Dlaczego zatrzymanie wadium było niemożliwe

Zamawiający poinformował o odrzuceniu oferty Odwołującego na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Pzp. Uzasadniając tę czynność Zamawiający wskazał, że w związku z tym, że oferta Odwołującego została najwyżej oceniona, został on wezwany na podstawie art. 126 ust. 1 ustawy Pzp, do przedstawienia podmiotowych środków dowodowych. Zamawiający stwierdził, że złożone przez Odwołującego w odpowiedzi na to wezwanie dokumenty miały nieprawidłową formę (cyfrowe odwzorowanie oryginału), a ponadto wykonawca nie przedstawił: informacji z KRK dotyczącej urzędujących członków organu zarządzającego oraz organu nadzorczego Banku Spółdzielczego w K., w zakresie 108 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp, informacji z KRK dotyczącej Banku Spółdzielczego w K., w zakresie 108 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp oraz informacji z KRK dotyczącej członka rady nadzorczej Banku Spółdzielczego w N., w zakresie 108 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp. W związku z tym Zamawiający wezwał Odwołującego, w trybie art. 128 ust. 1 ustawy Pzp, do uzupełnienia powyższych dokumentów.

W związku z powyższym Zamawiający poinformował Odwołującego o zatrzymaniu wniesionego przez niego wadium wraz z odsetkami, na podstawie art. 98 ust. 6 pkt 1 ustawy Pzp. 

W wyroku z dnia 2 listopada 2021 r., KIO 2971/21 Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że Zamawiający nie wykazał zasadności zatrzymania wadium.

Zatrzymanie wadium na podstawie art. 98 ust. 6 pkt 1 ustawy Pzp wymaga łącznego zaistnienia trzech okoliczności:

po pierwsze - wykonawca, na wezwanie zamawiającego, nie składa wymaganych dokumentów,

po drugie - niezłożenie tych dokumentów wynika z przyczyn leżących po stronie wykonawcy,

po trzecie - zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między nieprzedłożeniem dokumentów a niemożliwością wybrania oferty tego wykonawcy jako najkorzystniejszej.

Okolicznością bezsporną jest to, że pierwsza z  przesłanek zaistniała - Odwołujący nie uzupełnił, na wezwanie Zamawiającego, zaświadczenia albo innego dokumentu właściwej terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzającego, że Bank Spółdzielczy w K., nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, w zakresie art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp, wystawionego nie wcześniej niż 3 miesiące przed jego złożeniem, a w przypadku zalegania z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne - zaświadczenia albo innego dokumentu wraz z dokumentami potwierdzającymi, że przed upływem terminu składania ofert wykonawca dokonał płatności należnych składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne wraz odsetkami lub grzywnami lub zawarł wiążące porozumienie w sprawie spłat tych należności.

Co do drugiej z przesłanek, w ocenie Krajowej Izby Odwoławczej okoliczności sprawy wskazują, że niezłożenie dokumentu nastąpiło z przyczyn leżących po stronie wykonawcy. Zauważyć bowiem należy, że Odwołujący nie zgłaszał Zamawiającemu problemów z przedstawieniem dokumentu w wyznaczonym terminie, nie wnosił o przedłużenie tego terminu, nie wskazywał na brak precyzji czy inne wady skierowanego do niego wezwania ani nie sygnalizował żadnych obiektywnych trudności w pozyskaniu dokumentu. Co więcej, w postępowaniu odwoławczym Odwołujący nie tylko nie wykazał, aby nieuzupełnienie dokumentu wynikało z przyczyn od niego niezależnych, ale nie próbował nawet w żaden sposób usprawiedliwić swojego zaniechania ani przedstawić jakiegokolwiek wyjaśnienia zaistniałej sytuacji.

W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej Zamawiający nie wykazał jednak, aby wystąpiła trzecia z przesłanek określonych w art. 98 ust. 6 pkt 1 ustawy Pzp, tj. skutek w postaci braku możliwości wybrania oferty złożonej przez wykonawcę jako najkorzystniejszej. Ocena zaistnienia tej przesłanki wymaga odpowiedzi na pytanie, czy gdyby zaświadczenie potwierdzające, że Bank Spółdzielczy w K., nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne zostało przedłożone, to oferta Odwołującego mogłaby być wybrana jako najkorzystniejsza. Zatrzymanie wadium może bowiem nastąpić pod warunkiem, że jedyną przyczyną braku możliwości wyboru oferty najkorzystniejszej, jest nieuzupełnienie określonego dokumentu z powodów leżących po stronie wykonawcy.

Zdaniem Krajowej Izby Odwoławczej, na wskazane wyżej pytanie należy udzielić odpowiedzi przeczącej, co zresztą przyznał Zamawiający podczas rozprawy, wyjaśniając, że: brakowało również innych dokumentów i wykonawca zostałby z postępowania wykluczony. Znajduje to potwierdzenie w przedstawionej przez Zamawiającego informacji o odrzuceniu oferty Odwołującego, w której wskazano, że oferta Odwołującego podlega odrzuceniu również z innych przyczyn, niż ta, która stała się przyczyną zatrzymania wadium. Nie ma więc podstaw twierdzić, że tylko nieuzupełnienie zaświadczenie potwierdzającego, że Bank Spółdzielczy w K., nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, uniemożliwiło wybór oferty Odwołującego jako najkorzystniejszej. Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła również uwagę, że uzasadniając zatrzymanie wadium Zamawiający nie przedstawił szerszego wywodu na temat tej przesłanki, ograniczając się do stwierdzenia, że oferta Odwołującego była najwyżej oceniona spośród ofert podlegających ocenie. Zamawiający nie odniósł się natomiast do innych przyczyn odrzucenia oferty Odwołującego, w których nie dopatrzono się podstaw do zatrzymania wadium, w tym nie poddano ocenie, czy wynikają one z okoliczności leżących po stronie wykonawcy. 

Nie zasługiwało na uwzględnienie stanowisko Zamawiającego przedstawione podczas rozprawy, że zatrzymanie wadium było zasadne, gdyż także inne dokumenty zostały uzupełnione nieprawidłowo, co należy traktować tak samo, jak gdyby w ogóle nie zostały złożone. Zauważyć należy, że jako przyczynę zatrzymania wadium Zamawiający wskazał wyłącznie nieuzupełnienie zaświadczenia potwierdzającego, że Bank Spółdzielczy w K., nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Zatem wady innych dokumentów nie były postrzegane przez Zamawiającego jako uzasadniające zatrzymanie wadium. Nie wiadomo, czy Zamawiający dokonał oceny, czy wadliwość tych innych dokumentów odpowiada przesłankom określonym w art. 98 ust. 6 pkt 1 ustawy Pzp, w szczególności - czy wynika z przyczyn leżących po stronie wykonawcy. Wobec powyższego braki w tych dokumentach nie mogą być podnoszone na etapie postępowania odwoławczego jako usprawiedliwiające zatrzymanie wadium.

 

Źródło: www.uzp.gov.pl