TOP 5 - Aktualność dokumentów składanych na wezwanie, o którym mowa w art. 26 ust. 1-3 Pzp

5 ważnych wyroków Krajowej Izby Odwoławczej dotyczących aktualności składanych dokumentów na wezwanie, o którym mowa w art. 26 ust. 1-3 Pzp

1.    Aktualność informacji z Krajowego Rejestru Karnego składanej na wezwanie z art. 26 ust. 1 Pzp

W wyroku  z dnia 19 grudnia 2016 r., KIO 2249/16, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że w procedurze odwróconej „Dopiero gdy oferta danego wykonawcy zostanie uznana przez Zamawiającego za najkorzystniejsza to wykonawca w odpowiedzi na wezwanie Zamawiającego, oparte o treść art. 26 Pzp, jest zobowiązany do przedłożenia dokumentów, z tym zastrzeżeniem, że mają one być aktualne na dzień złożenia oświadczeń lub dokumentów. Z powyższego wypływa oczywisty wniosek, że ustawodawca zmienił zasady postępowania w tym zakresie, przez odstąpienie od żądania w toku postępowania (a zatem w praktyce nawet kilka miesięcy po terminie składania ofert) dokumentów aktualnych na dzień składania ofert. (...)

Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że „zmiana przepisów Pzp wprowadzona nowelą z dnia 22 czerwca 2016 r. powoduje, iż dla Zamawiającego jest bez znaczenia, czy według stanu na dzień składania ofert wykonawca posiadał dokumenty, potwierdzające że nie podlega on wykluczeniu z postępowania i spełnia warunki udziału w postępowaniu. Istotnym jest to, że wykonawca obowiązany jest złożyć oświadczenie JEDZ, z którego ma wynikać potwierdzenie spełnienia warunków udziału w postępowaniu oraz brak podstaw do wykluczenia wykonawcy z postępowania z terminem nie późniejszym niż termin składania ofert. Natomiast przedkładane przez zwycięskiego wykonawcę dokumenty, na podstawie art. 26 Pzp, mają być dokumentami aktualnymi na dzień złożenia oświadczeń lub dokumentów, potwierdzającymi okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 Pzp. Co nie oznacza wcale, że nie mogą to być dokumenty wystawione po dacie składania ofert. Wręcz przeciwnie.

W opisanej sytuacji wykonawca może posługiwać się dokumentami, odzwierciedlającymi stan po terminie składania ofert, z tym zastrzeżeniem, że dokument pozostawać aktualny w zakresie określonej sytuacji danego wykonawcy.” W ocenie Krajowej izby Odwoławczej złożone przez wykonawcę: kopia zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego, kopia zaświadczenia o niezaleganiu w opłaceniu składek wystawionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, kopia informacji z Krajowego Rejestru Karnego zawierające datę późniejszą niż data składania ofert, są dokumentami prawidłowymi i wystarczającymi do potwierdzenia braku podstaw wykluczenia z postępowania.

 

Link do wyroku:

ftp://ftp.uzp.gov.pl/KIO/Wyroki/2016_2249.pdf

 

2.    Aktualność informacji z Krajowego Rejestru Karnego składanej na wezwanie, o którym mowa w art. 26 ust. 3 Pzp

W wyroku z dnia 9 maja 2017 r., KIO 785/17, Krajowa Izba Odwoławcza, odnosząc się do aktualności informacji z Krajowego Rejestru Karnego, uznała, „że uzupełniane na wezwanie z art. 26 ust. 3 Pzp dokumenty w postaci zaświadczeń z KRK mogą być aktualne na dzień ich złożenia.

W praktyce oznacza to, że dopuszczalne jest wykazywanie braku podstaw do wykluczenia za pomocą zaświadczeń opatrzonych inną (późniejszą) datą niż zaświadczenia o niekaralności składane w odpowiedzi na wezwanie zamawiającego z art. 26 ust. 1 Pzp.

