Zależność pomiędzy wartością zamówienia a sumą gwarancyjną ubezpieczenia

W odniesieniu do sytuacji finansowej lub ekonomicznej zamawiający może określić warunki, które zapewnią posiadanie przez wykonawców zdolności ekonomicznej lub finansowej niezbędnej do realizacji zamówienia w tym celu może wymagać posiadania przez wykonawcę odpowiedniego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. W celu potwierdzenia spełniania przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu dotyczącego posiadania przez wykonawcę odpowiedniego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, zamawiający może żądać dokumentów potwierdzających, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności związanej z przedmiotem zamówienia ze wskazaniem sumy gwarancyjnej tego ubezpieczenia .

Jeżeli zamawiający wymaga posiadania przez wykonawcę odpowiedniego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, na określoną sumę gwarancyjną ubezpieczenia, musi przestrzegać przepisów art. 16 pkt 1 i 3 oraz art. 112 ust. 1 ustawy Pzp. Określony przez zamawiający warunek posiadania przez wykonawcę odpowiedniego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, na określoną sumę gwarancyjną ubezpieczenia nie może naruszać zasad zachowania uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców oraz proporcjonalności (art. 16 pkt 1 i 3 ustawy Pzp) oraz musi być proporcjonalny do przedmiotu zamówienia oraz umożliwiać ocenę zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia (zob. art. 112 ust. 1 ustawy Pzp). W przypadku tego warunku udziału w postępowaniu użyte w art. 112 ust. 1 ustawy Pzp sformułowanie „w sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia” oznacza, że wskazana suma gwarancyjna ubezpieczenia oraz wysokość składki ubezpieczeniowej z tytułu jej zapłaty nie może ograniczać ubiegania się o udzielenie zamówienia wykonawcy, który byłby w stanie wykonać zamówienie.

W wyroku z dnia 24 listopada 2015 r., III SA/Lu 510/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie Sąd zwrócił uwagę, że: „Zgodnie z kierunkami wyroków Krajowej Izby Odwoławczej, głównym celem żądania polisy ubezpieczeniowej jest ocena sytuacji ekonomicznej i finansowej potencjalnego wykonawcy. Polisa OC nie służy jednak do potwierdzenia ubezpieczenia przedmiotu zamówienia (zob. wyrok z dnia 24 września 2009 r., KIO/UZP 161/09). Ma ona stanowić ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzonej przez danego wykonawcę działalności gospodarczej. Stosunek ubezpieczenia jest stosunkiem cywilnym, uregulowanym w art. 822 i nast. Kodeksu cywilnego. Umowy ubezpieczenia podlegają w praktyce daleko idącej specjalizacji ze względu na różnorodność źródeł odpowiedzialności.”

Sąd uznał również, że „pojmowanie przedmiotu zamówienia jedynie przez pryzmat wartości zamawianych usług wyrażonej w postaci ceny (wynagrodzenia umownego), jest wyrazem nieuprawnionej zawężającej jego wykładni. Ustawodawca nie posłużył się bowiem określeniem proporcjonalny do „wartości przedmiotu zamówienia” lecz proporcjonalny do „przedmiotu zamówienia”. To ostatnie pojęcie jest niewątpliwie pojęciem szerszym od „wartości przedmiotu zamówienia”. W ocenie Sądu pojęcie „proporcjonalności” o którym mowa w art. 22 ust. 4 Pzp2004 (aktualnie art. 112 ust. 1 ustawy Pzp) nie może być sprowadzane do korelacji pomiędzy sumą gwarancyjną ubezpieczenia a przedmiotem zamówienia, postrzeganym wyłącznie przez pryzmat jego wartości. Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem kontrolujących, że żądanie posiadania przez wykonawcę ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności z sumą gwarancyjną ubezpieczenia co najmniej 5 000 000 złotych, w sytuacji gdy ustalona wartość zamówienia wynosiła 2 538 833,64 złote, stanowi naruszeniem zasady równego traktowania i uczciwej konkurencji.

Są zwrócił uwagę, że sytuację ekonomiczną i finansową wykonawcy wyznacza nie tyle suma gwarancyjna ubezpieczenia, co wysokość składki ubezpieczeniowej, która wykonawca musi zapłacić za taką sumę ubezpieczenia.

W wyroku z dnia 23 marca 2010 r., KIO/UZP 299/10, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że żądanie zamawiającego, aby wykonawca posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej na sumę gwarancyjna ubezpieczenia w wysokości 12 000 000 złotych, w sytuacji gdy wartość zamówienia została ustalona na 10 753 789,88 złotych jest nadmierne i nieuzasadnione.

Do zagadnienia wysokości sumy gwarancyjnej ubezpieczenia, która mogłaby utrudniać uczciwą konkurencję, odniosła się Główna Komisja Orzekająca (GKO) w orzeczeniu z dnia 5 grudnia 2013 r., BDF1/4900/61/65/13/RWPD-56197, wskutek odwołania wniesionego od orzeczenia Regionalnej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w O. z dnia 30 kwietnia 2013 r., RIO.XII.53-07/2013, że w postępowaniu została naruszona zasada proporcjonalności w określaniu warunków udziału poprzez „zbyt wygórowany i nieadekwatny w stosunku do przedmiotu zamówienia” wymóg posiadania przez wykonawców ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej w kwocie trzykrotnie wyższym (1 000 000 złotych) od wartości szacunkowej zamówienia (381 078,31 zł). 

GKO ustaliła (na podstawie warunków ubezpieczenia w PZU), że składka ubezpieczenia działalności gospodarczej biur projektowych z tytułu odpowiedzialności cywilnej od ubezpieczenia na kwotę 1 000 000 złotych wynosi około 10 000 złotych (wysokość zależy od wielkości obrotów rocznych ubezpieczającego się), z możliwością negocjacji zniżek stawki nawet do 40%. Dlatego też, zdaniem GKO, zamawiający miał prawo, a nawet obowiązek tak postawić wymogi wobec potencjalnych wykonawców, aby w sposób dostateczny zabezpieczyć swoje interesy. Mając powyższe na uwadze, GKO uznała, że warunek posiadania przez wykonawcę ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej w kwocie trzykrotnie wyższym (1 000 000 złotych) od wartości szacunkowej zamówienia (381 078,31 złotych) nie stanowi naruszenia zasady zachowania uczciwej konkurencji.

GKO nie zgodziła się tym samym ze stanowiskiem Regionalnej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych przy Regionalnej Izbie Obrachunkowej w O. z dnia 30 kwietnia 2013 r., RIO.XII.53-07/2013, że w postępowaniu została naruszona zasada proporcjonalności w określaniu warunków udziału poprzez „zbyt wygórowany i nieadekwatny w stosunku do przedmiotu zamówienia” wymóg posiadania przez wykonawców ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej w kwocie trzykrotnie wyższym (1 000 000 złotych) od wartości szacunkowej zamówienia (381 078,31 zł). 

Dziękujemy za przeczytanie tego artykułu do końca. Czytaj portal wPrzetargach.pl na bieżąco.

Portal wPrzetargach.pl to kompendium wiedzy o zamówieniach publicznych.