Wezwanie do wyjaśnienia podmiotowych środków dowodowych

Na podstawie art. 128 ust. 4 ustawy Pzp zamawiający może żądać od wykonawców wyjaśnień dotyczących treści oświadczenia, o którym mowa w art. 125 ust. 1 ustawy Pzp, lub złożonych podmiotowych środków dowodowych lub innych dokumentów lub oświadczeń składanych w postępowaniu. 

Przepis art. 128 ust. 4 ustawy Pzp nie określa żadnych kryteriów wzywania wykonawców do złożenia wyjaśnień, dlatego o zastosowaniu wezwania powinna decydować jego zasadność i celowość oraz ograniczenie do oświadczeń lub dokumentów wskazanych w tym przepisie. Wyjaśnienia służyć mają rozwianiu wątpliwości zamawiającego, wynikających zarówno z niejasnych lub sprzecznych ze sobą dokumentów. Za wyjaśnienia nie mogą być uznane takie treści, które w rzeczywistości wprowadzają do danego dokumentu nową treść.

Wyjaśnienia podające treść, której w ogóle nie ma w dokumencie wyjaśnianym, lub jest błędna, stanowią uzupełnienie treści, a nie wyjaśnienie.

W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej akceptowane jest stanowisko, iż proces wyjaśniania może przybrać formę więcej niż jednego zapytania. Oznacza to, że w przypadku, gdy mimo przedłożenia wyjaśnień zamawiający nadal ma wątpliwości lub pojawiły się kolejne obszary wymagające wyjaśnienia, to zamawiający jest uprawniony do wystąpienia o kolejne wyjaśnienie. Jeżeli złożone wyjaśnienia budzą wątpliwości zamawiającego, a w szczególności wynikają z niedoprecyzowanego wezwania, to zamawiający może jeszcze dopytać (nie wezwać o ponowne złożenie wyjaśnień) wykonawcę w tym zakresie.

Zasada jednokrotności wezwania nie dotyczy wezwania do złożenia wyjaśnień w trybie art. 128 ust. 4 ustawy Pzp, gdyż instytucja ta nie prowadzi do zmiany wykazywanego doświadczenia, a jedynie do usuwania wątpliwości do co zasobu już wykazanego. Zamawiający może wezwać do złożenia wyjaśnień tylko w przypadku, gdy zrodzą się u niego jakiekolwiek wątpliwości odnośnie złożonej oferty. Wynika to z wyrazu „wyjaśnień” zastosowanego w art. 128 ust. 4 ustawy Pzp. Dlatego, gdy zamawiający ma pewność odnośnie dołączonych do oferty oświadczeń i dokumentów nie może żądać od zamawiającego, aby ten wzywał wykonawcę do złożenia wyjaśnień.

Zamawiający może żądać od wykonawców wyjaśnień dotyczących treści oświadczenia, o którym mowa w art. 125 ust. 1, lub złożonych podmiotowych środków dowodowych lub innych dokumentów lub oświadczeń składanych w postępowaniu. Wyjaśnienia podmiotowych środków dowodowych nie mają na celu zmiany ich treści. Wyjaśnienia nie mogą także prowadzić do uzupełnienia lub poprawienia treści oświadczenia lub dokumentu. Wyjaśnienia podające treść, której nie ma w oświadczeniu lub dokumencie stanowią uzupełnienie. 

Przepisy ustawy Pzp nie wskazują przy jakim poziomie szczegółowości informacji podanych przez wykonawcę w podmiotowym środku dowodowym zamawiający powinien wezwać wykonawcę do wyjaśnienia. W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej wyrażany jest pogląd, że obowiązek wezwania wykonawcy do wyjaśnień oświadczeń i dokumentów aktualizuje się w sytuacji, gdy złożone oświadczenia lub dokumenty budzą wątpliwości zamawiającego (zob. wyrok z dnia 9 czerwca 2016 r., KIO 905/16). Zamawiający jest uprawniony do wyjaśnienia danego dokumentu, także w przypadku, gdy kolejne wątpliwości nasunęły się także po złożeniu wcześniejszych wyjaśnień lub po uzupełnieniu lub poprawieniu oświadczenia lub dokumentu.

