Termin zawarcia umowy w sytuacji uchylania się od zawarcia umowy

Na podstawie art. 263 ustawy Pzp jeżeli wykonawca, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza, uchyla się od zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego lub nie wnosi wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania umowy, zamawiający może dokonać ponownego badania i oceny ofert spośród ofert pozostałych w postępowaniu wykonawców oraz wybrać najkorzystniejszą ofertę albo unieważnić postępowanie.

Po pierwsze, należy zatem zauważyć, że przepis art. 263 ustawy Pzp przewiduje możliwość, nie zaś obowiązek zamawiającego, aby w razie uchylania się wykonawcy od zawarcia umowy wybrał on następną w kolejności ofertę albo unieważnił postępowanie. Nie jest zatem tak, że w razie uchylania się wykonawcy (abstrahując w tym miejscu od sytuacji zaistniałej w niniejszym postępowaniu) zamawiający od razu musi podjąć decyzję, czy wybiera kolejną ofertę czy unieważnia postępowanie.

Ustawodawca również pozostawił zamawiającemu w tym przypadku pewien zakres swobody na podjęcie działań stosownych do rzeczywistej sytuacji zaistniałej w postępowaniu, przy czym głównie od konkretnego zachowania danego wykonawcy i od upływu czasu zależy, czy i kiedy zamawiający uzna, że wykonawca uchyla się od zawarcia umowy i nadszedł czas na wybranie kolejnej oferty albo unieważnienie postępowania. Wynika to nie tylko z faktu, że w art. 263 ustawy Pzp ustawodawca użył słowa „może”, ale też z faktu, że jak słusznie podkreślał zamawiający, żaden przepis ustawy Pzp nie narzuca terminu, w którym umowa o zamówienie publiczne musi być zawarta. Istnieją przepisy przewidujące zakaz zawarcia umowy (np. art. 264, art. 577 ustawy Pzp), natomiast nie ma przepisu wyznaczającego termin, w którym zamawiający musi zawrzeć umowę z wykonawcą.

W SWZ okres wykonywania zamówienia został zatem określony na 16 miesięcy od dnia zawarcia umowy, ale sam termin zawarcia umowy i rozpoczęcia świadczenia usługi nie został określony sztywno: „Planowane rozpoczęcie świadczenia usługi w zakresie określonym w pkt 1 nastąpi po podpisaniu umowy od dnia 1 września 2025 roku, jednak Zamawiający zastrzega sobie prawo zmiany terminu rozpoczęcia usługi z uwagi na wykorzystany limit odpadów określony w odrębnej umowie lub przedłużającą się procedurę przetargową”, co czytane literalnie oznacza, że planowany termin zawarcia umowy nie został w ogóle wyznaczony, natomiast został wyznaczony planowany termin rozpoczęcia realizacji usługi - jako termin od dnia 1 września 2025 r., o ile wcześniej zostanie podpisana umowa („po podpisaniu umowy”). Przy czym w dalszej części pkt 2 zamawiający zastrzegł, że wskazany termin rozpoczęcia świadczenia usługi może zostać zmieniony z uwagi na wykorzystany limit odpadów określony w odrębnej umowie lub przedłużającą się procedurę przetargową. Innymi słowy: analizując postanowienie pkt 2 należy zauważyć, że tylko w jednym miejscu mowa jest w nim o zawarciu umowy, tj. w zwrocie „po podpisaniu umowy”, natomiast całe postanowienie odnosi się do terminu rozpoczęcia realizacji świadczenia usługi. Dlatego właśnie oznacza to, że zamawiający nie wyznaczył terminu zawarcia umowy, natomiast wyznaczył termin rozpoczęcia świadczenia usługi, ale z zastrzeżeniem dopuszczalnej jego zmiany.

Z analizy dokumentów zamówienia wynika zatem, że zamawiający w żadnym postanowieniu nie zobowiązał się do zawarcia umowy w określonym terminie, jak też termin rozpoczęcia realizacji usługi nie został jednoznacznie określony (poza wskazaniem, że miał zacząć bieg od terminu zawarcia umowy). Oznacza to, że ani z art. 263 ustawy Pzp ani z postanowień dokumentów zamówienia nie można wywieść, że zamawiający był zobowiązany zawrzeć umowę w określonym terminie.

Niezależnie od powyższego w ocenie Krajowej Izby Odwoławczej nie można stwierdzić, że Przystępujący uchylał się od zawarcia umowy. Przystępujący pozostawał w stałym kontakcie z Zamawiającym, odpowiadał na wszystkie pisma i przekazywał wymagane dokumenty w wyznaczonych terminach. Faktem jest, że niektóre z dokumentów: umowa konsorcjum i gwarancja ubezpieczeniowa należytego wykonania umowy były dotknięte wadami i wymagały uzupełnienia w poprawnej wersji (i zostały uzupełnione), niemniej jednak nie można pomijać, że Przystępujący reagował na każde wezwanie Zamawiającego i cały czas podtrzymywał zamiar realizacji zamówienia.

Odwołujący uznał, że Przystępujący domagał się zmiany terminu zawarcia umowy i zmiany terminu rozpoczęcia realizacji usługi, co miałoby świadczyć o jego uchylaniu się od zawarcia umowy. W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej należy mieć na uwadze, że zamawiający nie przewidział okresu przejściowego na przygotowanie się wykonawcy do realizacji usługi, a jest rzeczą wiadomą na rynku odpadów, że w przypadku wykonawcy, który do tej pory nie świadczył usługi odbioru odpadów na danym terenie takie przygotowanie się jest niezbędne, zwłaszcza że trudno podejmować działania w tym zakresie w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia, kiedy wykonawca nie wie jeszcze, czy jego oferta zostanie wybrana jako najkorzystniejsza. Złożony przez Przystępującego dowód w postaci uzyskanej oferty z na montaż systemów wagowych również potwierdza, że Przystępujący zaczął przygotowywać się do realizacji usługi, natomiast nie mógł podjąć zobowiązań w tym zakresie przed powzięciem wiadomości, że zamówienie zostanie udzielone właśnie jemu. Zachowanie Przystępującego nie świadczy zatem o uchylaniu się od zawarcia umowy, 
Nie można też tracić z pola widzenia, że Zamawiający przedłużał termin zawarcia umowy na wnioski Przystępującego. Podobnie Zamawiający zgadzał się na przedłużanie terminu na przedłożenie wymaganych dokumentów, w tym zabezpieczenia należytego wykonania umowy. W efekcie nigdy nie doszło do sytuacji, w której Przystępujący w wyznaczonym terminie nie przekazałby dokumentów lub nie stawiłby się do zawarcia umowy. W ocenie Odwołującego powyższe świadczy o nadmiernych ustępstwach Zamawiającego i naruszaniu przez niego art. 263 ustawy Pzp poprzez niewybranie kolejnej oferty albo nieunieważnienie postępowania.

Nie można zatem w oderwaniu od wszystkich opisanych wyżej faktów stwierdzić, że samo wnioskowanie Przystępującego o zmianę terminu zawarcia umowy dowodzi uchylania się od jej zawarcia.

Wyrok z dnia 28 listopada 2025 r., KIO 4724/25

Dziękujemy za przeczytanie tego artykułu do końca

Czytaj portal wPrzetargach.pl na bieżąco