Brak jest przy tym podstaw do formułowania tezy, że skoro wezwanie z art. 26 ust. 3 Pzp dotyczy dokumentów, których wykonawca - wbrew uprzedniemu wezwaniu z art. 26 ust. 1 Pzp - nie przedstawił, to dokumenty składane w odpowiedzi na wezwanie z art. 26 ust. 3 Pzp muszą być aktualne na dzień ich złożenia w reakcji na wezwanie z art. 26 ust. 1 Pzp. Przepis art. 26 ust. 3 Pzp nie odnosi się bowiem li tylko do oświadczeń lub dokumentów objętych wcześniejszym wezwaniem zamawiającego (wezwaniem z art. 26 ust. 1 Pzp), ale w sposób ogólny dotyczy oświadczeń lub dokumentów potwierdzających m.in. brak podstaw do wykluczenia z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. (…)

W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej „posłużenie się przez Odwołującego zaświadczeniami o niekaralności datowanymi na dzień 16 marca 2017 r., w miejsce oczekiwanego przez Zamawiającego 21 lutego 2017 r., było wystarczające dla stwierdzenia, że Odwołujący nie podlega wykluczeniu z postępowania”.

Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła również uwagę, że „sytuację, w której Zamawiający otrzymał dokumenty bardziej aktualne niż te, których żądał (oczekiwanie Zamawiającego wyrażone w wezwaniu z 16 marca 2017 r. sprowadzało się bowiem do konieczności przedstawienia zaświadczeń stwierdzających stan sprzed prawie miesiąca) - należy ocenić pozytywnie, jako odpowiadającą wymogowi oceny sytuacji podmiotowej wykonawcy w oparciu o możliwie najnowsze informacje.

Jeżeli natomiast Zamawiający pomimo przedstawienia ww. oświadczeń i dokumentów powziąłby wątpliwości co do braku podstaw do wykluczenia Odwołującego, dotyczącą okresu pomiędzy 21 lutego 2016 r. (data określająca aktualność zaświadczeń z KRK wskazana w pierwszym wezwaniu do uzupełnienia dokumentów) a 16 marca 2017 r. (data na którą stwierdzono brak karalności członków organu odwołującej się spółki), to powinien podjąć działania zmierzające do ich wyjaśnienia i - w razie ich potwierdzenia - wykluczyć Odwołującego na podstawie przepisu art. 24 ust. 1 pkt 14 lub pkt 16 Pzp”.

 

Link do wyroku:

ftp://ftp.uzp.gov.pl/KIO/Wyroki/2017_0785.pdf

 

3.    Aktualność polisy OC potwierdzającej, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia na sumę gwarancyjną określoną przez zamawiającego

W wyroku z dnia 20 kwietnia 2017 r., KIO 707/17, Krajowa Izba Odwoławcza nie zgodziła się ze stanowiskiem odwołującego, że aktualna treść art. 26 ust. 3 Pzp pozwala uznać, że ustawodawca zrezygnował z wymogu, aby składane na wezwanie zamawiającego oświadczenia i dokumenty potwierdzały spełnianie przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu na dzień, w którym upłynął termin składania ofert.

W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej „Także w aktualnym stanie prawnym, wykonawca nadal jest zobowiązany wykazać - pod rygorem wykluczenia z postępowania - spełnienie warunków udziału w postępowaniu, na dzień składania ofert, co potwierdza swoim zapewnieniem w dokumencie JEDZ i w odrębnych oświadczeniach pisemnych załączonych do oferty, i taki stan musi się utrzymywać aż do zawarcia umowy. (...)

Zmiana brzmienia art. 26 ust. 3 Pzp ma jedynie taki skutek, że dokumenty uzupełniane przez wykonawców na wezwanie z art. 26 ust. 3 Pzp mogą być wystawione z datą bieżącą, ale jednocześnie w swojej treści mają potwierdzać spełnianie warunku przez wykonawcę na dzień złożenia oferty. (...)

