Ważność gwarancji wadialnej i zapłata wadium przez gwaranta
Z treści złożonej przez Przystępującego gwarancji wadialnej wynikało, że „niniejsza gwarancja jest ważna od dnia 8 listopada 2021 r. i obowiązuje do dnia 7 marca 2022 r., po którym to terminie wygasa w całości i automatycznie, jeżeli najpóźniej w wyżej wskazanym terminie Bank nie otrzyma prawidłowego żądania zapłaty, tj. spełniającego wymogi określone w niniejszej gwarancji”.
Oznacza to, że żądanie zapłaty poprzez złożenie stosownego oświadczenia Gwarantowi w przypadku zaistnienia którejkolwiek przesłanki z art. 98 ust. 6 ustawy Pzp w terminie do dnia 7 marca 2022 r., a następnie zgłoszone po tym terminie będzie bezskuteczne. W podobnym duchu wypowiedziała się Krajowa Izba Odwoławcza, która stwierdziła, że przesłanką wypłacenia kwoty gwarantowanej nie jest wcale wystąpienie okoliczności, o którym mowa w przepisach ustawy Pzp, ale złożenie przez Zamawiającego oświadczenia, że takie okoliczności wystąpiły (tak wyrok z dnia 30 września 2014 r, KIO 1897/14).
Tym samym trzeba patrzeć na funkcję, jaką ma pełnić wadium. W doktrynie i orzecznictwie Izby wskazuje się na dwie podstawowe funkcje wadium. Z jednej strony wadium stanowi wymóg niezbędny do skutecznego ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego, z drugiej zaś strony rolą wadium jest zabezpieczenie zamawiającego przed niesolidnym wykonawcą oraz zabezpieczenie zawarcia umowy w sprawie wykonania zamówienia publicznego. W związku z rolą, jaką odgrywa wadium, musi ono być ważne przez cały okres związania ofertą. Ponadto w przypadku wadium wnoszonego w postaci gwarancji bankowej (ubezpieczeniowej, aby gwarancja skutecznie zabezpieczała interesy zamawiającego dokument gwarancyjny winien zawierać zobowiązanie gwaranta do nieodwołalnej i bezwarunkowej zapłaty kwoty wadium na pierwsze pisemne żądanie zamawiającego, bez konieczności jego uzasadnienia, o ile zamawiający stwierdzi w swoim żądaniu, że kwota roszczenia jest mu należna w związku z zaistnieniem co najmniej jednego z warunków zatrzymania wadium przewidzianego w ustawie Pzp. Dokument gwarancyjny nie powinien zawierać klauzul ograniczających w sposób nieuzasadniony odpowiedzialność gwaranta.
Jeżeli więc z treści gwarancji wynika na przykład, że wymagana kwota zostanie wypłacona pod jakimikolwiek warunkami bądź też gwarancja dopuszcza możliwość skrócenia odpowiedzialności gwaranta przed upływem terminu, w jakim obowiązuje itp., przyjąć należy, że tak wniesione wadium nie spełnia swej roli, jaką jest ochrona zamawiającego przed niesolidnym wykonawcą (tak w wyroku z dnia 27 sierpnia 2013 r., KIO 1988/13).
Podkreślić także należy, iż celem wadium jest realne zabezpieczenie zapłaty na rzecz zamawiającego swego rodzaju kary za nienależyte zachowanie wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia. Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy Krajowa Izba Odwoławcza wskazuje, że analiza treści wadium w postaci gwarancji bankowej złożonej przez Przystępującego, biorąc pod uwagę treść oświadczenia Gwaranta, nie zabezpiecza w pełni interesu Zamawiającego w całym okresie ważności gwarancji, co też skutkuje brakiem możliwości stwierdzenia, iż wadium wniesione przez ww. wykonawcę zostało wniesione w sposób prawidłowy. Jednocześnie jak wynika z ww. gwarancji data upływu terminu związania ofertą Przystępującego została określona równocześnie jako termin ważności gwarancji (8 listopada 2021 r. do 7 marca 2022 r.).
Co więcej, to w ww. terminie (do 7 marca 2022 r.) do gwaranta powinny zostać zgłoszone wszelkie roszczenia wynikające z gwarancji.
Powyższe wynika wprost z końcowych postanowień gwarancji wadialnej: „niniejsza gwarancja jest ważna od dnia 8 listopada 2021 r. i obowiązuje do dnia 7 marca 2022 r., po którym to terminie wygasa w całości automatycznie, jeżeli najpóźniej w wyżej wskazanym terminie Bank nie otrzyma prawidłowego żądania zapłaty, tj. spełniającego wymogi określone w niniejszej gwarancji ”. Innymi słowy, treść złożonej przez Przystępującego gwarancji bankowej obligowała Zamawiającego do podjęcia określonych czynności zmierzających do wypłaty kwoty określonej gwarancją do upływu okresu ważności gwarancji.
Krajowa Izba Odwoławcza dodatkowo wskazała, że wadium wniesione w formie gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej musi mieć taką samą płynność jak wadium wniesione w pieniądzu co oznacza, że dochodzenie roszczenia z tytułu zapłaty wadium wniesionego w formie gwarancji nie może być utrudnione. Natomiast wadliwość gwarancji bankowej przedłożonej przez Przystępującego polega na ewidentnym ograniczeniu - w porównaniu do wadium wniesionego w pieniądzu - możliwości zaspokojenia roszczeń Zamawiającego w razie wystąpienia zdarzenia uzasadniającego zatrzymanie wadium pod koniec okresu ważności gwarancji wadialnej (będącym jednocześnie ostatnim dniem terminu związania ofertą). Analogiczne stanowisko zajęła Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 9 września 2021 r., KIO 2452/21.
Wyrok z dnia 2 maja 2022 r., KIO 949/22
Dziękujemy za przeczytanie tego artykułu do końca
Czytaj portal wPrzetargach.pl każdego dnia
Portal wPrzetargach.pl to portal ekspertów i specjalistów zamówień publicznych