Czy zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych tylko w formacie XML potwierdza, że wykonawca nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne - wyjaśnia PIOTR WIŚNIEWSKI, prawnik, ekspert z dziedziny prawa zamówień publiczn
W dniu 18 lutego 2020 r. w internetowym wydaniu Dziennika Gazeta Prawna zmieszczono artykuł Sławomira Wikariaka „Wykonawcy wciąż mają problem z e-dokumentami”. W artykule autor zwraca uwagę m. in. na niepoprawność składania zaświadczenia właściwej terenowej jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (w skrócie „zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych”), potwierdzającego, że wykonawca nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w formacie PDF, poświadczonych za zgodność z oryginałem przez wykonawcę przy użyciu kwalifikowanego podpisu elektronicznego, a nie przez pracownika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W artykule Adam Wiktorowski stwierdza, że „Dlatego też, podobnie jak to jest z zaświadczeniem z KRK, także dokument z ZUS powinien być przesłany w formacie XML podpisanym podpisem kwalifikowanym. Także i tu niestety wykonawcy często posługują się samą wizualizacją dokumentu, na którym znajduje się jedynie adnotacja, że plik był podpisany podpisem kwalifikowanym, jednakże sam plik podpisany nie jest”.
Stanowisko przestawione w artykule jest nieuzasadnione.
W wyroku z dnia 2 stycznia 2019 r., KIO 2578/18, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że złożone przez odwołującego zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wydane w formie elektronicznej opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym przez osobę wskazaną w treści zaświadczenia, które było możliwe do zweryfikowania przy wykorzystaniu oprogramowania do weryfikacji podpisu, złożone w postaci wydruku, mogło i powinno posłużyć zamawiającemu do oceny, czy istnieją przesłanki wykluczenia tego wykonawcy z postępowania.
Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak wskazuje jego treść zostało wydane m.in. na podstawie art. 217 i 2018 kpa. Zgodnie bowiem z art. 217 § 4 kpa zaświadczenie wydaje się w formie dokumentu elektronicznego, opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, jeżeli zażąda tego osoba ubiegająca się o zaświadczenie. Tym samym zgodnie z art. 76 § 1 kpa stanowi ono dokument urzędowy, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania, stanowiący dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone.
W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej na ocenę zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanego w formie elektronicznej, zrównanej z formą pisemną nie ma wpływu późniejsze jego wydrukowanie w celu jego złożenia w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Wynika to z art. 50 ust. 4a i 4c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z art. 50 ust. 4a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek oraz decyzje o odmowie wydania zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w postaci dokumentu elektronicznego opatrzonego kwalifikowanym podpisem elektronicznym mogą być wykorzystywane w formie wydruku przez płatnika składek, który je uzyskał. Zgodnie natomiast z art. 50 ust. 4c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, wydruki zaświadczenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych o niezaleganiu w opłacaniu składek mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, jeżeli zawierają dane identyfikujące zaświadczenie albo decyzję, typ identyfikatora płatnika składek i jego numeru oraz datę wydania zaświadczenia lub decyzji, umożliwiające ich weryfikację w sposób określony w tym przepisie.
W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej, złożone przez odwołującego zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawierało takie dane, które umożliwiły zamawiającemu dokonanie weryfikacji. Skoro zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest urzędowym dokumentem elektronicznym, które z mocy ustawy może być wykorzystywane w formie wydruku, mającego moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, to w ocenie składu orzekającego powinno być uznane przez zamawiającego przy ocenie braku przesłanek wykluczenia z postępowania odwołującego. Wskazuje na to wykładnia celowościowa i funkcjonalna przepisów ustawy Pzp i rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia. Jeżeli zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzało brak zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, czego zamawiający nie kwestionował, to powinien uznać, iż odwołujący wykazał, iż nie naruszył obowiązków dotyczących płatności składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne, a tym samym wykazał brak podstaw wykluczenia z postępowania. Tożsame stanowisko zostało wyrażone w wyroku z dnia 6 lutego 2020 r., KIO 70/20, w którym Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że od wejścia w życie w 2017 r. zmiany ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dopuszczenie na gruncie ustawy Pzp zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w formie wydruku dokumentu elektronicznego, należy traktować analogicznie jak np. dopuszczenie wydruków komputerowych odpisów z Krajowego Rejestru Sądowego.
Zgodnie z art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym pobrane samodzielnie wydruki komputerowe aktualnych i pełnych informacji o podmiotach wpisanych do Krajowego Rejestru Sądowego mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację Krajowego Rejestru Sądowego (m. in. odpisy, wyciągi i zaświadczenia), jeżeli zostały wydane w postaci papierowej lub elektronicznej.
Również w wyroku KIO 70/20, Krajowa Izba Odwoławcza nie zgodziła się ze stanowiskiem odwołującego, że wadliwość zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych złożonego przez wykonawcę wynika z § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie użycia środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego oraz udostępniania i przechowywania dokumentów elektronicznych (w sytuacji, gdy istnieje dokument wydania zaświadczenia w oryginale w formie elektronicznej, to w takiej formie powinien być złożony zamawiającemu). Zdaniem Krajowej Izby Odwoławczej dokument wygenerowany z właściwego systemu funkcjonuje w obrocie jako oryginał, jeśli odpowiednia ustawa tak przewiduje. Skoro wydruk zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (podobnie jak np. wydruk komputerowy odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego) w myśl ustawy jest traktowany jak oryginał, to przepis § 5 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie użycia środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego (…) nie stoi na przeszkodzie jego złożeniu w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.
Zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek to jedno z najbardziej popularnych zaświadczeń, które Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje przedsiębiorcom.
Instrukcja „Jak uzyskać zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek ZUS za pośrednictwem Biznes.gov.pl” jest dostępna pod linkiem:
Usługę „Zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek ZUS” można zrealizować pod adresem:
https://www.biznes.gov.pl/pl/firma/zus/chce-rozliczac-zus/proc_750-zaswiadczenie-o-niezaleganiu-zus
Piotr Wiśniewski, prawnik z 15-letnim doświadczeniem w zamówieniach publicznych. Jeden z najbardziej rozpoznawalnych i doświadczonych ekspertów i wykładowców problematyki prawa zamówień publicznych w Polsce. Autor ponad 100 publikacji z zakresu zamówień publicznych w czasopismach branżowych oraz współautor publikacji „Prawo zamówień publicznych. Praktyczny przewodnik dla zamawiających i wykonawców” wydawnictwa Forum. Reprezentuje zamawiających i wykonawców w postępowaniach odwoławczych przed Krajową Izbą Odwoławczą. Kierownik Referatu Prawnego i Zamówień Publicznych w Związku Międzygminnym ds. Ekologii w Żywcu.
Źródło:
https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/1454426,e-dokumenty-przetargi-zaswiadczenia-krk-zus.html