Rozbieżność wynikająca z okoliczności oczywistych, które nie wymagają wyjaśnienia

Jak wskazano w wyroku z dnia 8 października 2021 r., KIO 2686/21: „art. 224 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp jako zasadę określa obowiązek skierowania do wykonawcy wezwania (zamawiający zwraca się o udzielenie wyjaśnień, o których mowa w ust. 1), a jedynie wyjątkowo dopuszcza możliwość zaniechania takiego wezwania (chyba że rozbieżność wynika z okoliczności oczywistych, które nie wymagają wyjaśnienia). W związku z tym możliwość odstąpienia od procedury wyjaśniającej nie może podlegać rozszerzającej wykładni. Oznacza to, że zamawiający może z tej możliwości skorzystać, jeśli nie ma żadnych wątpliwości, z czego wynika różnica między zaoferowaną ceną a wartością zamówienia oraz kiedy nie można mieć jakichkolwiek podejrzeń, że powodem wystąpienia takiej różnicy jest nierealność ceny.”

W orzecznictwie podnosi się, że aby móc odstąpić od procedury wyjaśniającej, rozbieżność pomiędzy ceną oferty a wartością szacunkową zamówienia lub średnią arytmetyczną złożonych ofert musi wynikać z okoliczności widocznych na pierwszy rzut oka, które nie wymagają wyjaśnień. Takie stwierdzenie można odnosić jedynie do zdarzeń i faktów dostrzeganych natychmiast, bez konieczności dokonywania analizy podobnych sytuacji (por. wyrok z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt KIO 983/23). 

Jako przykłady sytuacji umożliwiających odstąpienie od wezwania wykonawcy do wyjaśnień wskazuje się m.in. znaczące zawyżenie cen ofert wpływające na średnią arytmetyczną cen, dokonanie zmian zakresu zamówienia wpływające na wartość szacunkową zamówienia czy błędy przy ustalaniu wartości szacunkowej zamówienia. Niemniej nawet zaistnienie tego rodzaju przypadków nie zwalnia zamawiającego z obowiązku wezwania wykonawcy do wyjaśnień w sposób automatyczny, gdyż każda taka sytuacja musi podlegać indywidualnej analizie w okolicznościach konkretnego stanu faktycznego, przy uwzględnieniu zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. 

Dodać należy, że ciężar dowiedzenia, że w danej sprawie zaistniał wyjątek od reguły, tj. zaistniały oczywiste okoliczności uzasadniające odstąpienie od przewidzianej ustawą procedury wyjaśnienia ceny oferty - spoczywa na instytucji zamawiającej, jako na stronie, która na ten fakt się powołuje, wywodząc z niego skutek prawny w postaci zwolnienia się z obowiązku skierowania wezwania do wykonawcy w trybie art. 224 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp. 

W postępowaniu zostały złożone cztery oferty. Cena trzech z nich, w tym ofert złożonych przez Odwołującego i Przystępującego nie odbiegały znacząco od siebie oraz od wartości szacunkowej zamówienia. Wartość szacunkowa zamówienia to 1 389 151,09 zł brutto. Cena oferty złożonej przez Przystępującego to 1 424 413,80 zł, przez Odwołującego to 1 906 559,14 zł, przez Konsorcjum to cena brutto 1 976 461,42 zł, a cena oferty złożonej przez wykonawcę P. to 3 587 278,20 zł. W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej cena ofert trzech wykonawców nie odbiegała znacznie od wartości szacunkowej zamówienia, podczas gdy oferta złożona przez P. jest ponad dwukrotnie wyższa niż oferta złożona przez Przystępującego i niespełna dwukrotnie wyższa, niż oferty złożone przez pozostałych dwóch wykonawców, w tym przez Przystępującego. Uzasadnione jest w związku z tym twierdzenie, że cena oferty P. jest rażąco wygórowana. Oczywistym jest, że wyłącznie cena zaoferowana przez P. wpłynęła na wysoką średnią arytmetyczna ofert. Zdaniem Krajowej Izby Odwoławczej jest to okoliczność oczywista nie wymagająca wyjaśnienia. 

Wyrok z dnia 29 stycznia 2025 r., KIO 4948/24
Wyrok z dnia 2 października 2024 r., KIO 3214/24

Dziękujemy za przeczytanie tego artykułu do końca. Czytaj portal wPrzetargach.pl na bieżąco
Portal wPrzetargach.pl to kompendium wiedzy o zamówieniach publicznych