Wezwanie do wyjaśnienia treści oferty i wyjaśnień rażąco niskiej ceny - różnice i konsekwencje dla wykonawcy

Zamawiający wezwał wykonawcę do wyjaśnień, wskazując jako podstawę prawną art. 87 ust. 1 ustawy Pzp. Zgodnie z dyspozycją tego przepisu w toku badania i oceny ofert zamawiający może żądać od wykonawców wyjaśnień dotyczących treści złożonych ofert, lecz niedopuszczalne jest prowadzenie między zamawiającym a wykonawcą negocjacji dotyczących złożonej oferty oraz, z zastrzeżeniem art. 87 ust. 1a i 2 ustawy Pzp, dokonywanie jakiejkolwiek zmiany w jej treści. 

W art. 90 ust. 1 ustawy Pzp publicznych wskazano natomiast, że jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów, zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu, w szczególności w zakresie wymienionym w tym przepisie. 

Jak można zauważyć, art. 87 ust. 1 ustawy Pzp publicznych odnosi się ogólnie do żądania wyjaśnień treści oferty - w każdym jej zakresie. Natomiast wyjaśnienia opisane w art. 90 ust. 1 i 1a ustawy Pzp są regulacją specyficznego fragmentu wyjaśnień treści oferty, o których ogólnie mowa w art. 87 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, czyli w zakresie ceny. Przy czym wezwanie z art. 87 ust. 1 ustawy Pzp publicznych stosuje się, gdy dany zamawiający poweźmie wątpliwość co do treści złożonej oferty, której wyjaśnienie ma zadecydować o podjęciu decyzji o przyjęciu oferty lub jej odrzuceniu i zabezpieczać przed dokonaniem zbędnego odrzucenia lub nieprawidłowego uznania oferty za poprawną. 

Z kolei zastosowanie wezwania z art. 90 ustawy Pzp jest obowiązkowe, jeśli nastąpi sytuacja opisana w ust. 1 lub ust. 1a tego przepisu, przy czym dyspozycje ustępu 1 i ustępu 1a nie wykluczają się wzajemnie, lecz uzupełniają i każdy z nich stanowi o obligatoryjnym wezwaniu wykonawcy do wyjaśnień. Różnica pomiędzy nimi polega na tym, że w ustępie 1. ustawodawca opisał stan, który wynika z własnej analizy i przekonania danego zamawiającego oraz jego własnych wątpliwości. 

Natomiast w art. 87 ust. 1a ustawy Pzp ustawodawca wskazał, kiedy zamawiający wątpliwości te powinien mieć „z mocy prawa”. Stany te mogą się pokrywać - kiedy różnica jest na tyle duża, jak wskazane w art. 90 ust. 1a ustawy Pzp 30%, to również zamawiający może mieć „własne” przekonanie, że cena wydaje się rażąco niska i budzi jego wątpliwości. 

Największa różnica pomiędzy wezwaniem z art. 87 ust 1 i art. 90 ust. 1 i ust. 1a ustawy Pzp  polega na ich konsekwencjach. 

W art. 90 ust. 3 ustawy Pzp wskazano bowiem, że w przypadku zastosowania wezwania opisanego w art. 90 ustawy Pzp, brak złożenia wyjaśnień lub złożenie takich wyjaśnień, które prowadzą do uznania przez zamawiającego, że oferta zawiera rażąco niską cenę, powoduje odrzucenie tej oferty. 

Natomiast wezwanie z art. 87 ust. 1 ustawy Pzp nie ma takich formalnych konsekwencji (jakkolwiek może mieć realne) - niezłożenie wyjaśnień lub złożenie wyjaśnień nieprzekonujących powoduje utratę przez wykonawcę możliwości zajęcia stanowiska w sprawie swojej oferty i pozostawienie zamawiającemu decyzji co do jej odrzucenia lub nie. 

Drugą różnicą w konsekwencjach jest to, że zamawiający nie może dokonać formalnego odrzucenia oferty jako zawierającej rażąco niską cenę bez wezwania do wyjaśnień, o których mowa w art. 90 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznych, podczas gdy z art. 87 ust. 1 ustawy Pzp nie wiążą się takie zakazy. 

Trzecią zaś konsekwencją jest to, że wykonawca - widząc jako podstawę wezwania art. 87 ust. 1 lub art. 90 ust. 1 i ust. 1a ustawy Pzp - musi być świadomy powyższych konsekwencji i wiedzieć, jakie mogą być skutki nieudzielenia wyjaśnień lub wyjaśnień ogólnikowych i nieprzekonujących.

Wyrok z dnia 17 grudnia 2020 r., KIO 3113/20
Źródło:  www.uzp.gov.pl