Wyjaśnianie treści oświadczeń i dokumentów na podstawie art. 26 ust. 3 i 4 ustawy Pzp

Na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy Pzp zamawiający wzywa także wykonawców do udzielania wyjaśnień dotyczących treści oświadczenia, o którym mowa w art. 25a ust. 1 ustawy Pzp, lub innych dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania, z wyjątkiem oświadczeń i dokumentów potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp.

Podstawą wezwania do złożenia wyjaśnień dotyczących oświadczeń lub dokumentów, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp jest art. 26 ust. 4 ustawy Pzp.

Kategoryczność sformułowania art. 26 ust. 3 i 4 ustawy Pzp („wzywa także, w wyznaczonym przez siebie terminie, do złożenia wyjaśnień”, „wzywa do (…) udzielania wyjaśnień w terminie przez siebie wskazanym”), skonfrontowana przykładowo ze swoistą dowolnością określoną w art. 87 ust 1 ustawy Pzp („ofert zamawiający może żądać od wykonawców wyjaśnień”) wskazuje, że wszelkie wątpliwości zamawiającego dotyczące treści oświadczenia, o którym mowa w art. 25a ust. 1 ustawy Pzp, muszą być przez zamawiającego rozwiane poprzez wezwanie do udzielania wyjaśnień. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości niedopuszczalne jest samodzielne ich rozwiewanie przez zamawiającego.

Instytucja wyjaśnień w trybie art. 26 ust. 3 i 4 ustawy Pzp ma na celu ustalenie rzeczywistej treści oświadczenia, o którym mowa w art. 25a ust. 1 ustawy Pzp, oświadczeń lub dokumentów potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp, lub innych dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania. 

W przypadku art. 87 ust. 1 ustawy Pzp, mimo że ma charakter fakultatywny, to jeśli brak takich wyjaśnień jest powodem odrzucenia oferty, wezwanie powinno być wystosowane przed odrzuceniem oferty. Z kolei wezwanie w trybie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp ma charakter obligatoryjny.

Przepisy ustawy Pzp nie wskazują przy jakim poziomie szczegółowości informacji podanych przez wykonawcę w oświadczenia, o którym mowa w art. 25a ust. 1 ustawy Pzp, oświadczeń lub dokumentów potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp, lub innych dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania.

W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej wyrażany jest pogląd, że obowiązek wezwania wykonawcy do wyjaśnień wynikający z art. 26 ust. 4 ustawy Pzp aktualizuje się w sytuacji, gdy złożone oświadczenia lub dokumenty budzą wątpliwości zamawiającego (zob. wyrok z dnia 9 czerwca 2016 r., KIO 905/16). 

Zamawiający jest uprawniony do wyjaśnienia danego dokumentu, także w przypadku, gdy kolejne wątpliwości nasunęły się także po złożeniu wcześniejszych wyjaśnień lub po uzupełnieniu lub poprawieniu oświadczenia lub dokumentu.

W wyroku z dnia 17 grudnia 2013 r., KIO 2754/13, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że przepisy ustawy Pzp nie przesądzają, ile razy zamawiający może zastosować procedurę wyjaśnienia w trybie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp. Zamawiający w sytuacji jakichkolwiek wątpliwości powinien je wyjaśnić, tym bardziej w sytuacji, gdy wcześniej dokonywana czynność wyjaśnienia nie dotyczyła bezpośrednio tej kwestii, a wątpliwości pojawiły się dopiero po dokonanych uprzednio wyjaśnieniach. 

W wyroku KIO 2754/13, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że zamawiający nie jest uprawniony do kilkukrotnego wyjaśniania tej samej okoliczności. 

Co do możliwości wielokrotnego wzywania do wyjaśnień Krajowa Izba Odwoławcza wypowiedziała się również w wyrokach z dnia 20 lipca 2016 r., KIO 1165/16, z dnia 14 września 2015 r., KIO 1879/15, z dnia 6 listopada 2015 r., KIO 2303/15 i z dnia 9 lipca 2014 r., KIO 1348/14, uznając, że nie ma zakazu wzywania więcej niż jeden raz do wyjaśnień na podstawie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp, jeśli pierwotne wyjaśnienia nadal budziły wątpliwości. 

W wyroku z dnia 3 sierpnia 2017 r., KIO 1527/17, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że czynność wezwania do złożenia wyjaśnień nie generuje bezpośrednio skutku w postaci eliminacji wykonawcy z postępowania, służy bowiem rozwianiu wątpliwości zamawiającego co do treści złożonego oświadczenia. Niezłożenie wyjaśnień nie jest również obwarowane żadną sankcją ustawową. 

W przypadku więc jakichkolwiek wątpliwości zamawiającego obowiązany jest do wezwania wykonawcy, do wyjaśnień treści złożonych przez niego oświadczeń oraz dokumentów, celem usunięcia wewnętrznej prima facie sprzeczności pomiędzy nimi (zob. wyrok z dnia 12 maja 2017 r., KIO 836/17).

W wyroku z dnia 4 maja 2017 r., KIO 734/17, Krajowa Izba Odwoławcza podzieliła pogląd, że „zaistnienie w ofercie sprzeczności treści oświadczeń lub dokumentów i wynikające z nich wątpliwości nie mogą stanowić podstawy do wykluczenia wykonawcy na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 17 ustawy Pzp, a dokumenty zawierające wątpliwości, niepełne informacje, które nie potwierdzają warunku udziału w postępowaniu bądź też zawierają nieścisłości, podlegają wyjaśnieniu w trybie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp. 

W wyroku z dnia 6 września 2016 r., KIO 1511/16, KIO 1512/16, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że „Zamawiający powinien najpierw sprawdzić albo wyjaśnić kwestie, co do których brak mu rozeznania (np. nic o nich nie wie) i dopiero w przypadku uznania, że przedłożone dokumenty nie potwierdzają spełniania warunków udziału w postępowaniu wzywać do ich uzupełnienia.” 

W wyroku z dnia 5 lipca 2016 r., KIO 1084/16, Krajowa Izba Odwoławcza uznała natomiast, że „(…) wątpliwości, wynikające z lakoniczności sformułowań użytych w zobowiązaniu dołączonym do oferty Zamawiający powinien był wyjaśnić w trybie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp. Niezastosowanie trybu wyjaśnień w tym przypadku skutkowało przedwczesnym uznaniem przez zamawiającego, że zasadne jest uzupełnienie zobowiązania, a następnie wykluczenie odwołującego z postępowania.

Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła również uwagę, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości, co do treści złożonego zobowiązania zamawiający może skorzystać z wezwania wykonawcy w trybie art. 26 ust. 4 ustawy Pzp, do złożenia wyjaśnień dotyczących treści tego dokumentu. 
 

Józef Edmund Nowicki