Wykazanie indywidualnych czynników potwierdzających, że cena nie jest rażąco niska

Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła, że Zamawiający wezwał wykonawcę M. do udzielenia wyjaśnień dotyczących rażąco niskiej ceny, w tym złożenia dowodów, w zakresie wyliczenia ceny. Wykonawca udzielił odpowiedzi, ograniczając się do wskazania, że posiada doświadczenie w zakresie realizacji robót odpowiadających przedmiotowi zamówienia oraz że dysponuje sprzętem, współpracownikami i ma dostawców, u których może uzyskać preferencyjne ceny. Natomiast Zamawiający jasno wskazał, że oczekuje dowodów w zakresie wyliczenia ceny.

Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że przedstawione wyjaśnienia w żaden sposób nie wyjaśniają czy wykonawca M. jest wstanie wykonać zamówienie za wskazaną cenę. Co istotne, wykonawca nie przedstawił żadnej kalkulacji cenowej, w żaden sposób nie odniósł się do zaproponowanej ceny i sposobu jej wyliczenia. 

Przepisy ustawy Pzp wskazują jednoznacznie, że obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny lub kosztu spoczywa na wykonawcy, który złożył ofertę z ceną budzącą wątpliwości. W przepisie mowa jest o „wykazaniu”, czyli udowodnieniu, że cena nie jest rażąco niska. Tym samym wyjaśnienia wykonawcy nie mogą stanowić jedynie formalnej odpowiedzi na wezwanie zamawiającego, zawierającej ogólne informacje o działalności wykonawcy lub deklaracje co do realizacji zamówienia za zaoferowaną cenę, niepoparte stosownymi dowodami. Wyjaśnienia wykonawcy muszą być na tyle konkretne i szczegółowe, aby na ich podstawie zamawiający był w stanie dowiedzieć się, jakie okoliczności właściwe wzywanemu do wyjaśnień wykonawcy, spowodowały obniżenie ceny jego oferty, w jaki sposób okoliczności te spowodowały obniżenie ceny i jakich oszczędności wykonawca mógł dzięki nim dokonać. 

W zależności od przedmiotu zamówienia, wykonawca powinien wykazać przykładowo: ceny poszczególnych materiałów, ceny ofertowe dostawców, przyjętą technologię i organizację prac, koszty wynagrodzeń, koszty podwykonawców, koszty stałe, koszty zarządzania, koszty zabezpieczenia należytego wykonania umowy, koszty ubezpieczenia, rezerwę, zysk. Obowiązkiem wykonawcy jest zatem przedstawienie tych składników i wykazanie indywidualnych czynników wpływających na to, że wykonawca mógł zaoferować tak niską cenę. Dodatkowo przepisy ustawy Pzp wymagają, aby wskazane w wyjaśnieniach informacje były poparte dowodami, którymi mogą być przykładowo oferty uzyskane od dostawców, w tym zawierające uzgodnione upusty, umowy wstępne z podwykonawcami czy zawarte w samych wyjaśnieniach obliczenia wskazujące na prawidłowość kalkulacji i zakładany zysk. 

Brak udzielenia przez wykonawcę wyjaśnień lub udzielenie wyjaśnień, w których wykonawca nie udowodnił, że cena oferty nie jest rażąco niska, obliguje zamawiającego do odrzucenia oferty. Tym samym od rzetelności wyjaśnień wykonawcy zależy jego dalszy udział w postępowaniu.
Należy również wskazać, że profesjonalista jakim niewątpliwie jest M., ubiegający się i uzyskujący zamówienia publiczne zgodnie z procedurami określonymi w ustawie Pzp powinien mieć świadomość, iż kierowane do niego wezwanie w trybie art. 224 ust. 2 ustawy Pzp oznacza konieczność wyjaśnienia w jak najszerszy sposób podstaw wyceny i kalkulacji całej ceny ofertowej i wykazania, że cena ta będzie pokrywała co najmniej wszystkie koszty związane z realizacją zamówienia. To na wykonawcy, do którego jest kierowane takie wezwanie spoczywa ciężar wykazania powyższego Zamawiającemu. 

To także na wykonawcy spoczywa obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny i to wykonawca ma najlepszą wiedzę, w jaki sposób kalkulował ofertę, co wpłynęło bezpośrednio na wyceną, a co w konsekwencji miało wpływ na ostateczną cenę ofertową. W niniejszym stanie faktycznym M. już po otwarcia ofert mógł stwierdzić, że jego cena jest niższa o 30% od średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert niepodlegających odrzuceniu, a co za tym idzie przewidzieć, że Zamawiający wystosuje wezwanie w trybie art. 224 ust. 2 ustawy Pzp. 

Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że skoro wykonawca M. wskazał, że posiada własny park maszynowy, zaplecze sprzętowe oraz wysoko wyspecjalizowaną kadrę techniczno-inżynieryjną, co wpływa na zminimalizowanie kosztów produkcji, powinien powyższe okoliczności wykazać.

Jak słusznie zauważył Odwołujący, nie wiadomo ile osób zostanie zaangażowanych w realizację zamówienia, za jakie wynagrodzenie te osoby będą świadczyły pracę oraz jakie będą koszty pracy. Wykonawca M. nie wskazał również jaki sprzęt i maszyny posiada, a także w jaki faktyczny sposób powyższe wpływa na optymalizację kosztów.

Ponadto, jeżeli wykonawca M. twierdził, że na przestrzeni lat pozyskał wielu dostawców materiałów, urządzeń i podzespołów niezbędnych do produkcji linii technologicznych i urządzeń związanych z oczyszczaniem ścieków, u których posiada preferencyjne warunki zakupu, powinien ich wskazać, przedłożyć przykładowe oferty, umowy wstępne i podać jak taka współpraca przekłada się na jego oszczędności. 

Wyrok z dnia 9 września 2022 r., KIO 2200/22 

Dziękujemy za przeczytanie tego artykułu do końca. Czytaj portal wPrzetargach.pl na bieżąco

Portal wPrzetargach.pl to kompendium wiedzy o zamówieniach publicznych