W przypadku zastosowania art. 67 ust. 1 pkt 1a Pzp decydują istotne dla zamawiającego cechy twórcy lub artysty oraz ich twórczość (wysoki stopień zindywidualizowania i niepowtarzalności, unikatowy charakter działalności twórczej lub artystycznej)

Zgodnie z art. 67 ust. 1 pkt 1a ustawy Pzp zamawiający może udzielić zamówienia z wolnej ręki, jeżeli dostawy, usługi lub roboty budowlane mogą być świadczone tylko przez jednego wykonawcę, w przypadku udzielania zamówienia w zakresie działalności twórczej lub artystycznej.

Przepis art. 67 ust. 1 pkt 1a art. ustawy Pzp dotyczy zamówień, które mogą być wykonane przez jednego twórcę lub artystę. W przypadku zastosowania art. 67 ust. 1 pkt 1a ustawy Pzp decydują istotne dla zamawiającego cechy twórcy lub artysty oraz ich twórczość (wysoki stopień zindywidualizowania i niepowtarzalności, unikatowy charakter działalności twórczej lub artystycznej). „(…) chodzi tutaj w szczególności o sytuację istnienia swoistego monopolu na rynku z zakresu danej dziedziny kultury i sztuki, a więc gdy wykonanie takiego dzieła przez innego autora nie pozwoliłoby na osiągnięcie zamierzonego rezultatu.” (por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2003 r., II SA 3944/02).

Zastosowanie art. 67 ust. 1 pkt 1a ustawy Pzp związane jest z niepowtarzalnym charakterem działalności twórczej i artystycznej i dotyczy wytworów tych działalności oraz z możliwością jego wykonania wyłącznie przez jednego twórcę lub artystę. O zastosowaniu art. 67 ust. 1 pkt 1a ustawy Pzp decydują cechy twórcy lub artysty oraz wysoki stopień zindywidualizowania i niepowtarzalny charakter działalności twórczej lub artystycznej. Pzp nie zawiera definicji legalnej pojęć „działalność twórcza” i „działalność artystyczna”. Ustalając znaczenie tych pojęć należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych normujących działalność twórczą i artystyczną.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór). W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory: wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe), plastyczne, fotograficzne, lutnicze, wzornictwa przemysłowego, architektoniczne, architektoniczno - urbanistyczne i urbanistyczne, muzyczne i słowno - muzyczne, sceniczne, sceniczno - muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne, audiowizualne (w tym filmowe).

Uznanie, iż określony rezultat korzysta z autorskoprawnej ochrony, nie oznacza, że ochroną tą objęte są wszystkie jego elementy. Określony utwór chroniony jest wyłącznie w zakresie elementów indywidualnych i oryginalnych. Pozostałe składniki utworu nie wykazujące cechy twórczości, mimo że występują w chronionym utworze, same nie są przedmiotem prawa autorskiego (zob. wyrok z dnia 29 grudnia 2010 r., I ACa 975/10 Sądu Apelacyjnego w Poznaniu).

Istnienie przesłanki „oryginalności” nie jest warunkiem wystarczającym do uznania wytworu jako przedmiotu prawa autorskiego. Konieczne jest bowiem, aby wytwór taki miał indywidualny charakter. Nie można uznać, że odtworzenie zabytkowego fotela stanowi działalność twórczą lub artystyczną, gdyż odtworzenie to nie stanowi niczego nowego, oryginalnego i osobliwego. Zadaniem wykonawcy kopii zabytkowego fotela jest bowiem wierne odtworzenie wyglądu danej rzeczy, co wyklucza twórczy charakter jego pracy (zob. uchwałę z dnia 27 marca 2012 r., KIO/KD 32/12).

