Uchylanie się od zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego wykonawcy, którego oferta została wybrana

W wyroku III CK 344/05 Sąd Najwyższy stwierdził, że „W piśmiennictwie oraz w orzecznictwie dominuje stanowisko, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że przez uchylanie się od zawarcia umowy, będące przesłanką dochodzenia m.in. roszczenia o jej zawarcie, należy rozumieć tylko bezpodstawną odmowę zawarcia umowy przyrzeczonej. Uchylanie się od zawarcia umowy przyrzeczonej, będące przejawem niewykonania umowy przedwstępnej, powinno więc być rozumiane jako świadome działanie lub zaniechanie, zmierzające do bezpodstawnego niezawarcia umowy przyrzeczonej, a przynajmniej godzenie się z takim skutkiem. (zob. wyrok SN z dnia 26 września 2001 r., IV CKN 461/00 oraz wyrok SN z dnia 14 gudnia1999 r., II CKN 624/98, OSNC 2000 r. Nr 6, poz. 120).”

Odmowa podpisania umowy przez jednego z wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia oznacza odmowę podpisania umowy przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (zob. wyrok z dnia 29 lipca 2009 r., KIO/UZP 903/09).

W wyroku z dnia 6 października 2005 r., II Ca 460/05, niepubl., Sąd Okręgowy w Białymstoku stwierdził, że „za odmowę podpisania umowy uznać można tylko oświadczenie woli wykonawcy, zawierające negatywne stanowisko w przedmiocie zaproszenia go przez zamawiającego, ewentualnie takie działanie wykonawcy, z którego wynikałaby dla zamawiającego informacja, iż takiego rodzaju oświadczenie woli skarżący rzeczywiście złożył. Odmowa podpisania umowy jest tożsama ze stanowiskiem podjętym świadomie przez wykonawcę i przekazanym do wiadomości zamawiającego. W konsekwencji brak stawiennictwa w siedzibie zamawiającego pracownika wykonawcy, spowodowany zaniedbaniem przez niego obowiązków, nie jest tożsamy z uchyleniem się wykonawcy od zawarcia umowy”.

W wyroku z dnia 4 marca 2014 r., KIO 288/14 Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że uchylanie się od zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego „nie musi oznaczać bezpośredniej odmowy zawarcia umowy, lecz może wynikać z okoliczności i z zachowania (działań lub zaniechań) wykonawcy. Zdaniem Izby trzykrotnie niestawienie się w celu zawarcia umowy (ewentualnie nieprzesłanie umowy) jak najbardziej może być uznane za uchylanie się.”.

W uchwale KIO/KD 109/13 Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła natomiast uwagę, że „Odmowa jest każdym oświadczeniem woli wyrażającym brak zgody. Będzie więc miała miejsce również tam, gdzie wybrany wykonawca odmówi podpisania umowy, wskazując na występowanie przesłanek do jej unieważnienia. Natomiast uchylanie według poglądów SN powstających na gruncie art. 390 § 1 k.c., posługującego się pojęciem uchylania się od zawarcia umowy przyrzeczonej po zawarciu umowy przedwstępnej sprzedaży, to: „Tylko bezpodstawna odmowa zawarcia umowy przyrzeczonej. Uchylanie się od zawarcia umowy przyrzeczonej, będące przejawem niewykonania umowy przedwstępnej, powinno więc być rozumiane jako świadome działanie lub zaniechanie, zmierzające do bezpodstawnego nie zawarcia umowy przyrzeczonej, a przynajmniej godzenie się z takim skutkiem”. (...) Zamawiający zasadnie uznał niestawiennictwo wykonawcy w dniu wyznaczonym do podpisania umowy, jako bezpodstawne uchylanie się od zawarcia umowy. „Oczekiwanie” wykonawcy na zapoznanie się z postanowieniami umowy nie było zasadne i zmierzało do bezpodstawnego niezawarcia umowy, a przynajmniej godzenie się z takim skutkiem...”

W wyroku z dnia 27 stycznia 2014 r., KIO 37/14; KIO 38/14, Krajowa Izba Odwoławcza stwierdziła, że przy ustalonym prawidłowo znaczeniu pojęcia „uchylania się”, nie można było przyjąć, iż kwestionowani przez odwołującego wykonawcy uchylali się od zawarcia umowy. Izba w tym składzie również podziela poglądy prezentowane przez Krajową Izbę Odwoławczą w wyroku z dnia 5 lutego 2013 r., KIO 123/13, że o uchylaniu się od zawarcia umowy może być mowa wyłącznie w przypadku, gdy wykonawca w ogóle „nie ma zamiaru zawarcia umowy i umyślnie podejmuje działania, które mają na celu niedopuszczenie do jej zawarcia”.

Definicja pojęcia „uchylania się” zawarta w słowniku języku polskiego, podaje, że „uchylać się” oznacza „rozmyślnie nie wypełniać czegoś””.

Opracowanie:  Zespół wPrzetaragach