Odstąpienie od umowy na podstawie art. 145 ust. 1 Pzp

Odstąpienie od umowy na podstawie art. 145 Pzp


W praktyce bardzo często zamawiający do postanowień wzoru umowy w sprawie zamówienia publicznego „przenosi” treść art. 145 ust. 1 Pzp. Przepis ten dotyczy uprawnienia zamawiającego odstąpienia od umowy w sprawie zamówienia publicznego. Odstąpienie od umowy na podstawie art. 145 ust. 1 Pzp wymaga wykazania, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym.

Przepis art. 145 Pzp ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że możliwość jego zastosowania nie może być wyłączona wolą stron umowy w sprawie zamówienia publicznego. Stanowi on samoistną podstawę takiego odstąpienia. W art. 145 Pzp ustawodawca przewidział regulację szczególną w stosunku do art. 395 k.c. ograniczającą umowne prawo stron odstąpienia od umowy o realizację zamówienia publicznego. Na gruncie Pzp jednostronne uprawnienie umożliwiające odstąpienie od zawartej umowy w sprawie zamówienia publicznego zostało przyznane wyłącznie zamawiającemu. Na podstawie art. 145 ust. 1 Pzp odstąpić od umowy nie może wykonawca. Odstąpieniem od umowy na podstawie art. 145 ust. 1 Pzp jest skuteczne w chwili złożenia jednostronnego oświadczenia. Zamawiający działając w interesie publicznym, często w celu zaspokojenia potrzeb szerszej zbiorowości, zobowiązany jest ponosić ryzyko przekraczające zwyczajowe ryzyko związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wobec powyższego, obowiązkiem zamawiającego jest skuteczne zabezpieczenie interesów własnych oraz społeczeństwa (zob. KIO/UZP 1839/09).

Pojęcie istotnej zmiany okoliczności można porównać do nadzwyczajnej zmiany stosunków, stanowiącej podstawę zastosowania klauzuli rebus sic stantibus (art. 3571 K.c.). Istotna zmiana okoliczności to zdarzenia, którego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy. Pojęcie „istotnej zmiany okoliczności” odnieść należy zarówno do ważnych zmian w stosunkach społecznych, dotyczących większej zbiorowości ludzi, a w także zmiany warunków gospodarczych, o charakterze powszechnym i niezależnych od stron (zob. I CR 5/93; LEX nr 374455). Pojęcie „istotnej zmiany okoliczności” można również odnieść do zmiany stosunków, o których mowa w art. 3571 K.c. („jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy”).

Źródłem „istotnej zmiany okoliczności” mogą być żywioły. Przykładem może być odstąpienie przez gminę od umowy na remont obiektu budowlanego, który uległ całkowitemu zniszczeniu przez huragan. Za „istotną zmianę okoliczności” nie można uznać sytuacji, gdy zamawiający chce „odstąpić” od umowy z nierzetelnym wykonawcą. Odnoszą się do zagadnienia odstąpienia od umowy na podstawie art. 145 ust. 1 Pzp.

Zgodnie z art. 145 ust. 1 Pzp w razie zaistnienia istotnej zmiany okoliczności powodującej, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy, zamawiający może odstąpić od umowy w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o tych okolicznościach. W świetle art. 145 Pzp każdy wykonawca ubiegający się o udzielenie zamówienia publicznego powinien liczyć się z ryzykiem możliwości odstąpienia od jego realizacji w przypadku wystąpienia tego typu okoliczności.

Celem art. 145 ust. 1 jest ochrona interesu publicznego. Odstąpienie od umowy jest jednostronną czynnością prawną i może nastąpić w każdym czasie trwania umowy. Do zastosowania art. 145 ust. 1 konieczne jest stwierdzenie, że po zawarciu umowy wystąpiła istotna zmiana okoliczności (a nie powstała jedynie możliwość jej wystąpienia) powodująca, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym, czego zamawiający i wykonawca przy zachowaniu należytej staranności nie mogli przewidzieć. „Zaistnienie istotnej zmiany okoliczności” dotyczy zmiany będącej następstwem zdarzeń faktycznych lub zdarzeń prawnych nieobjętych zwykłym ryzykiem kontraktowym. „Istotna zmiana okoliczności” nie obejmuje zmian, które zamawiający i wykonawca mogli przewidzieć. Pomiędzy zaistnieniem istotnej zmiany okoliczności a naruszeniem interesu publicznego musi zachodzić związek przyczynowo - skutkowy.

Zamawiający może odstąpić od umowy w każdym momencie wykonywania umowy, jednak nie później niż w terminie 30 dni od dnia powzięcia wiadomości o okolicznościach stanowiących przesłanki odstąpienia. Termin 30 dni jest terminem zawitym i po jego upływie zamawiający traci uprawnienie do odstąpienia. Oświadczenie o odstąpieniu od umowy powinno być złożone wykonawcy w formie pisemnej i wywołuje swoje skutki dopiero od chwili, gdy doszło do wykonawcy w taki sposób, że ten mógł się zapoznać z jego treścią. W treści złożonego odstąpienia zamawiający wskazuje istotną zmianę okoliczności powodującą, że wykonanie umowy nie leży w interesie publicznym, czego nie można było przewidzieć w chwili zawarcia umowy.

W przypadku odstąpienia od umowy na podstawie art. 145 ust. 1 Pzp wykonawca może żądać wyłącznie wynagrodzenia należnego z tytułu wykonania części umowy. Przepis ten wprowadza odmienną od cywilistycznej regulację odstąpienia od umowy. W przypadku odstąpienia od umowy na podstawie art. 494 K.c. strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy; może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania.

W przypadku odstąpienia przez zamawiającego od umowy z zachowaniem przesłanek odstąpienia określonych w art. 145 ust. 1 wykonawcy nie służy roszczenie odszkodowawcze.

Przepis art. 145 Pzp składa się dwóch norm, tj. w ust. 1 określa szczególny przypadek ustawowo uregulowanego prawa odstąpienia od umów zawieranych w reżimie prawa zamówień publicznych, w ust. 2 zasady rozliczeń. Przyznaje on jednej stronie (zamawiającemu) uprawnienie do jednostronnej rezygnacji ze zobowiązania z innej przyczyny jak naruszenie obowiązków ciążących na stronie przeciwnej. (…).

Przepis art. 145 Pzp powinien być interpretowany łącznie, a przewidziane w ust. 2 ograniczenie roszczeń wykonawcy wyłącznie do wynagrodzenia i to tylko należnego w związku z już wykonaną częścią umowy, z wyłączeniem odszkodowania, jest następstwem odstąpienia od umowy w warunkach przewidzianych w ust. 1 Pzp. Wykonawca może żądać wyłącznie wynagrodzenia należnego z tytułu wykonania części umowy (art. 145 ust. 2 Pzp).


Opracowanie: Zespół wPrzetargach

Wydawca:  CONEXIS ZAMÓWIENIA PUBLICZNE  JÓZEF EDMUND NOWICKI,  ul. Nowowiejska 17,  71-219  Bezrzecze

©  2016 - 2018  conexis.pl / wPrzetargach.pl

Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje.  Rozumiem i akceptuję