia, przyjęte rozwiązania techniczne, szczególnie sprzyjające warunki do wykonywania zamówienia, które wykazał na etapie wyjaśnień zamawiającemu i udowodnił, a które nie są dostępne innym wykonawcom oferującym zbliżone, choć zaniżone ceny. Izba zwraca uwagę, ze przedmiotem rozważań Izby nie był charakter ceny innych ofert zaoferowanych w niniejszym postępowaniu, gdyż nie mieścił się on w granicach podniesionych zarzutów - art. 192 ust. 7 ustawy.”.

Wyrok z dnia 4 maja 2016 r., KIO 586/16

Użycie w art. 90 ust. 1 Pzp spójnika „lub” oznacza, że wystarczy aby zaszła jedna przesłanka, żeby zamawiający był zobligowany do wszczęcia procedury wyjaśniania elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny oraz powtórne wezwanie do wyjaśnień

Zaniechanie ponownego wezwania wykonawcy S. do złożenia wyjaśnień Odrzucenie oferty wykonawcy S. powstało wskutek błędnej interpretacji wyjaśnień udzielonych przez odwołującego. Odrzucenie oferty z powodu rażąco niskiej ceny powinno być pozbawione automatyzmu. Zamawiający powinien wszechstronnie rozważyć okoliczności wskazania niższej ceny, a także dokładnie przeanalizować ofertę wykonawcy S. i złożone wyjaśnienia. Już sam fakt, że cena odwołującego jest zbliżona do cen pozostałych wykonawców powinien zwrócić uwagę zamawiającego i doprowadzić do konkluzji, że jest to cena realna. Zamawiający w Zapytaniu wskazał tylko cenę globalną oferty wykonawcy S.. Wyjaśnienia odwołującego w zakresie ceny były kompleksowe, w pełni uzasadniające wysokość oferowanej stawki.

W wypadku, kiedy zamawiający miał wątpliwości do znaczenia wyjaśnień wykonawcy S. (objawiające się w szczególności w tym, że zamawiający przyjął, że odwołujący chce realizować usługę opróżniania wyłącznie za pomocą jednego pracownika), to powinien skierować kolejne zapytanie do odwołującego, z żądaniem wyjaśnień elementów niezrozumiałych dla zamawiającego. Zaniechania zamawiającego w tym zakresie doprowadziły do bezprawnego odrzucenia oferty wykonawcy S.

Nad problematyką ponownego wzywania w zakresie rażąco niskiej ceny pochylił się także Urząd Zamówień Publicznych w Informatorze Urzędu Zamówień Publicznych z listopada 2013 r. Urząd wskazał, że uwzględniając normę art. 55 ust. 2 dyrektywy klasycznej w szczególności użyty w niej zwrot "konsultacje", uznać należy, że działania zamawiającego zmierzające do wyjaśnienia "rażąco niskiej ceny" nie mogą się ograniczać się do jednorazowej czynności tj. jednokrotnego wezwania wykonawcy do złożenia wyjaśnień w przypadku, gdy okoliczności przedstawione w już złożonych wyjaśnieniach wymagają w ocenie zamawiającego dalszego usuwania powstałych wątpliwości. Podobnie na gruncie polskich regulacji wypowiedział się Sąd Okręgowy w W. w wyroku z 5 lipca 2007 r. (sygn. akt V Ca 2214/06), w którym stwierdził, że dla zakwalifikowania oferty do dalszego postępowania nie jest wystarczające złożenie jakichkolwiek wyjaśnień, lecz wyjaśnień odpowiednio umotywowanych przekonujących, że zaproponowana cena nie zawiera rażąco niskiej ceny, Tym samym, z literalnej wykładni powyższych przepisów wynika, że zamawiający dla rzeczywistej weryfikacji oferty wykonawcy w kontekście rażąco niskiej ceny w stosunku do przedmiotu zamówienia nie może poprzestać na jednokrotnym wezwaniu wykonawcy w trybie art. 90 ust. 1 P.z.p., jeżeli nadal ma wątpliwości w przedmiotowym zakresie, pomimo złożonych przez tego wykonawcę wyjaśnień.