W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej nie można zatem przepisu art. 26 ust.1 Pzp oraz art. 26 ust. 3 Pzp i „aktualności” wymaganych dokumentów interpretować w oderwaniu od złożonego oświadczenia. (…)

W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej w przypadku takiego dokumentu jak polisa OC, wykonawca dla udokumentowania spełniania warunku mógł przedstawić inny dokument ubezpieczeniowy, jednakże dotyczący ochrony ubezpieczeniowej od dnia 4 stycznia 2017 r. (dnia składania oferty) lub dokument potwierdzający ciągłość takiej ochrony. Aneks obowiązujący od dnia 16 marca 2017 r. nie stanowi potwierdzenia ciągłości ochrony ubezpieczeniowej od dnia 4 stycznia 2017 r.

Krajowa Izba Odwoławcza zgodziła się również z zamawiającym, że certyfikat do polisy OC wraz z późniejszymi aneksami, nie mógł być uznany za potwierdzający spełnienie warunku udziału w postępowaniu na dzień 4 styczna 2017 r., czy na dzień 8 lutego 2017 r., ponieważ nie jest to dokument ubezpieczeniowy, mogący zastąpić - na podstawie art. 26c - polisę OC lub aneks do takiej polisy.

 

Link do wyroku:

ftp://ftp.uzp.gov.pl/KIO/Wyroki/2017_0707.pdf

 

4.    Aktualność informacji banku potwierdzającej zdolność kredytową wykonawcy

W wyroku z dnia 9 marca 2017 r., KIO 352/17, Krajowa Izba Odwoławcza za niezasadną uznała natomiast argumentację odwołującego, że złożenie informacji z banku z datą 9 stycznia 2017r., tj. po dacie składania i otwarcia ofert, może wskazywać że na dzień składania ofert warunek nie został spełniony. Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że zamawiający prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w tzw. „procedurze odwróconej”, a zgodnie z tą procedurą zamawiający w pierwszej kolejności dokonuje oceny ofert pod kątem przesłanek odrzucenia oraz kryteriów oceny ofert, a następnie bada, czy wykonawca, którego oferta została oceniona jako najkorzystniejsza nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu. Dokonując oceny podmiotowej wykonawcy zamawiający opiera się na informacjach zawartych w dokumentach JEDZ, które stanowią wstępne potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu oraz braku podstaw wykluczenia a następnie, przed udzieleniem zamówienia, wzywa wykonawcę, którego oferta została oceniona najwyżej do przedłożenia w wyznaczonym, nie krótszym niż 10 dni terminie, aktualnych na dzień złożenia oświadczeń lub dokumentów, potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 Pzp. (...)

Zdaniem Krajowej Izby Odwoławczej wymaganie, aby wykonawca ubiegający się o udzielenie zamówienia, składając wraz z ofertą dokument JEDZ jednocześnie dysponował kompletem dokumentów, potwierdzających spełnienie wymagań i brak podstaw wykluczenia nie później niż na dzień składania ofert, byłoby zaprzeczeniem celu nowelizacji ustawy, jakim było odformalizowanie i uproszczenie procedur przetargowych. Przyjęte przez Krajową Izbę Odwoławczą stanowisko, znajduje także uzasadnienie w art. 26 ust. 2 f Pzp, który zezwala Zamawiającemu na każdym etapie postępowania wezwać wykonawców do złożenia wszystkich lub niektórych oświadczeń lub dokumentów potwierdzających, że nie podlegają wykluczeniu, spełniają warunki udziału w postępowaniu lub kryteria selekcji, a jeżeli zachodzą uzasadnione podstawy do uznania, że złożone uprzednio oświadczenia lub dokumenty nie są już aktualne, do złożenia aktualnych oświadczeń lub dokumentów. Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła wagę, że również ustawodawca unijny przykłada dużą wagę do oceny spełniania wymagań i braku podstaw wykluczenia wg stanu aktualnego, bieżącego. W dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, poz. 85 preambuły wskazano m.in., że „istotne jest, by decyzje instytucji zamawiających opierały się na aktualnych informacjach, w szczególności jeśli chodzi o podstawy wykluczenia, z uwagi na to, że ważne zmiany mogą zachodzić dość szybko, np. w przypadku trudności finansowych, które sprawiałyby, że dany wykonawca staje się nieodpowiedni, lub, przeciwnie, z racji spłacenia w międzyczasie zaległych zobowiązań z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (..)”

