Wizja lokalna w postępowaniu o udzielenie zamówienia
Na podstawie art. 131 ust. 2 ustawy Pzp zamawiający może wymagać złożenia oferty po odbyciu przez wykonawcę wizji lokalnej lub sprawdzeniu przez wykonawcę dokumentów niezbędnych do realizacji zamówienia dostępnych na miejscu u zamawiającego. Celem obligatoryjnej wizji lokalnej jest umożliwienie wykonawcom zapoznania się z warunkami realizacji zamówienia, których ze względu na ich specyfikę (nietypowość) zamawiający nie mógł przedstawić w opisie przedmiotu zamówienia. Wizja lokalna nie może zastępować opisu przedmiotu zamówienia.
Żaden przepis ustawy Pzp, w tym art. 131 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp, nie wymaga od zamawiającego przedstawienia uzasadnienia decyzji o obowiązku odbycia przez wykonawca obligatoryjnej wizji lokalnej.
Odbycie obligatoryjnej wizji lokalnej ma wpływ na decyzję o ubieganiu się o udzielenie zamówienia, obliczenie ceny oferty, a w przypadku zamówienia z wolnej ręki na wynegocjowanie warunków umowy. Warunki odbycia wizji lokalnej stanowią element warunków zamówienia. Informacje dotyczące warunków odbycia wizji lokalnej, tym miejsce, czas, sposób przeprowadzania wizji lokalnej oraz zasady rejestracji uczestników obligatoryjnej wizji lokalnej, zamawiający zamieszcza w dokumentach zamówienia (zob. art. 134 ust. 2 pkt 9 oraz art. 281 ust. 2 pkt 12 ustawy Pzp).
Zamawiający nie jest obowiązany udostępniać na stronie internetowej prowadzonego postępowania rejestru uczestników obligatoryjnej wizji lokalnej. Rejestr ten stanowi załącznik do protokołu postępowania.
Zamawiający może przewidzieć wizję lokalną w postępowaniu prowadzonym w trybie zamówienia z wolnej ręki. W takim przypadku informacje dotyczące przeprowadzenia wizji lokalnej, zamawiający zamieszcza w zaproszeniu do negocjacji. Od odbycia wizji lokalnej przez wykonawcę zaproszonego do negocjacji zamawiający może uzależnić prowadzenie negocjacji.
Ze względu na przestrzeganie zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, warunki odbycia wizji lokalnej muszą być takie same dla wszystkich wykonawców. Wizja lokalna nie może utrudniać żadnemu wykonawcy ubiegania się o udzielenie zamówienia i obciążać wykonawcę nieuzasadnionymi kosztami jej odbycia.
Odbycie wizji lokalnej nie pozbawia wykonawców prawa zwrócenia się do zamawiającego o wyjaśnienie treści SWZ i żądania zmiany treści SWZ. W przypadku gdy zamawiający przewiduje możliwość albo jeżeli jest to konieczne ze względu na specyfikę przedmiotu zamówienia, wymaga złożenia oferty po odbyciu przez wykonawcę wizji lokalnej, wyznacza terminy składania ofert z uwzględnieniem czasu niezbędnego do zapoznania się przez wykonawców z informacjami koniecznymi do przygotowania oferty, z tym że terminy te muszą być dłuższe od ustawowych terminów minimalnych, o ile są one określone (art. 131 ust. 2 ustawy Pzp).
Jeżeli zamawiający nie przewidział odbycia wizji lokalnej, wykonawca może żądać odbycia wizji lokalnej. W takim przypadku, jeżeli odbycie wizji lokalnej będzie nieuzasadnione, zamawiający może nie wyrazić zgody na jej odbycie. Zamawiający może uznać, że ze względu na standardowe warunki realizacji zamówienia odbycie wizji lokalnej nie jest konieczna w celu sporządzenia oferty.