Powyższe stanowisko znajduje swoje potwierdzenie także w świetle celowościowej wykładni powyższych przepisów. Celem art. 90 P.z.p. jak i art. 55 dyrektywy klasycznej jest wyeliminowanie z postępowania ofert tych wykonawców, którzy proponują realizację przedmiotu zamówienia na warunkach niemożliwych do spełnienia, nierealnych, nierzeczywistych. Uwzględniając konieczność ochrony szeroko definiowanego interesu publicznego, jak i ochrony naczelnej zasady systemu zamówień publicznych - zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, niedopuszczalne jest powierzenie wykonania zamówienia wykonawcy, który nie zrealizuje przedmiotu zamówienia w sposób zgodny z treścią złożonej oferty. Możliwość kilkukrotnego wzywania wykonawcy do złożenia wyjaśnień w trybie art. 90 ust. 1 P.z.p., została również potwierdzona przez Sąd Okręgowy w O., który w wyroku z 9 grudnia 2010 r. (sygn. akt V Ga 122/10), jednoznacznie wskazał, że brak jest przeszkód do ponownego wzywania wykonawcy do złożenia wyjaśnień, jeżeli pierwotne wyjaśnienia nie rozwiały wątpliwości zamawiającego związanych z "rażąco niską ceną". W celu podjęcia decyzji o braku bądź istnieniu podstaw do odrzucenia oferty wykonawcy z powodu rażąco niskiej ceny, zamawiający powinien umożliwić wykonawcy wyjaśnienie wszystkich wątpliwości, jakie zrodziły się u zamawiającego w związku z ceną zaproponowaną przez wykonawcę, a także ze złożonymi przez wykonawcę wyjaśnieniami. Celem przepisu nakładającego obowiązek żądania wyjaśnień jest ochrona wykonawcy przed arbitralnością decyzji podejmowanych przez zamawiającego. Stąd też, zamawiający mając nadal, po złożeniu przez wykonawcę wyjaśnień, wątpliwości do okoliczności uzasadniających zaoferowaną przez wykonawcę cenę, może żądać od wykonawcy dalszych wyjaśnień. Jest to szczególnie uzasadnione w sytuacji, gdy zamawiający nie wyspecyfikował zakresu oczekiwanych informacji w pierwszym kierowanym do wykonawcy wystąpieniu, bądź w sytuacji, gdy nowe wątpliwości wyniknęły na tle treści już złożonych wyjaśnień.

W świetle ww. orzeczeń jasnym jest, że skoro zamawiający powziął wątpliwość do znaczenia udzielonych wyjaśnień, powinien wezwać wykonawcę S. do ich doprecyzowania. Wyjaśnienia odwołującego zawierały bowiem wszelkie niezbędne elementy do ich przyjęcia. Odrzucenie oferty nastąpiło więc nie wskutek niewystarczających wyjaśnień, czy też błędów zawartych w wyjaśnieniach, lecz niewłaściwej interpretacji zamawiającego. Podkreślenia wymaga, że nie jest obowiązkiem składającego wyjaśnienia antycypowanie wszelkich wątpliwości zamawiającego. Zwłaszcza w wypadku, gdy jak w tej sytuacji, zamawiający nie kwestionuje żadnego z elementów oferty, a raczej jej ogół, wyjaśnienia składane są niejako "w ciemno". Zamawiający zarzucił w piśmie z 8 kwietnia 2016 r., że wykonawca powołuje się na posiadanie własnego warsztatu dla pojazdów, korzystanie ze zniżek na zakup materiałów eksploatacyjnych, korzystanie z preferencyjnych cen i zniżek w hurtowniach i u producentów, nie przedstawiając żadnego dowodu w tym zakresie. Ponownie powtórzyć trzeba, że jeżeli u zamawiającego zrodziły się wątpliwości czy wykonawca S. w istocie posiada wyjątkowo korzystne warunki handlowe, to zamawiający powinien wezwać do uzupełnienia dowodów w tym zakresie. Ciężar dowodowy, który konstytuuje art. 90 ust. 2 P.z.p., nie oznacza bowiem, że odwołujący obowiązany jest przedstawić dowód na każde ze swoich twierdzeń. W szczególności, nie jest on obowiązany wykazywać ceny kosztów marginalnych, nie mających znaczenia dla oferty. Powodowałoby to nadmierne i niczym nieuzasadnione obciążenie wykonawców. Wykonawca S. w składanych wyjaśnieniach załączył umowy z pracownikami, a także udowodnił ponoszone koszty paliwa. To te dwie pozycje stanowią podstawowe koszty dla wykonania zamówienia, Jeżeli zamawiający uznał, że niezbędne jest też złożenie pozostałych umów i rachunków, powinien był dodatkowo wezwać odwołującego do uzupełnienia wyjaśnień w tym zakresie.

(…)

Izba stwierdza, że zgodnie z treścią art. 90 ust. 1 P.z.p. zamawiający ma obowiązek wyjaśnić kwestię wysokości zaoferowanej ceny gdy cena ofertowa będzie niższa o 30%

1) od wartości zamówienia lub

2) średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert.

Ze względu na użycie przez ustawodawcę w tym wyrażeniu spójnika „lub” wyrażenie to musi być traktowane jako alternatywa nierozłączna, a więc wystarczy aby zaszła jedna przesłanka, żeby zamawiający był zobligowany do wszczęcia procedury wyjaśniania elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny.

Teksty i sygnatury orzeczeń Krajowej Izby Odwoławczej pochodzą z bazy orzeczeń Krajowej Izby Odwoławczej dostępnej na stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznych