Wymierzenie korekty finansowej wymaga wykazania wpływu na budżet Unii Europejskiej

Środki unijne podlegają zwrotowi tylko wówczas, gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie jednocześnie musi stanowić „nieprawidłowość” w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. - w skrócie „rozporządzenie nr 1303/2013”, tj. każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie Europejskich Funduszy Strukturalnych i Inwestycyjnych, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie budżetu Unii nieuzasadnionym wydatkiem. Dla uznania, że doszło do powstania „nieprawidłowości” w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia 1303/2013 konieczne jest ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych wystąpiło zagrożenie, że szkoda powstanie. Podobnie zostało zdefiniowane pojęcie „nieprawidłowości w poprzednio obowiązującym rozporządzeniu Rady (WE) 1083/2006 („nieprawidłowość” to jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego).

Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych oraz brak uzasadnienia dla nałożenia korekty finansowej, nabiera szczególnego znaczenia w przypadku podejmowania przez organy negatywnych dla strony rozstrzygnięć, które powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do przepisów prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

W wyroku z dnia 17 stycznia 2017 r., II GSK 4487/16, NSA uznał, że: „Warunkiem nałożenia korekty i wydania decyzji o zwrocie środków jest więc wykazanie związku przyczynowego między stwierdzonym naruszeniem prawa a rzeczywistą lub potencjalną szkodą w budżecie UE. Konieczne jest zatem przeprowadzenie takiej operacji myślowej, w której zaprezentowane zostanie logiczne następstwo zdarzeń zapoczątkowanych naruszeniem prawa, a zakończonych finansowaniem lub możliwością finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu UE. Tylko w takiej sytuacji można bowiem mówić o „nieprawidłowości””

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z powyższych przepisów wynika jednoznacznie, że przesłanką żądania zwrotu środków nie jest każde naruszenie prawa wspólnotowego, lecz tylko takie, które może zostać określone jako nieprawidłowość, tzn. powodujące lub mogące spowodować szkodę w budżecie Unii Europejskiej. Tego rodzaju okoliczność powinna zostać niewątpliwie wykazana przez organ w decyzji nakazującej zwrot środków z funduszy europejskich (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., II GSK 1265/15 (…)” NSA zwrócił uwagę, że stanowisko takie znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W wyroku z dnia 14 lipca 2016 r., w sprawie C-406/14 Trybunał stwierdził, że z definicji zawartej w art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 wynika, iż naruszenie prawa Unii stanowi nieprawidłowość w rozumieniu tego przepisu jedynie wtedy, gdy powoduje ono lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku. Naruszenie takie należy zatem uznać za nieprawidłowość, o ile może ono - jako takie - mieć negatywne skutki budżetowe.”

Podobne wnioski wynikają z wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 28 listopada 2012 r., III SA/Łd 830/12 - wyrok prawomocny, LEX nr 1618265 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 maja 2013 r., III SA/Wr 128/13 wyrok prawomocny, LEX nr 1330075. Podkreślenia wymaga, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w powołanym wyroku z dnia 14 lipca 2016 r., w sprawie C-406/14 uznał, że uchybienie zasadom udzielania zamówień publicznych stanowi nieprawidłowość, o ile nie można wykluczyć, że uchybienie to miało wpływ na budżet odnośnego funduszu.

W wyroku z dnia 28 lutego 2017 r., II GSK 1608/15, NSA uznał, że „w rozpoznawanej sprawie doszło do naruszenia art. 41 pkt 7 ustawy Pzp poprzez brak zamieszczenia w ogłoszeniu warunków udziału w postępowaniu oraz opisu sposobu dokonywania oceny spełniania tych warunków. Tym niemniej WSA prawidłowo zauważył, że organ w żaden sposób nie wykazał, aby naruszenie to skutkowało naruszeniem zasady konkurencyjności. Organ - poza całkowicie gołosłownym stwierdzeniem, że brak ogłoszenia informacji o warunkach narusza zasadę konkurencyjności - nie przestawił pełnej, logicznej argumentacji, która wskazywałaby, że doszło do zniechęcenia potencjalnych oferentów, którzy po zapoznaniu się z niepełną informacją o warunkach udziału w postępowaniu, zrezygnowaliby z udziału w tym postępowaniu.”

NSA podzielił w całości wywody Sądu I instancji, że „organ ma obowiązek wykazania, że brak w ogłoszeniu informacji o warunkach wykluczających pewną grupę potencjalnych oferentów narusza zasadę konkurencyjności i powoduje, że wykonawcy ci rezygnują z udziału w przetargu, co z kolei może powodować utratę szansy pozyskania oferty najkorzystniejszej. (…)” NSA uznał również, że „nawet gdyby przyjąć, że stwierdzone przez organ naruszenie zasady konkurencyjności miało miejsce, to wymaga dalszego szczegółowego rozważenia, czy naruszenie to miało wpływu na wysokość kwot wydatkowanych z budżetu ogólnego UE, czy pociąga to za sobą uszczerbek finansowy oraz czy pociąga za sobą wystąpienia nawet tylko potencjalnej szkody w budżecie ogólnym UE.
 

Czytaj portal wPrzetargach.pl