Wizja lokalna jest instytucją odrębną od zwrócenia się wykonawcy do zamawiającego o wyjaśnienie lub zmianę treści SWZ. Podczas wizji lokalnej zamawiający nie udziela wyjaśnień na pytania uczestników wizji dotyczące treści SWZ. Po odbyciu wizji lokalnej zamawiający może zwołać zebranie wszystkich wykonawców w celu wyjaśnienia treści SWZ. Wizję lokalną przewidzianą przez zamawiającego w tym samym terminie dla wszystkich wykonawców można uznać za zwołać zebranie wszystkich wykonawców w celu wyjaśnienia treści SWZ.
Na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 18 ustawy Pzp zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli została złożona bez odbycia wizji lokalnej, w przypadku, gdy zamawiający tego wymagał w dokumentach zamówienia. Jeżeli zamawiający unieważnił postępowanie o udzielenie zamówienia, w którym żądał odbycia wizji lokalnej, może w kolejnym postępowaniu, które dotyczy tego samego przedmiotu zamówienia, odstąpić od żądania odbycia wizji lokalnej przez wykonawców, którzy odbyli wizję w postępowaniu unieważnionym, jeżeli warunki odbycia wizji lokalnej nie uległy zmianie. Informację o zwolnieniu z odbycia wizji lokalnej wykonawców, którzy odbyli wizję w postępowaniu unieważnionym, zamawiający powinien zamieścić w dokumentach zamówienia. Odbycie obligatoryjnej wizji lokalnej przez wykonawcę lub osobę będącą jego przedstawicielem nie może być przedmiotem dociekań zamawiającego po upływie terminu składania ofert.
Termin przeprowadzenia wizji lokalnej nie powinien wykluczać z ubiegania się o udzielenie zamówienia wykonawców, którzy po dokonanej istotnej zmianie zmiany warunków zamówienia (np. zmianie wielkości, zakresu lub sposobu wykonania zamówienia, warunków udziału w postępowaniu, kryteriów oceny ofert lub ich wag, projektowanych postanowień umowy w sprawie zamówienia publicznego, które zostaną wprowadzone do umowy w sprawie zamówienia publicznego), będą zainteresowani złożeniem oferty. W takim przypadku obowiązkiem zamawiającego będzie przewidzenie dodatkowego terminu odbycia wizji lokalnej wraz z publikacją zmiany warunku lub warunków zamówienia, bez czekania na wnioski wykonawców o przeprowadzenie wizji. Przepisy ustawy Pzp nie przewidują ograniczenia co do liczby przeprowadzanych wizji lokalnych.
Ustawodawca nie zakłada konieczności „osobistego” odbycia wizji lokalnej przez wykonawcę - mogą to uczynić w jego imieniu i na jego rzecz inne podmioty - na co wskazuje przepis art. 226 ust. 1 pkt 18 ustawy Pzp, która dotyczy złożenia oferty bez odbycia wymaganej wizji lokalnej, ale literalnie nie wymaga, aby była to wizja odbyta osobiście przez wykonawcę. Nie może więc tu chodzić o formalistycznie ujmowaną tożsamość podmiotową wykonawcy i podmiotu dokonującego wizji wyrażającą się w podpisach czy pełnomocnictwach, ale realizację celu jakim jest faktyczne zapoznanie się przez wykonawcę składającego ofertę ze specyfiką wykonania przedmiotu zamówienia na miejscu jego wykonywania. Sankcja w postaci odrzucenia oferty złożonej przez wykonawcę, który nie odbył obowiązkowej wizji lokalnej jest jednoznaczna. Z przepisu art. 131 ust. 2 pkt 1 wynika, że wizję lokalną przewidzianą przez zamawiającego odbywa wykonawca, a więc podmiot, który zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 7 pkt 30 ustawy Pzp, złożył ofertę.
Zamawiający odrzuca zatem ofertę, jeżeli została złożona bez odbycia wizji lokalnej przez wykonawcę lub jego przedstawicieli lub pełnomocników, w przypadku gdy zamawiający tego wymagał w dokumentach zamówienia.