Wytwór niematerialny, aby uzyskać status „utworu” musi być rezultatem pracy twórcy lub artysty, stanowić przejaw działalności twórczej lub artystycznej i mieć indywidualny charakter. W wyroku I CK 281/05 Sąd Najwyższy stwierdził, że „(…) o powstaniu prawa autorskiego nie decyduje stopień wartości opracowanego dzieła, gdyż nawet znaczeniowo niewielkie opracowania mogą stanowić przedmiot ochrony autorskiej, byleby cechował je element twórczości autora. Oceniając więc spełnienie wymagań stawianych utworom w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, należy brać pod uwagę całość cech w ich konkretnym, oryginalnym zestroju. Nie stanowi przeszkody w uznaniu za utwór okoliczność, że wykorzystano w nim elementy ogólnie dostępne. Jako takie elementy nie są objęte ochroną, gdyż utworem może być kompilacja powszechnie dostępnych danych, byleby sposób doboru, segregacji, ujęcia lub przedstawienia tych danych miał znamiona oryginalności. Wynika to wyraźnie z art. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Charakter twórczy jako immanentna cecha utworu w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych jest przejawem intelektualnej działalności człowieka, jakkolwiek nie każdy proces intelektualny prowadzi do powstania rezultatu o cechach twórczych. Praca intelektualna o charakterze twórczym jest przeciwieństwem pracy o charakterze technicznym, która polega na wykonywaniu czynności wymagających jedynie określonej wiedzy i sprawności oraz użycia określonych narzędzi, surowców i technologii.

Cechą pracy w charakterze technicznym jest przewidywalność i powtarzalność osiągniętego rezultatu. Proces tworzenia, w przeciwieństwie do pracy technicznej, polega na tym, że rezultat podejmowanego działania stanowi projekcję wyobraźni osoby, od której pochodzi, zmierzając do wypełniania tych elementów wykonywanego zadania, które nie są jedynie wynikiem zastosowania określonej wiedzy, sprawności, surowców, urządzeń bądź technologii. W tym ujęciu twórczość, jako angażująca wyobraźnię twórcy, ma charakter subiektywny.

Tak rozumiana twórczość powinna być odróżniona od podobnego znaczenia używanego w sferze własności przemysłowej, np. w odniesieniu do wynalazków. Twórczość jest tu bowiem pojmowana w sposób zobiektywizowany i oparty na kryterium wartości w ustaleniu określonej prawidłowości, zależności lub cech. Twórczością w zakresie wynalazków będzie np. dokonanie wynalazku w znaczeniu sformułowania nowej, czyli wcześniej nieznanej i nadającej się do zawodowego lub komercyjnego zastosowania procedury prowadzącej do osiągnięcia określonego rezultatu produkcyjnego.

Wymaganie nowości nie jest natomiast niezbędną cechą twórczości jako przejawu intelektualnej działalności człowieka. Jak wskazano, utworem może być nawet kompilacja wykorzystująca dane powszechnie dostępne pod warunkiem, że ich wybór, segregacja, sposób przedstawienia ma znamiona oryginalności. Prawdą jest, że sama idea obrotowych liczników wykorzystujących dwie ruchome i odpowiednio zsynchronizowane względem siebie tarcze z pewnymi danymi oraz odpowiedni otwór służący do odczytu wyników jest znana od dawna. (…).”

W wyroku z dnia 29 października 1997 r., I ACa 477/97, Sąd Apelacyjny w Krakowie zwrócił jednak uwagę, że „nie da się generalnie oznaczyć minimum indywidualności, które stanowiłoby wartość progową dla uzyskania ochrony w prawie autorskim i pozwalałoby w sposób dostatecznie bezpieczny rozróżniać wytwory intelektualne zdatne i niezdatne do ochrony. W każdym przypadku budzącym wątpliwości, to jest wtedy gdy indywidualność badanego wytworu intelektualnego nie jest intuicyjnie oczywista, zachodzi konieczność odwołania się do ocen wartościujących”.

 

Do dnia 27 lipca 2016 r.: art. 67 ust. 1 pkt 1 lit. c Pzp

Od dnia 28 lipca 2016 r.: art. 67 ust. 1 pkt 1a Pzp

Źródło:  www.uzp.gov.pl