Wyjaśnianie treści dokumentu jest czymś innym niż jego złożenie, uzupełnienie lub poprawienie. Wyjaśnia JÓZEF EDMUND NOWICKI
W dniu 7 lutego 2020 r. zamawiający na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy Pzp wezwał odwołującego do złożenia wykazu osób skierowanych do realizacji zamówienia.
Odwołujący w odpowiedzi na wezwanie odwołujący umieścił na platformie - za pośrednictwem której w postępowaniu przebiegała komunikacja pomiędzy zamawiającym a wykonawcami - wymagane dokumenty, w tym wymagany wykaz, jednak nie użył przycisku „wyślij” w wyniku czego wymagane dokumenty zostały zapisane na platformie, a tym samym zamawiający nie otrzymał automatycznego powiadomienia z platformy, że oczekują na niego dokumenty.
W związku z powyższym, w dniu 19 lutego 2020 r. zamawiający na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp wezwał odwołującego do uzupełnienia wymaganych dokumentów, tak jak w wezwaniu skierowanym do odwołującego na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy Pzp. Tym razem odwołujący złożył na platformie te same dokumenty co poprzednio oraz zastosował przycisk „wyślij” (wysłał do zamawiającego).
W dniu 2 marca 2020 r. zamawiający poinformował odwołującego, że wyklucza go z postępowania , ponieważ złożył wykaz osób, który nie zawierał wskazania ilości stron obliczeniowych dokumentów z uwzględnieniem terminologii prawniczej i prawnej jako doświadczenie zawodowe weryfikatorów native speakerów w zakresie języków: angielskiego, francuskiego, niemieckiego, rosyjskiego.
Odwołujący uznał jednak, że gdyby zamawiający prawidłowo zbadał czy odwołujący spełnia warunki udziału w postępowaniu, w tym wezwał odwołującego do złożenia wyjaśnień w trybie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp, dotyczących wykazu osób skierowanych do realizacji zamówienia, zamawiający zapewne uznałby, że odwołujący dysponuje tymi osobami i spełnia warunek udziału w postępowaniu, a tym samym nie podlega wykluczeniu z postępowania.
W ocenie odwołującego okoliczności sprawy wskazywały, iż w wyniku złożonych wyjaśnień dotyczących wykazu osób skierowanych do realizacji zamówienia nie doszłoby do uzupełnienia wykazu, tylko do potwierdzenia dysponowania osobami posiadającymi wymagane doświadczenie. Zamawiający powinien bowiem domyśleć się, że błąd polegający na braku wpisania w wykropkowane miejsca liczby stron nie jest jednoznaczny z brakiem wykazania przez odwołującego spełnienia warunku udziału w postępowaniu. W ocenie odwołującego wykluczenie z postępowania było skrajnym formalizmem.
Odwołujący stał na stanowisku, że niewypełnienie w czterech pozycjach tabeli miejsc wykropkowanych przeznaczonych na wpisanie liczby stron jest jedynie kwestią omyłki, a wszelkie okoliczności dotyczące odwołującego wskazywały na spełnienie przez niego warunku udziału w postępowaniu, nawet ze znacznym naddatkiem. A to powinno być potwierdzone w wyniku postępowania wyjaśniającego w trybie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp, czego zamawiający nie dokonał.
Krajowa Izba Odwoławcza nie uwzględniła odwołania.
Wyrok nie może budzić żadnych wątpliwości.
Jak słusznie bowiem zwróciła uwagę Krajowa Izba Odwoławcza, żądanie wyjaśnienia treści złożonego wykazu nie było uzasadnione. Bez wątpienia dodawanie treści jest czynnością zupełnie odmienną od wyjaśniania.
Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła również uwagę, że wykonawca popełnił dwa istotne błędy w procedurze składania dokumentów.
Po pierwsze, na wezwanie z art. 26 ust. 1 ustawy Pzp nie wysłał dokumentów.
Po drugie, na wezwanie z art. 26 ust. 3 ustawy Pzp wysłał wadliwe dokumenty.
Brak było zatem podstawy do wezwania do kolejnego uzupełnienia lub wyjaśnienia dokumentów.
Wyrok ten wskazuje na niezrozumienie procedury wyjaśniania oświadczeń lub dokumentów, o których mowa w art. 25 ust. 1 Pzp
Zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy Pzp, jeżeli wykonawca nie złożył oświadczenia, o którym mowa w art. 25a ust. 1 ustawy Pzp, oświadczeń lub dokumentów potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp, lub innych dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania, oświadczenia lub dokumenty są niekompletne, zawierają błędy lub budzą wskazane przez zamawiającego wątpliwości, zamawiający wzywa do ich złożenia, uzupełnienia lub poprawienia lub do udzielania wyjaśnień w terminie przez siebie wskazanym, chyba że mimo ich złożenia, uzupełnienia lub poprawienia lub udzielenia wyjaśnień oferta wykonawcy podlega odrzuceniu albo konieczne byłoby unieważnienie postępowania.
