Niedopuszczalne wypowiedzenie umowy w sprawie zamówienia publicznego

W § 10 ust. 3 projektu umowy przewidziane zostało postanowienie o treści „Każda ze stron może rozwiązać umowę przy zachowaniu 2-miesięcznego okresu wypowiedzenia, za skutkiem na ostatni dzień kolejnego miesiąca.”

Odwołujący uzasadniając zarzut podnosił w szczególności, że to postanowienie umowne prowadzi do nieuprawnionego ograniczenia zakresu zamówienia bez wskazania minimalnej wartości lub wielkości świadczenia, a w konsekwencji do niemożności prawidłowego skalkulowania oferty i ryzyk, gdy wykonawca nie ma pewności co do zakresu zamówienia. Odwołujący podkreślił, że postanowienie umowne przeczy trwałości umów o zamówienie publiczne, jak również powoduje, że zakres lub wolumen zamówienia zależy w całości od zdarzeń przyszłych i niepewnych, co narusza wymóg jednoznacznego opisu przedmiotu zamówienia.

W wyroku z dnia 18 marca 2026 r., KIO 633/26, Krajowa Izba Odwoławcza podzieliła powyższe stanowisko. Powołując się na wyrok z dnia 26 stycznia 2026 r., KIO 104/23, Krajowa Izba Odwoławcza wskazała, że „cechą stosunku zobowiązaniowego wynikającego z umów zawieranych w reżimie prawa zamówień publicznych jest trwałość, rozumiana w ten sposób, że ustawa Pzp nie przewiduje możliwości dowolnego rozwiązywania tego stosunku przez żadną ze stron. Ustawodawca dał wyraz zasadzie trwałości i ciągłości stosunku zobowiązaniowego wynikającego z umowy o udzielenie zamówienia publicznego poprzez określenie w Rozdziale 4 ustawy sytuacji uzasadniających odstąpienie do realizacji umowy oraz jej unieważnienie. Przyznanie podmiotom publicznym możliwość dowolnego rozwiązywania umów, w oparciu o nieweryfikowalnie obiektywne i dowolne przesłanki stoi w sprzeczności z interesem publicznym oraz zasadą racjonalnego i efektywnego gospodarowania środkami publicznymi. Celem bowiem postępowania o zamówienie publiczne jest wybór oferty najkorzystniejszej w perspektywie całego okresu jej obowiązywania i realizacja na podstawie takiej umowy określonych potrzeb publicznych. Zamawiający nie może wprowadzać do wzoru umowy postanowień, które de facto powodują, że wybór oferty i zawarcie umowy ma charakter „tymczasowy”, lub „warunkowy”, z uwagi na to, że podmiot publiczny zastrzega sobie prawo rozwiązania umowy na podstawie dowolnej, niedającej się jednoznacznie i obiektywnie zweryfikować przesłanki (…). Izba podkreśla, że zasada ciągłości stosunku zobowiązaniowego wynikająca z umów o udzielenie zamówienia publicznego leży u podstaw kalkulacji kosztów realizacji zamówienia przez wykonawców, jak również stanowi istotny element strategii rozwoju działalności gospodarczej wykonawców.”

Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że postanowienie umowne przewidujące możliwość wypowiedzenia umowy przez każdą ze stron, w każdym czasie, z dowolnych przyczyn, przeczy celowi zawierana umów w sprawie zamówienia publicznego. Celem tym jest realizacja przedmiotu zamówienia - wykonanie umowy w sprawie zamówienia publicznego jest zasadą ze względu na interes publiczny oraz efektywność gospodarowania środkami publicznymi. Cechą tego rodzaju umów jest ich trwałość i ciągłość, a zakończenie stosunku zobowiązaniowego może nastąpić w konkretnych, przewidzianych ustawą okolicznościach. W art. 456 ustawy Pzp opisano okoliczności umożliwiające odstąpienie od umowy, w art. 457 ustawy Pzp zaś okoliczności uzasadniające jej unieważnienie. Również zmiany umowy są ściśle regulowane przez ustawę Pzp (art. 454 i 455). Zamawiający nie ma w tym zakresie pełnej dowolności. Zasada swobody umów określona w ustawie - Kodeks cywilny doznaje istotnych ograniczeń. 

Możliwość rozwiązania umowy, której przedmiotem jest świadczenie powtarzające się lub ciągłe, przez każdą ze stron z zachowaniem okresu wypowiedzenia - jakkolwiek jest elementem często stosowanym w umowach zawieranych na gruncie prawa prywatnego - to stoi w sprzeczności z celem zawierania umów w reżimie prawa zamówień publicznych. Słusznie także spostrzegł Odwołujący, że w takiej sytuacji wykonawca nie ma pewności co do faktycznego, minimalnego zakresu zamówienia, co z kolei przekłada się na brak możliwości dokonania precyzyjnej oceny ryzyka i skalkulowania ceny oferty.

Mając to na uwadze Izba nakazała Zamawiającemu wykreślenie postanowienia zawartego w § 10 ust. 3 projektu umowy.

Dziękujemy za przeczytanie tego artykułu do końca. Czytaj portal wPrzetargach.pl na bieżąco.
Portal wPrzetargach.pl to kompendium wiedzy o zamówieniach publicznych.