Czy art. 93 ust. 1 pkt 4 Pzp nakłada na zamawiającego obowiązek zwiększenia brakującej kwoty dofinansowania ?

Podmiot orzekający: Krajowa Izba Odwoławcza

Data wydania i sygnatura orzeczenia: wyrok z dnia 22 maja 2015 r., KIO 961/15

Czy art. 93 ust. 1 pkt 4 Pzp nakłada na zamawiającego obowiązek zwiększenia brakującej kwoty dofinansowania ?

Art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy P.z.p. stanowi, że Zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, jeżeli cena najkorzystniejszej oferty lub oferta z najniższą ceną przewyższa kwotę, którą zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, chyba że zamawiający może zwiększyć tę kwotę do ceny najkorzystniejszej oferty. Spór pomiędzy stronami dotyczył interpretacji powyższej regulacji. Izba podziela w całości stanowisko zaprezentowane przez Zamawiającego.

Wskazać należy po pierwsze, że w niniejszej sprawie ceny zaoferowane przez wszystkich wykonawców, którzy złożyli oferty na realizację zamówienia przewyższają kwotę, jaką Zamawiający zamierzał przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia. Okoliczności ta była bezsporna pomiędzy stronami. Odwołujący podnosił natomiast, że Zamawiający dysponuje dodatkowymi środkami na sfinansowanie zamówienia, a w konsekwencji unieważnienie postępowania było niedopuszczalne. Wskazał ponadto, że kwota, którą Zamawiający zamierzał przeznaczyć na realizację zamówienia rażąco odbiegała od wartości rynkowej zamówienia. Oba twierdzenia uznać należy za nietrafnie, a co więcej nieudowodnione, zaś zaprezentowana przez Odwołującego interpretacja art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy P.z.p. nie zasługuje na uwzględnienie.

Art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy P.z.p. statuuje obowiązek unieważnienia postępowania przez Zamawiającego, jeżeli nie może on zwiększyć środków finansowych na realizację zamówienia. Obowiązek ten odpada jedynie wówczas, gdy zamawiający może w ramach swoich możliwości finansowych zwiększyć kwotę, którą uprzednio zagwarantował na to konkretne zamówienie, a ocenę tych możliwości należy przypisać zamawiającemu. Jedynie bowiem zamawiający jest w stanie (będąc za to odpowiedzialnym), znając całość zaplanowanych przez siebie zadań i stan ich realizacji, zweryfikować możliwy do udźwignięcia poziom środków finansowych (zwiększenie środków finansowych) pozwalających na realizację konkretnego zamówienie, zaś ingerencja Odwołującego ponad kwotę zagwarantowaną (podaną jako kwota, którą Zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia) w skrajnym przypadku doprowadziłaby do bezprawnego zastępowania Zamawiającego w realizacji jego ustawowych zadań bez przejęcia przez podmiot ingerujący odpowiedzialności za zadania i budżet Zamawiającego.

Konstrukcja i treść art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy P.z.p. - według oceny Izby - nie nakłada na Zamawiającego bezwzględnego obowiązku zwiększenia brakującej kwoty dofinansowania, lecz daje Zamawiającemu uprawnienie do poszukiwania dodatkowych środków finansowych. W konsekwencji bezpodstawnym jest oczekiwanie, że Zamawiający będzie udowadniał, że jego możliwości finansowe nie pozwalają na zwiększenie środków finansowych.

Nie znajduje bowiem oparcia w przepisach badanie budżetu zamawiającego, nakazywanie dokonania mu jakichkolwiek przesunięć w budżecie, dokonania jednych zakupów kosztem drugich albo nakazywania wydania na dane zamówienie kwoty, którą zamierzał wydać na inne zamówienie. Tym samym żądanie Odwołującego, aby Zamawiający wykazał podczas postępowania odwoławczego, iż nie ma dodatkowych środków na realizację zamówienia nie ma żadnego oparcia w przepisach ustawy P.z.p.