W wyroku z dnia 17 grudnia 2013 r., KIO 2754/13 Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że przepisy Pzp nie przesądzają, ile razy zamawiający może zastosować procedurę wyjaśnienia treści oświadczenia lub dokumentu. Zamawiający w sytuacji jakichkolwiek wątpliwości powinien je wyjaśnić, tym bardziej w sytuacji, gdy wcześniej dokonywana czynność wyjaśnienia nie dotyczyła bezpośrednio tej kwestii, a wątpliwości pojawiły się dopiero po dokonanych uprzednio wyjaśnieniach. Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że „Zamawiający nie jest uprawniony do kilkukrotnego wyjaśniania tej samej okoliczności. Jednakże w niniejszej sprawie wystąpiła sytuacja, polegająca na tym, że warunek określony w SIWZ złożony był z wielu wymagań. Ponadto skierowane do Odwołującego wezwanie do uzupełnienia wykazu było ogólne i nie dotyczyło konieczności złożenia wyjaśnień dotyczących jakiejś szczególnej okoliczności. Podkreślić należy, że sam Zamawiający przyznał, że kolejne pytania nasunęły się, gdy Odwołujący złożył wyjaśnienia po wezwaniu do uzupełnienia wykazu. Tym samym Zamawiający powinien wezwać Wykonawcę do wyjaśnień wprost wyrażając, wyjaśnienia jakich okoliczności Zamawiający oczekuje. (...)”. 

Co do możliwości wielokrotnego wzywania do wyjaśnień wypowiadała się Krajowa Izba Odwoławcza również w wyrokach z dnia 20 lipca 2016 r., KIO 1165/16, z dnia 14 września 2015 r., KIO 1879/15, z dnia 6 listopada 2015 r., KIO 2303/15 i z dnia 9 lipca 2014 r., KIO 1348/14, stwierdzając, że nie ma zakazu wzywania więcej niż jeden raz do wyjaśnień na podstawie art. 26 ust. 4 Pzp, jeśli pierwotne wyjaśnienia nadal budziły wątpliwości.

W wyroku z dnia 3 sierpnia 2017 r., KIO 1527/17, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że „Czynność wezwania do złożenia wyjaśnień nie generuje bezpośrednio skutku w postaci eliminacji wykonawcy z postępowania, służy bowiem rozwianiu wątpliwości Zamawiającego co do treści złożonego oświadczenia. Niezłożenie wyjaśnień nie jest również obwarowane żadną sankcją ustawową.” W przypadku więc jakichkolwiek wątpliwości zamawiającego obowiązany jest do wezwania wykonawcy, do wyjaśnień treści złożonych przez niego oświadczeń oraz dokumentów, celem usunięcia wewnętrznej prima facie sprzeczności pomiędzy nimi (zob. wyrok z dnia 12 maja 2017 r., KIO 836/17).

W wyroku z dnia 4 maja 2017 r., KIO 734/17, Krajowa Izba Odwoławcza podzieliła pogląd, że zaistnienie w ofercie sprzeczności treści oświadczeń lub dokumentów i wynikające z nich wątpliwości nie mogą stanowić podstawy do wykluczenia wykonawcy na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 17 Pzp, a dokumenty zawierające wątpliwości, niepełne informacje, które nie potwierdzają warunku udziału w postępowaniu bądź też zawierają nieścisłości, podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 26 ust. 4 Pzp.

W wyroku z dnia 5 lipca 2016 r., KIO 1084/16, Krajowa Izba Odwoławcza uznała natomiast, że „(…) wątpliwości, wynikające z lakoniczności sformułowań użytych w zobowiązaniu dołączonym do oferty Zamawiający powinien był wyjaśnić w trybie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp. Niezastosowanie trybu wyjaśnień w tym przypadku skutkowało przedwczesnym uznaniem przez Zamawiającego, że zasadne jest uzupełnienie zobowiązania, a następnie wykluczenie Odwołującego z postępowania.” Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła również uwagę, że „w przypadku jakichkolwiek wątpliwości, co do treści złożonego zobowiązania Zamawiający może skorzystać z wezwania wykonawcy w trybie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp, do złożenia wyjaśnień dotyczących treści tego dokumentu. W przypadku zobowiązania złożonego przez Zakład Budowlany Z.S., w treści oświadczenia zostały zawarte informacje wskazujące na planowane realne zaangażowanie tego podmiotu w wykonywanie robót, choć można się zgodzić z Zamawiającym, że oświadczenia te są raczej lakoniczne, co nie dyskwalifikuje tego dokumentu jako dowodu na realne udostępnienie zasobów w sposób gwarantujący należyte wykazanie spełnienia warunków udziału w postępowaniu oraz realizacji zamówienia zgodnie z wymogami wynikającymi z treści SIWZ oraz obowiązujących przepisów prawa.”

Źródło:  www.uzp.gov.pl
Opracowanie:  Józef Edmund Nowicki