Podstawą wezwania do złożenia wyjaśnień dotyczących oświadczeń lub dokumentów, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp jest art. 26 ust. 4 ustawy Pzp.
Kategoryczność sformułowania art. 26 ust. 4 ustawy Pzp („wzywa także, w wyznaczonym przez siebie terminie, do złożenia wyjaśnień dotyczących oświadczeń lub dokumentów, o których mowa w art. 25 ust. 1”) wskazuje, że wszelkie wątpliwości zamawiającego dotyczące treści oświadczeń lub dokumentów, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp muszą być przez zamawiającego rozwiane poprzez wezwanie do udzielania wyjaśnień. Oznacza to, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości niedopuszczalne jest samodzielne ich rozwiewanie przez zamawiającego.
Warto jednak zauważyć, że wyjaśnianie treści dokumentu jest czymś innym niż jego złożenie, uzupełnienie lub poprawienie. Wynika to wprost z przepisu art. 26 ust. 3 i 4 ustawy Pzp.
Zamawiający wzywa do wyjaśnienia treści oświadczeń lub dokumentów, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp, jeżeli złożone oświadczenia i dokumenty nie wymagają uzupełnienia, ani poprawienia, ponieważ są kompletne i nie zwierają błędów.
Instytucja wyjaśnień tak w trybie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp ma na celu ustalenie rzeczywistej treści oświadczeń lub dokumentów, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp.
Wyjaśnianie (zwane również tłumaczeniem) jest jedną z odmian rozumowania. Wyjaśnianie jest zadaniem myślowym, które polega na wskazaniu uzasadnienia dla danej treści oświadczeń lub dokumentów, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp.
Wyjaśnianie treści oświadczeń lub dokumentów, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp polega zatem na udzieleniu odpowiedzi na pytanie „dlaczego tak jest jak wykonawca postanowił w treści oświadczeń lub dokumentów, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp?”
W przypadku art. 26 ust. 4 ustawy Pzp brak takich wyjaśnień nie może być powodem wykluczenia z postępowania wykonawcy. Wezwanie w trybie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp ma bowiem charakter obligatoryjny.
Wyjaśnienia nie mogą natomiast prowadzić do uzupełnienia treści oświadczenia lub dokumentu, która nie została w nich zawarta. Wyjaśnienia podające treść, której nie ma w oświadczeniu lub dokumencie, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp stanowią jego uzupełnienie.
Jeżeli wykonawca na wezwanie z art. 26 ust. 3 ustawy Pzp złożył oświadczenia lub dokumenty, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp niekompletne, wezwanie do ich wyjaśnienia jest nieuzasadnione (niedopuszczalne).
W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej wyrażany jest pogląd, że obowiązek wezwania wykonawcy do wyjaśnień wynikający z art. 26 ust. 4 ustawy Pzp aktualizuje się w sytuacji, gdy złożone oświadczenia lub dokumenty, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp budzą wątpliwości zamawiającego (zob. wyrok z dnia 9 czerwca 2016 r., KIO 905/16).
Zamawiający jest uprawniony do wyjaśnienia danego dokumentu, także w przypadku, gdy kolejne wątpliwości nasunęły się także po złożeniu wcześniejszych wyjaśnień lub po uzupełnieniu lub poprawieniu oświadczenia lub dokumentu.
Przepisy ustawy Pzp nie przesądzają, ile razy zamawiający może zastosować procedurę wyjaśnienia w trybie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp. Zamawiający w sytuacji jakichkolwiek wątpliwości powinien je wyjaśnić, tym bardziej w sytuacji, gdy wcześniej dokonywana czynność wyjaśnienia nie dotyczyła bezpośrednio tej kwestii, a wątpliwości pojawiły się dopiero po dokonanych uprzednio wyjaśnieniach.
Zamawiający nie jest uprawniony do kilkukrotnego wyjaśniania tej samej okoliczności.
Co do możliwości wielokrotnego wzywania do wyjaśnień Krajowa Izba Odwoławcza wypowiadała się również w wyrokach w wyroku z dnia 12 maja 2017 r., KIO 836/17, z dnia 20 lipca 2016 r., KIO 1165/16, z dnia 14 września 2015 r., KIO 1879/15, z dnia 6 listopada 2015 r., KIO 2303/15 i z dnia 9 lipca 2014 r., KIO 1348/14, stwierdzając, że nie ma zakazu wzywania więcej niż jeden raz do wyjaśnień na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp, jeśli pierwotne wyjaśnienia nadal budziły wątpliwości.
Należy również zauważyć, że czynność wezwania do złożenia wyjaśnień nie generuje bezpośrednio skutku w postaci eliminacji wykonawcy z postępowania, służy bowiem rozwianiu wątpliwości zamawiającego co do treści złożonego oświadczenia. Niezłożenie wyjaśnień nie jest również obwarowane żadną sankcją ustawową (zob. wyrok z dnia 3 sierpnia 2017 r., KIO 1527/17).
Józef Edmund Nowicki