W ocenie Izby z treści art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy P.z.p. nie sposób wywieść jakichkolwiek podstaw prawnych, które pozwalałaby na zobowiązanie Zamawiającego, do zwiększenia środków na sfinansowanie zamówienia. To Zamawiający, nie wykonawca, ponosi wyłączną odpowiedzialność za gospodarowanie środkami publicznymi w sposób celowy i oszczędny i skoro według jego oceny nie ma obecnie możliwości zwiększenia środków na realizację zamówienia, to nie można mu robić z tego powodu zarzut. Stanowisko Izby potwierdza także opinia Urzędu Zamówień Publicznych, na którą powołuje się sam Odwołujący. W opinii tej wskazano, że zwiększenie przez Zamawiającego kwoty przeznaczonej na sfinansowanie zamówienia możliwe jest w przypadku, gdy Zamawiający uzna, że zwiększenie tej kwoty jest uzasadnione i celowe. Z opinii tej jednoznacznie wynika więc, że ocena, czy zwiększenie kwoty przeznaczonej na sfinansowanie zamówienia jest celowe i uzasadnione, w całości należy do Zamawiającego.

Izba nie podziela stanowiska Odwołującego, że Zamawiający ma obowiązek zwiększenia środków na sfinansowanie zamówienia, jeśli są one w jego dyspozycji. Takie zwiększenie środków musi być celowe i zasadne, zaś ocena tych elementów należy do Zamawiającego. Wskazać ponadto należy, że Odwołujący nie wykazał Izbie, że Zamawiający ma dodatkowe, zabezpieczone środki, jakie może przeznaczyć na realizację zamówienia. Z żadnego zapisu Umowy o dofinansowanie nie wynika, aby Zamawiający dysponował większą kwotą na realizacji tego konkretnego zamówienia. Przedłożona umowa potwierdza jedynie, że Zamawiający przewidział 54.964.145,28 zł na finansowanie sprzętu i wyposażenia w ramach realizowanego projektu oraz, że posiada rezerwę na nieprzewidziane wydatki w wysokości 662.032,86 zł. Nie stanowi to dowodu jednak na to, że Zamawiający ma zabezpieczone dodatkowe środki na sfinansowanie przedmiotowego zamówienia. Z przywołanego przez Odwołującego Harmonogramu Realizacji Projektu również nie wynika, że Zamawiający ma do dyspozycji dodatkowe środki, które może przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia. W przywołanej pozycji nr 33 Harmonogramu mowa jest o sprzęcie i wyposażeniu budynku, w tym aparatury i wyposażenia laboratoriów, wyposażeniu pokoi i sal dydaktycznych oraz sprzęcie komputerowym. Brak jest jednak wyodrębnienia określonej kwoty na sfinansowanie omawianego przedmiotu zamówienia. Podkreślenia również wymaga, że nawet gdyby Zamawiający dysponował wolnymi środkami, to nie ma obowiązku zwiększać kwoty na realizację zamówienia. Taka decyzja musi być zasadna i celowa, a oceny takiej dokonuje Zamawiający. Nie można bowiem wymagać od Zamawiającego przepłacania za wykonanie zamówienia powyżej realnej wartości rynkowej.

Twierdzenie Odwołującego, iż kwota, którą Zamawiający zamierzał przeznaczyć na realizację zamówienia rażąco odbiegała od wartości rynkowej zamówienia również nie zostało w żaden sposób udowodnione. Składanie ofert z cenami powyżej budżetu zamawiającego jest zjawiskiem częstym w zamówieniach publicznych i w samo w sobie nie stanowi potwierdzenia, że kwota jaką Zamawiający zamierza przeznaczyć realizację zamówienia jest poniżej wartości rynkowej i w związku z tym winien on zwiększyć środki na realizację zamówienia. Przyjęcie takiego automatyzmu rodzi po stronie Zamawiającego ryzyko gospodarowania środkami publicznymi w sposób niecelowy i niezasadny. Zakończenie postępowanie poprzez wybór oferty nie jest celem samym w sobie, oderwanym od zasad gospodarowania środkami publicznymi. Celem Zamawiającego winna być realizacją zamówienia za możliwie najniższą cenę przy zachowaniu wymaganych standardów. Stanowisko zaś Odwołującego zmierza do wymuszeniu na Zamawiającym dokonania wyboru jego oferty bez przywołania jakichkolwiek dowodów na wykazanie, że nie ma możliwości zrealizowania zamówienia po cenie jaką oferuje Zamawiający.

Teksty i sygnatury orzeczeń Krajowej Izby Odwoławczej pochodzą z bazy orzeczeń Krajowej Izby Odwoławczej dostępnej na stronie internetowej Urzędu Zamówień Publicznych