Czy wynagrodzenie ryczałtowe może usprawiedliwiać niski poziom ceny oferty

Krajowa Izba Odwołacza uznała za zasadny zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 90 ust. 3 Pzp2004 (aktualnie art. 224 ust. 1 i 6 oraz art. 226 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp), poprzez zaniechanie odrzucenia oferty złożonej przez Przedsiębiorstwo (...), który nie wykazał, że zaoferowana cena nie jest rażąco niska, a tym samym złożone wyjaśnienia uzasadniają uznanie, że cena tej oferty jest ceną rażąco niską.

W postępowaniu zostało złożonych 6 ofert, w tym 3 oferty zawierające cenę odbiegającą o ponadto 30 % od wartości zamówienia, w tym oferta Przystępującego i Odwołującego. Powyższe trzy oferty podlegały wyjaśnieniu w trybie art. 90 ust. 1a Pzp2004 w zakresie elementów oferty mających wpływ na wysokość zaoferowanej ceny, w celu umożliwienia wykonawcom wykazania, że cena oferty nie jest rażąco niska.

Oferta złożona przez Przystępującego, według wyjaśnień Zamawiającego, była niższa o 40,47 % od wartości zamówienia oszacowanej przez Zamawiającego i o 44,7 % od średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert. Zamawiający skierował do wykonawcy Przedsiębiorstwo (...) wezwanie do złożenia wyjaśnień w dniu 29 maja 2017 r. na podstawie art. 90 ust. 1a pkt 1 oraz art. 87 ust. 1 Pzp2004. Zamawiający, powołując się na treść art. 90 ust. 1a pkt 1 Pzp2004 wezwał wykonawcę m.in. do przedstawienia szczegółowej kalkulacji ceny oferty, w tym wyceny wszystkich elementów, które wykonawca planuje wykorzystać przy realizacji zamówienia, przedłożenia stosownych dowodów oraz wykazania, co spowodowało możliwość obniżenia ceny oraz w jakim stopniu dzięki wskazanym czynnikom cena została obniżona.

Wykonawca złożył wyjaśnienia pismem z dnia 30 maja 2017 r., do którego załączył „poświadczenie” firmy R. Sp. z o.o. z 30 maja 2017 r.

Wykonawca wskazał, że cena ryczałtowa, którą przewidział za wykonanie zamówienia jest ceną stałą i niezmienną z racji jej ryczałtowego charakteru i dlatego została określona na tak niskim poziomie. Wykonawca nie przedstawił w wyjaśnieniach jakiejkolwiek kalkulacji ceny oferty lub choćby jedynie wybranych najistotniejszych kosztów realizacji zamówienia.

W treści wyjaśnień wykonawca stwierdził, że niektóre elementy zaoferowanej ceny są nietypowo niskie, a nawet gdyby były wycenione w sposób nierealny, to nie stanowi to podstawy do odrzucenia oferty.

Jednocześnie wykonawca nie przedstawił w wyjaśnieniach żadnego merytorycznego uzasadnienia do przyjęcia ceny oferty na tak niskim poziomie. Do wyjaśnień nie zostały załączone dowody, które uwiarygodniłyby możliwość prawidłowego wykonania zamówienia za oferowaną cenę.

Zamawiający, dokonując oceny wyjaśnień, podzielił stanowisko przedstawione przez wykonawcę, w szczególności przyjmując, że zaoferowana cena ryczałtowa obejmuje wszystkie prace objęte przedmiotem zamówienia. Zamawiający wziął pod uwagę, że wykonawca za zaoferowaną cenę jest zobowiązany wykonać przedmiot zamówienia zgodnie z projektem budowalnym załączonym do SIWZ, a kosztorys ofertowy nie był wymagany - przedmiar robót przekazany wykonawcom w ramach SIWZ miał charakter jedynie pomocniczy i informacyjny.

Argumentacja wykonawcy wskazująca, że ryczałtowy charakter wynagrodzenia usprawiedliwia niski poziom ceny oferty w ocenie Krajowej Izby Odwoławczej nie zasługuje na uwzględnienie, w świetle złożonych wyjaśnień. Mając na względzie ryczałtowy charakter wynagrodzenia nie sposób jednak przyjąć, że wykonawca nie dokonał kalkulacji kosztów wykonania przedmiotowego zamówienia.

Na wezwanie Zamawiającego do wyjaśnienia wysokości ceny oferty wykonawca ma obowiązek przedstawić stosowne kalkulacje niezależnie od tego, czy wynagrodzenie ma charakter ryczałtowy czy też kosztorysowy. Brak przedstawienia takiej kalkulacji na wezwanie Zamawiającego pozwala na uznanie, ze cena oferty nie została skalkulowana w sposób rzetelny, pozwalający na prawidłową realizację przedmiotu zamówienia. Treść wezwania Zamawiającego nie pozostawia w tym zakresie żadnych wątpliwości.

Zauważyć również należy, że ceny kolejnych ofert wyższe o ok. 23 i 31% od oferty Przystępującego nie mogą być uznane za ceny na „bardzo podobnym poziomie”, co miałoby usprawiedliwiać realność oferty tego wykonawcy. Krajowa Izba Odwołacza nie podzieliła również stanowiska Zamawiającego, że wyjaśnienia złożone przez pozostałych wykonawców mają podobny charakter, co miałoby wskazywać na prawidłową ocenę tych wyjaśnień przez Zamawiającego.

Zdaniem Krajowej Izby Odwołaczej, tak ogólne i niemerytoryczne wyjaśnienia, nie poparte żadnymi dowodami lub wyliczeniami, nie stanowią podstawy do oceny, że cena oferty Przystępującego nie jest rażąco niska. Należało zatem uznać, że złożone wyjaśnienia potwierdzają, że zaoferowana cena jest rażąco niska w odniesieniu do przedmiotu zamówienia.

Mając na uwadze podniesione w niniejszym odwołaniu okoliczności Krajowa Izba Odwołacza uznała, że Zamawiający naruszył przepis art. 91 ust. 1 w zw. z art. 2 pkt 5 Pzp2004, poprzez dokonanie wyboru oferty złożonej przez Przedsiębiorstwo (...) jako najkorzystniejszej w postępowaniu pomimo, że wykonawca podlegał wykluczeniu, a jego oferta podlegała odrzuceniu. W konsekwencji należało stwierdzić także naruszenie art. 7 ust. 1 i 3 Pzp2004 - poprzez niezachowanie w postępowaniu zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców oraz naruszenie obowiązku udzielenia zamówienia wyłącznie wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami Pzp.

 

Wyrok z dnia 25 lipca 2017 r., KIO 1421/17
Źródło: www.uzp.gov.pl