Odnosząc się do określonego w przepisach rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 26 lipca 2016 r w sprawie rodzaju dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia (zamówienia (Dz.U. z 2016 r. poz. 1126), okresu ważności dokumentów składanych na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że prawodawca określając terminy ważności tych dokumentów podał jedynie dolną granicę ich ważności.

W przypadku informacji z banku potwierdzającej wysokość posiadanych środków lub zdolność kredytową, termin jej ważności określono „nie wcześniej niż 1 miesiąc przed upływem terminu składania ofert”. Oznacza to, że nie można złożyć celem potwierdzenia spełniania wymagań dokumentu „starszego” niż 1 miesiąc przed upływem terminu składania ofert, ale dopuszczalne jest złożenie dokumentu bardziej aktualnego tj. wystawionego po dacie składania ofert. Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła również uwagę, że podobne stanowisko co do aktualności dokumentów składanych w trybie art. 26 ust. 1 i 2 Pzp zostało wyrażone w wyrokach KIO 2249/16 oraz KIO 366/17.

 

Link do wyroku:

ftp://ftp.uzp.gov.pl/KIO/Wyroki/2017_0352.pdf

 

5.    Zaświadczenie właściwego naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że wykonawca nie zalega z opłacaniem podatków
 
W wyroku z dnia 16 grudnia 2016 r., KIO 2278/16, Krajowa Izba Odwoławcza odniosła się do obowiązku wykluczenia wykonawcy z postępowania, gdy wykonawca zalega z uiszczeniem podatków. W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 15 Pzp zamawiający wyklucza wykonawcę z postępowania, gdy zalega on z uiszczeniem podatków, który to fakt został stwierdzony ostateczną decyzją administracyjną lub prawomocnym wyrokiem sądu. Zdaniem Krajowej Izby Odwoławczej przepis art. 24 ust. 1 pkt 15 Pzp należy rozumieć w ten sposób, że istnienie zaległości podatkowej, co do zasady, stanowi przeszkodę w udziale wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.

Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła jednak uwagę, że „fakt istnienia zaległości podatkowej musi być aktualny na moment składania ofert. Za powyższym przemawia fakt, że w celu potwierdzenia braku podstaw wykluczenia wykonawcy z udziału w postępowaniu zamawiający może żądać, w szczególności zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że wykonawca nie zalega z opłacaniem podatków, wystawionego nie wcześniej niż 3 miesiące przed upływem terminu składania ofert albo wniosków. Uprawnienie do żądania wspominanego zaświadczenia i możliwość przedłożenia przedmiotowego zaświadczenia wskazuje, że ustawodawcy nie chodziło o stwierdzenie w toku postępowania wystąpienia, w ujęciu historycznym, jakiejkolwiek zaległości podatkowej, ale aktualnej, wymagalnej. Zatem, w ocenie Izby, jeśli zamawiający stwierdzi na moment składania ofert, że wykonawca jest dłużnikiem podatkowym i nie uwolnił się od tej zaległości ani nie zawarł porozumienia w sprawie jej spłaty, wtenczas winien być wykluczony z postępowania.”.

Rozstrzygające znaczenie dla wykluczenia wykonawcy na podstawie ar. 24 ust. 1 pkt 15 Pzp, będzie miało zatem to, czy na moment składania ofert, występuje u wykonawcy zaległość podatkowa. (…)

 

Link do wyroku:

ftp://ftp.uzp.gov.pl/KIO/Wyroki/2016_2278.pdf

 

Opracowanie:  Zespół wPrzetargach

Orzecznictwo:  www.uzp.gov.pl